Ukraine hé lộ cấu tạo bên trong tên lửa Zircon 'bất khả đánh chặn' của Nga

Một phân tích mới của Cơ quan Tình báo Quốc phòng Ukraine (HUR) đưa ra cách mô tả khác về tên lửa Zircon.

Vụ phóng tên lửa Zircon. (Ảnh:DB)

HUR cho rằng 3M22 Zircon thực chất có đặc điểm của một tên lửa đạn đạo, thay vì tên lửa hành trình siêu thanh như cách truyền thông nhà nước Nga thường mô tả. Đây là khác biệt đáng chú ý bởi tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình có quỹ đạo bay khác nhau, đồng thời đặt ra những yêu cầu khác nhau đối với hệ thống phòng thủ.

HUR cho biết họ đã công bố một phân tích chi tiết về Zircon, bao gồm các thành phần cấu tạo, chuỗi sản xuất, 70 công ty liên quan, những nhân sự chủ chốt và các thiết bị nước ngoài được sử dụng trong quá trình chế tạo.

Những hình ảnh được cơ quan này công bố cũng cho thấy cấu hình thực tế của Zircon có một số điểm khác với các hình ảnh mô phỏng từng xuất hiện rộng rãi trước đây. Tên lửa có phần mũi được thiết kế riêng biệt cùng cụm điều khiển ở phía sau phục vụ việc điều chỉnh hướng bay.

HUR đồng thời công bố danh mục các linh kiện và nhà sản xuất liên quan. Một số bộ phận được cho là có nguồn gốc từ NPO Mashinostroyeniya, tập đoàn quốc phòng Nga tham gia phát triển Zircon từ giai đoạn đầu. Một hệ thống đối phó khác được liên hệ với KNIRTI, một doanh nghiệp quốc phòng Nga.

Zircon thực sự bay như thế nào?

Những nghi vấn về đặc tính bay của Zircon không phải mới xuất hiện. Trước đó, các nhà phân tích Ukraine từng cho rằng tên lửa này có thể sử dụng quỹ đạo bán đạn đạo thay vì duy trì kiểu bay hành trình siêu thanh trong toàn bộ hành trình.

Cách vận hành này phần nào phù hợp với nhận định mới của HUR về Zircon như một tên lửa đạn đạo, thay vì hình ảnh về một tên lửa hành trình siêu thanh liên tục bay ở tốc độ rất cao mà Nga từng quảng bá.

Dù được phân loại theo cách nào, Zircon đang xuất hiện ngày càng nhiều hơn trong các cuộc tấn công của Nga.

HUR ước tính Nga chỉ có khoảng 40 tên lửa Zircon trong kho vào năm 2024, nhưng con số này được cho là đã tăng lên khoảng 230 quả. Trong 2 năm kể từ lần đầu tiên được xác nhận sử dụng để tấn công Kiev vào tháng 2/2024, Nga chỉ phóng tổng cộng khoảng 6 quả.

Tuy nhiên, nhịp độ sử dụng đã tăng đáng kể trong năm 2026. Nga được cho là đã phóng khoảng 40 tên lửa Zircon, trong đó có 15 quả trong tháng 7 và 8 quả được sử dụng trong một cuộc tấn công phối hợp quy mô lớn nhằm vào Kiev hồi đầu tháng 6.

Từ tàu chiến đến bệ phóng trên đất liền

Zircon ban đầu được phát triển để phóng từ hệ thống phóng thẳng đứng 3S14 trên các chiến hạm Nga, trong đó có tàu khu trục Đô đốc Gorshkov. Sau đó, tên lửa được điều chỉnh để có thể phóng từ mặt đất. Nga ngày càng sử dụng hệ thống phòng thủ bờ biển K300P Bastion làm bệ phóng cho Zircon.

Bastion vốn được thiết kế để mang tên lửa chống hạm P-800 Oniks và là một hệ thống cơ động. Việc tận dụng nền tảng này giúp Nga triển khai Zircon từ các vị trí trên đất liền, trong đó có bán đảo Crimea.

Ukraine đã nhiều lần tìm cách tấn công các bệ phóng Bastion tại Crimea nhằm làm gián đoạn khả năng sử dụng Zircon của Nga. Trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái hồi tháng 3/2026, một bệ phóng Bastion được cho là đã bị phá hủy, đồng thời gây ra một vụ phóng tên lửa ngoài ý muốn.

Một trong những yếu tố hạn chế việc Nga sử dụng Zircon với tần suất cao có thể là chi phí rất lớn. Theo Militarnyi, dựa trên các hồ sơ mua sắm của Nga, mỗi tên lửa Zircon có giá khoảng 5,6 triệu USD. Mức giá này khiến Zircon trở thành một trong những tên lửa thông thường đắt nhất của Nga, chỉ đứng sau Oreshnik. Mỗi quả Zircon được cho là mang đầu đạn khoảng 20 kg, trong đó khoảng 80 kg là thuốc nổ.