Ngủ bù sau đêm thiếu ngủ có thể giúp giảm nguy cơ tử vong sớm?

Ngủ không đủ giấc từ lâu đã được xem là “kẻ thù thầm lặng” của sức khỏe. Các bác sĩ khuyến cáo người trưởng thành nên ngủ ít nhất 7 giờ mỗi đêm, bởi thiếu ngủ kéo dài có liên quan đến lão hóa nhanh, nguy cơ đau tim, đột quỵ và thậm chí tử vong sớm.

Ngủ không đủ giấc tiềm ẩn nhiều nguy cơ đáng sợ.

Tuy nhiên, một nghiên cứu mới vừa công bố trên tạp chí Nature Communications mang đến tín hiệu tích cực cho những người thường xuyên ngủ ít. Đó chính là việc ngủ bù sau một đêm thiếu ngủ có thể giúp giảm đáng kể các nguy cơ sức khỏe lâu dài.

Trong nghiên cứu, những người ngủ nhiều hơn vào đêm sau khi thiếu ngủ có nguy cơ tử vong trong 8 năm tiếp theo thấp hơn đáng kể so với nhóm không ngủ bù.

Jean-Philippe Chaput, chuyên gia về giấc ngủ tại Đại học Ottawa (Canada), nhận định trước đây phần lớn nghiên cứu chỉ tập trung vào thời lượng ngủ trung bình mỗi đêm. Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy khả năng phục hồi sau thiếu ngủ cũng là yếu tố quan trọng đối với sức khỏe.

“Cơ thể có thể sở hữu một cơ chế phục hồi tự nhiên sau những giai đoạn ngủ không đủ.” - Jean-Philippe Chaput cho biết.

Để tìm hiểu rõ hơn về hiện tượng này, nhóm nghiên cứu do nhà khoa học Xiaoyu Li tại Đại học Thanh Hoa dẫn đầu đã phân tích hơn 574.000 đêm ngủ của hơn 85.000 người tham gia thuộc dự án sức khỏe UK Biobank.

Những người tham gia đeo thiết bị theo dõi chuyển động ở cổ tay trong tối đa một tuần để đo thời lượng ngủ thực tế.

Kết quả cho thấy thời gian ngủ trung bình của họ chỉ đạt 6,43 giờ mỗi đêm, thấp hơn mức khuyến nghị.

Khoảng 30% người tham gia từng trải qua tình trạng “hạn chế giấc ngủ”, tức ngủ ít hơn bình thường hoặc thấp hơn mức trung bình của người cùng độ tuổi và giới tính. Đáng chú ý, gần một nửa trong số này đã ngủ bù vào đêm hôm sau, trung bình nhiều hơn khoảng một giờ.

Khác với suy nghĩ phổ biến rằng mọi người thường “cày cuối tuần để ngủ bù”, phần lớn thời gian ngủ phục hồi lại diễn ra ngay trong tuần làm việc.

Việc ngủ bù giúp cơ thể có cơ hội phục hồi.

Nathaniel Watson, chuyên gia nghiên cứu giấc ngủ tại Đại học Washington (Mỹ), cho rằng điều này phản ánh khá đúng nhịp sống hiện đại. “Mọi người dường như cố gắng bù lại giấc ngủ đã mất càng sớm càng tốt.” ông nói.

Sau khi loại trừ các yếu tố về lối sống và nhân khẩu học, nhóm nghiên cứu phát hiện những người thiếu ngủ nhưng không ngủ bù có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn 15% trong vòng 8 năm tiếp theo so với nhóm ngủ ổn định.

Tác động này đặc biệt rõ rệt ở những người vốn có thời lượng ngủ tự nhiên ngắn, trung bình chỉ khoảng 5,7 giờ mỗi đêm.

Trong khi đó, với những người ngủ dài hơn, nguy cơ chỉ tăng mạnh khi họ bị thiếu ngủ nghiêm trọng, mất trên 3,5 giờ ngủ mỗi đêm.

Điều đáng chú ý là nhóm có ngủ bù sau đêm thiếu ngủ lại có nguy cơ tử vong gần tương đương với những người ngủ điều độ.

Hiệu quả này xuất hiện cả khi ngủ bù sau một đêm lẫn hai đêm liên tiếp thiếu ngủ. Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh rằng nghiên cứu này không có nghĩa việc thức khuya liên tục rồi ngủ bù là hoàn toàn an toàn.

Trong tương lai, nhóm nghiên cứu hy vọng sẽ tiếp tục tìm hiểu sâu hơn về mối liên hệ giữa thiếu ngủ, ngủ bù và các bệnh lý cụ thể, cũng như cơ chế sinh học đứng sau hiện tượng này.