Người có đất ở bị thu hồi phải có chỗ ở, điều kiện sống ngang bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ

Như Báo Công an nhân dân đưa tin, sáng nay, 29/7, Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện các nghị quyết, kết luận, quy định của Hội nghị Trung ương lần thứ 3, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự, chỉ đạo hội nghị. Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an quán triệt các nội dung cốt lõi của Nghị quyết Chuyên đề Chiến lược an ninh quốc gia (Nghị quyết số 22) và Nghị quyết về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển (Nghị quyết 18) nhằm đổi mới nhận thức và định hướng tổ chức thực hiện trong toàn hệ thống chính trị.

Tại hội nghị, đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ báo cáo nội dung trọng tâm, cốt lõi của Nghị quyết về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan nhằm thống nhất nhận thức và định hướng tổ chức thực hiện trong toàn hệ thống chính trị.

Ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho biết, về vai trò của đất đai, nghị quyết đã khẳng định đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, không gian sinh tồn và phát triển; là yếu tố cấu thành chủ quyền lãnh thổ, chủ quyền kinh tế và an ninh quốc gia; là tư liệu sản xuất đặc biệt, nguồn lực quan trọng phát triển đất nước; quyền sử dụng đất là yếu tố đầu vào quan trọng cho đầu tư phát triển kinh tế - xã hội.

Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước là đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý; tuyệt đối không được tư nhân hóa về đất đai và không cho phép người nước ngoài nhận chuyển nhượng, chuyển nhượng quyền sử dụng đất dưới mọi hình thức (trừ trường hợp là người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài).

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc quán triệt Nghị quyết về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan nhằm thống nhất nhận thức và định hướng tổ chức thực hiện trong toàn hệ thống chính trị.

Nhà nước thực hiện quyền của đại diện chủ sở hữu thông qua việc quyết định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất và quy định thời hạn sử dụng đất; quyết định giá đất; quyết định chính sách và thực hiện điều tiết phần giá trị tăng thêm từ đất không phải do người sử dụng đất tạo ra....Việc phân bổ giá trị đất đai phải bảo đảm công bằng, hiệu quả, tránh lãng phí.

Về quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất là một loại tài sản và hàng hóa đặc biệt nhưng không phải là quyền sở hữu; quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất được pháp luật bảo hộ. Nhà nước không xem xét lại quyền sử dụng đất hợp pháp theo chính sách, pháp luật đất đai qua các thời kỳ (không hồi tố); không thừa nhận việc đòi lại đất đã được Nhà nước giao cho người khác sử dụng trong quá trình thực hiện chính sách, pháp luật về đất đai; không điều chỉnh lại đất nông nghiệp đã giao cho hộ gia đình, cá nhân.

Nhà nước điều tiết, kiểm soát và quyết định giá đất khi đưa vào sử dụng, không để hình thành cơ chế nhiều giá. Chuyển mạnh từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang tư duy “tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất”, người có đất ở bị thu hồi phải có chỗ ở, điều kiện sống ngang bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Nhà nước tạo điều kiện để công dân có quyền có nơi ở. Ưu tiên dành quỹ đất để phát triển nhà ở cho thuê đáp ứng yêu cầu chỗ ở của nhân dân.

Về mục tiêu cụ thể, Nghị quyết nhấn mạnh xây dựng Hệ thống thông tin quốc gia về đất đai theo hướng tập trung, thống nhất, đồng bộ, hiện đại, đa mục tiêu; bảo đảm kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, thuế, quy hoạch, bất động sản và các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác; đảm bảo yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”.

Các đại biểu dự hội nghị.

Đến hết năm 2026, hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu số đối với toàn bộ các thửa đất đã được thu thập thông tin, dữ liệu. Phấn đấu đến hết năm 2027, hoàn thành công tác đo đạc lập bản đồ địa chính, lập hồ sơ địa chính và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai đối với diện tích chưa có trong cơ sở dữ liệu.

Người có đất ở bị thu hồi phải có chỗ ở, điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ

Về thời hạn sử dụng đất, nghị quyết yêu cầu nghiên cứu kỹ lưỡng cơ chế giao đất, cho thuê đất có thời hạn đối với một số loại hình sử dụng đất với lộ trình, bước đi phù hợp, thận trọng, bảo đảm đánh giá đầy đủ tác động đến sự phát triển kinh tế - xã hội, thị trường bất động sản, hệ thống tín dụng, quyền tài sản của người dân.

