Nghi thức đón Tết cầu kỳ trong hoàng cung triều Nguyễn

1. Triều Nguyễn chuẩn bị cho Tết Nguyên đán từ khi nào?

Từ ngày lập đông
Từ đầu tháng Chạp
Từ rằm tháng Chạp
Từ ngày ông Công ông Táo

Theo Trung tâm Lưu trữ Quốc gia, Tết trong cung đình nhà Nguyễn được chuẩn bị từ ngày mùng một tháng Chạp. Vào ngày này, triều đình làm lịch và cấp phát cho quan lại, các địa phương. Lễ cấp phát lịch được gọi là lễ Ban sóc, được tổ chức tại điện Thái Hòa hoặc lầu Ngọ Môn. Sau lễ Ban sóc, triều đình sẽ công bố ngày nghỉ và bắt đầu trang hoàng cho lễ Tết. Ảnh: Trung tâm Lưu trữ Quốc gia.

2. Triều Nguyễn làm gì vào ngày 22 tháng Chạp?

Ân xá cho phạm nhân
Tổ chức tiệc tùng
Dựng cây nêu
Thỉnh tiên đế về ăn tết

Theo Trung tâm Lưu trữ Quốc gia, hoàng cung thường tổ chức lễ thỉnh tiên đế về ăn Tết vào ngày 22 tháng Chạp. Lễ này được gọi là lễ Hợp hưởng, do vua đích thân cử hành tại Thế Miếu hoặc Thái Miếu. Hoàng tử, thân công và các quan đại thần cũng tham gia cùng vua tại các miếu điện. Ảnh: Trung tâm Lưu trữ Quốc gia.

3. Vào thời Nguyễn, khởi đầu của ngày Tết thường bắt đầu từ lễ nào?

Lễ Thướng tiêu
Lễ Thướng siêu
Lễ Thượng tiêu
Lễ Thượng siêu

Theo sách “Đời sống trong cung đình triều Nguyễn”, lễ Thướng tiêu (lễ dựng cây nêu) là khởi đầu của ngày Tết cổ truyền. Vào triều Nguyễn, cụ thể là dưới thời Vua Gia Long, Vua Minh Mạng, Vua Thiệu Trị, lễ Thướng tiêu được tổ chức vào ngày 27 tháng Chạp hàng năm, còn từ thời của Vua Tự Đức về sau lại được tổ chức vào ngày 30 tháng Chạp hàng năm. Ảnh: Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế.

4. Tục dựng nêu trong thời Nguyễn có ý nghĩa gì?

Cầu mưa thuận gió hòa
Cầu quốc thái dân an
Báo hiệu thời điểm nghỉ ngơi, đón Tết
Tất cả đáp án trên đều đúng

Trong truyền thuyết dân gian, người Việt dựng cây nêu để xua đuổi quỷ dữ. Còn tại cung đình Huế, tục dựng nêu mang ý nghĩa cầu cho mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, đồng thời báo hiệu đây là thời điểm nghỉ ngơi và đón Tết. Cây nêu cũng là biểu thị cho vương triều nhà Nguyễn bởi ngọn nêu thường treo ấn triện, tiền giấy và trầu cau. Khi Thướng tiêu ở Đại Nội thực hiện xong, các ông hoàng, bà chúa mới làm lễ này tại phủ đệ của mình, tiếp đó là các miếu điện, dinh thự, chùa quán và nhà dân thực hiện. Ảnh: Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế.

5. Vào ngày mùng một Tết, vua triều Nguyễn thường làm gì?

Tiến hành đại lễ chào đón năm mới
Ban thưởng cho hoàng tử, công chúa
Chúc Tết hoàng thái hậu
Tất cả đáp án trên đều đúng

Năm mới của triều Nguyễn được tổ chức ở điện Thái Hòa. Cụ thể, vào ngày mùng một, vua ngự ở điện này để tiến hành đại lễ chào đón năm mới. Dịp này, các hoàng tử, công chúa cũng được vua cha ban yến và ban thưởng. Sau khi hoàn thành lễ ở điện Thái Hòa, vua tiếp tục đưa hoàng tử đến cung Diên Thọ dâng biểu chúc mừng Hoàng Thái hậu và làm lễ Khánh hạ. Ảnh: Alamy.

6. Triều Nguyễn làm gì để kết thúc Tết Nguyên đán?

Tổ chức lễ Xuân hưởng
Đại xá phạm nhân
Lập đàn tế
Tất cả đáp án trên đều đúng

Theo Trung tâm Lưu trữ Quốc gia, để "chốt" lại các lễ của Tết Nguyên đán, triều Nguyễn sẽ tổ chức lễ Xuân hưởng. Đây là lễ tế đầu năm, cũng là lễ mở đầu cho 4 mùa và được tổ chức vào mùng 8 tháng Giêng hàng năm. Ảnh: Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế.

7. Lễ phẩm trong lễ Xuân hưởng gồm có những gì?

Trâu bò
Dê
Xôi nếp
Tất cả đáp án trên đều đúng

Lễ Xuân hưởng là lễ tế mở đầu cho bốn mùa, là một trong Tứ hưởng (Xuân hưởng, Hạ hưởng, Thu hưởng, Đông hưởng), bởi vậy các công việc chuẩn bị cho lễ tế rất long trọng và phức tạp. Phần lễ phẩm trong lễ tế cũng được chuẩn bị kỹ càng, gồm trâu bò, dê, xôi nếp... Sau khi tế, phần cỗ được cung tiến cho các cung, đại nội và các phủ, đồng thời chia cho các quan văn, quan võ dự tế cùng thụ hưởng.

Thái An