Ngoại trưởng Lavrov cáo buộc NATO lập mặt trận mới ở Bắc Cực

Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov. Ảnh: IRNA/TTXVN

Kênh RT (Nga) dẫn cảnh báo của Ngoại trưởng Lavrov trong một bài viết đăng trên Arctic.ru ngày 31/8 rằng các hoạt động của NATO đã gieo rắc bầu không khí mất lòng tin đồng thời kéo theo nguy cơ đối đầu vũ trang tiềm ẩn nguy hiểm, không chỉ với Nga mà còn với các quốc gia khác.

NATO đã đẩy mạnh các hoạt động tại vùng cực Bắc hồi đầu năm nay khi triển khai sáng kiến Arctic Sentry (Canh gác Bắc Cực) nhằm tăng cường khả năng sẵn sàng và cảnh giác quân sự, phối hợp giám sát, triển khai lực lượng và tổ chức tập trận trên khắp khu vực Bắc Cực và vùng Cực Bắc. Động thái này được giới thiệu là nhằm đáp trả nỗ lực của Tổng thống Mỹ Donald Trump muốn sáp nhập vùng lãnh thổ tự trị Greenland của Đan Mạch, với lý do nơi đây được cho là đang bị Nga và Trung Quốc đe dọa.

Cả Nga và Trung Quốc đều nhiều lần bác bỏ các cáo buộc này. Phía Trung Quốc cho rằng Mỹ chỉ đang lợi dụng những tuyên bố đó làm cái cớ để tăng cường năng lực quân sự của Washington tại Bắc Cực. Nga cũng khẳng định sẽ bảo vệ các lợi ích của mình tại khu vực này, bất chấp việc họ không liên quan đến cuộc tranh cãi xoay quanh Greenland.

Trong bài viết đăng ngày 31/8, ông Lavrov tuyên bố rằng Nga chủ yếu quan tâm đến việc "duy trì Bắc Cực là khu vực hòa bình và hợp tác", đồng thời cáo buộc NATO đang "đẩy khu vực này theo hướng quân sự hóa".

Ngoại trưởng Nga nhận định: “NATO đang tiến hành nhiều cuộc tập trận quân sự quy mô lớn với sự tham gia của các quốc gia ngoài khu vực, đồng thời triển khai những thành phần mới trong hệ thống chỉ huy và kiểm soát”.

Một con gấu Bắc Cực trên tảng băng trôi ở biển Chukchi, Bắc Băng Dương. Ảnh: THX/TTXVN phát

Hồi tháng 2, các quốc gia NATO đã tiến hành các tập trận tập trung tại Greenland và khu vực Bắc Cực rộng lớn hơn, với sự tham gia đặc biệt của máy bay chiến đấu từ Thụy Điển và Đan Mạch. Đến tháng 3, khối này đã tổ chức một cuộc tập trận quân sự quy mô lớn tại Na Uy và Phần Lan vốn là hai quốc gia Bắc Âu có biên giới giáp Nga, với sự tham gia của tổng cộng 32.500 binh sĩ đến từ 14 quốc gia thành viên. Lực lượng này đã huấn luyện trên lãnh thổ của cả hai nước cũng như trên biển và trên không trong điều kiện "khắc nghiệt của vùng Bắc Cực". Đây là sự kiện mà Lực lượng Vũ trang Na Uy mô tả là cuộc tập trận quân sự "lớn nhất của quốc gia này trong năm 2026".

Trong tháng 8, lực lượng của Mỹ, Anh và Na Uy đã khởi động một cuộc tập trận khác trên đảo Jan Mayen của Na Uy. Theo thông báo từ Thủy quân Lục chiến Mỹ, hoạt động này nhằm mục đích tích hợp "các cảm biến, trung tâm chỉ huy - kiểm soát và năng lực hỏa lực chính xác của nhiều nước thành một mạng lưới tác chiến chung". Jan Mayen là hòn đảo núi lửa hẻo lánh nằm cách đất liền Na Uy 1.000 km, được Viện Hải quân Mỹ (USNI) mô tả là vị trí then chốt trong khu vực Greenland-Iceland-Anh (GIUK). Đây là "điểm nghẽn chiến lược ngăn chặn lực lượng hải quân Nga, đặc biệt là Hạm đội Phương Bắc, tiến vào Đại Tây Dương.

Ông Lavrov bình luận về diễn biến này: “Các thành viên NATO và những quốc gia phương Tây khác không hề che giấu động cơ thực sự của mình, công khai tuyên bố ý định biến Bắc Cực thành mặt trận mới nhằm chống lại sự phát triển của Nga và các đối tác cùng chung quan điểm”. Ông đồng thời cảnh báo rằng cách tiếp cận như vậy “làm gia tăng nguy cơ xảy ra những sự cố có thể châm ngòi cho một cuộc đối đầu vũ trang với những hậu quả có thể thảm khốc”.

Ngoại trưởng Lavrov cũng cho rằng NATO và EU không chỉ là “mối đe dọa trực tiếp” đối với an ninh Nga, mà còn tìm cách “phá hoại các quyền chính đáng của Nga trong hợp tác quốc tế” bằng cách nhằm vào các đối tác của Moskva bằng những biện pháp trừng phạt, đặc biệt tác động đến những dự án ở Bắc Cực. Ông nêu Trung Quốc và Ấn Độ là những đối tác chủ chốt của Moskva tại khu vực này.

EU đã áp đặt nhiều đợt trừng phạt lên Nga, bao gồm các biện pháp hạn chế nhắm cụ thể vào hoạt động phát triển dầu khí tại Bắc Cực. Các biện pháp này nhằm giới hạn khả năng tiếp cận của Nga đối với công nghệ cần thiết cho việc khoan thăm dò ở vùng nước sâu và khai thác tài nguyên tại Bắc Cực, đồng thời hạn chế nguồn vốn cho các dự án loại này.

Theo một báo cáo hồi tháng 4 của Viện Nghiên cứu Trung-Mỹ trụ sở ở Washington, D.C., các lệnh trừng phạt đã khiến việc hợp tác tại Bắc Cực giữa Moskva và Bắc Kinh trở nên phức tạp hơn, do các công ty Trung Quốc lo ngại có thể trở thành mục tiêu của các biện pháp trừng phạt thứ cấp nếu họ đầu tư vào dự án chung quy mô lớn.