Tiếp tục thực hiện giao đất, cho thuê đất có thời hạn đối với đất nông nghiệp, đất thương mại, dịch vụ, đất sản xuất kinh doanh, đất xây dựng trụ sở làm việc có chức năng ngoại giao.

Giao đất có thời hạn lâu dài đối với đất để xây dựng nhà ở thương mại để bán, trong đó ưu tiên chủ yếu là nhà chung cư; hạn chế việc phân lô bán nền, xây dựng biệt thự, nhà ở riêng lẻ tại khu vực đô thị, đặc biệt tại các đô thị lớn; quy định thời hạn sử dụng nhà chung cư theo niên hạn xây dựng công trình, chủ sở hữu thực hiện nghĩa vụ tài chính để xây dựng mới theo quy định khi hết thời hạn. Cơ quan nhà nước được giao là đại diện chủ sở hữu đối với nhà ở cho thuê, nhà ở chính sách, nhà công vụ thuộc sở hữu Nhà nước, thời hạn sử dụng đất là lâu dài. Có chính sách ưu đãi trong giao đất, cho thuê đất để khuyến khích thu hút khu vực tư nhân tham gia phát triển thị trường nhà ở cho thuê.

Các đại biểu dự hội nghị tại điểm cầu Đảng ủy Công an Trung ương.

Về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thu hồi đất, nghị quyết yêu cầu quy định rõ hơn phạm vi thu hồi đất trong trường hợp thật cần thiết vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội, vì lợi ích quốc gia, công cộng; không quy định quá rộng dẫn đến lạm dụng nhưng cũng không quy định quá hẹp gây khó cho các dự án thiết yếu. Nhà nước thu hồi đất đối với phần diện tích còn lại của dự án khi nhà đầu tư đã thỏa thuận được phần lớn diện tích và nhận được sự đồng thuận của đại đa số người sử dụng đất trong phạm vi thực hiện dự án.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực, Nghị quyết xác định tiếp tục thực hiện chủ trương tách dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án độc lập để thực hiện trước. Các dự án tái định cư phải bảo đảm hạ tầng, dịch vụ, quan tâm đến sinh kế người dân. Cụ thể hóa nguyên tắc người có đất ở bị thu hồi phải có chỗ ở, điều kiện sống ngang bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Phòng ngừa trục lợi chính sách, đầu cơ bồi thường, xây dựng trái phép sau khi có thông báo thu hồi đất.

Nhà nước ban hành bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất

Về giá đất, tài chính đất đai và điều tiết địa tô chênh lệch, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh, đây là nội dung khó các địa phương cần hết sức quan tâm. Giá đất do Nhà nước quyết định căn cứ vào mục tiêu phát triển của từng thời kỳ, bảo đảm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm chi phí đầu vào thấp cho hoạt động sản xuất kinh doanh, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Việc quyết định giá đất phải dựa trên dữ liệu đầy đủ, phương pháp khoa học, công khai; kết nối dữ liệu đất đai - thuế - công chứng - ngân hàng - bất động sản; không để bị thao túng giá, giá ảo, không để hình thành cơ chế nhiều giá. Nhà nước ban hành bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tỷ lệ bồi thường phù hợp với tình hình thực tế, theo từng loại đất bảo đảm công bằng, công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích Nhà nước, người dân, nhà đầu tư.

Về công cụ tài chính và chính sách thuế, nghị quyết yêu cầu nghiên cứu lộ trình phù hợp, quyết tâm triển khai công cụ tài chính và chính sách thuế để sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả. Tập trung khắc phục tình trạng bỏ hoang đất, chậm đưa đất vào sử dụng, đầu cơ đất, găm giữ đất làm méo mó thị trường, đẩy giá đất, giá nhà vượt xa nhu cầu ở thật và khả năng chi trả của người dân; việc xử lý cần kết hợp công cụ hành chính và công cụ kinh tế, trong đó có công cụ thuế. Chính sách cần thiết kế để việc găm giữ đất nhưng không sử dụng trở nên tốn kém hơn lợi ích đầu cơ.

Các đại biểu dự hội nghị.

Nghiên cứu áp dụng chính sách điều tiết địa tô chênh lệch đối với thặng dư trong kinh doanh bất động sản và chính sách thuế cao hơn đối với đất bỏ hoang, nhà không đưa vào sử dụng nhằm mục tiêu phát huy hiệu quả đất đai, chống lãng phí, lành mạnh hóa thị trường bất động sản, hạn chế đầu cơ.

Có chính sách thu hợp lý đối với đất sản xuất kinh doanh, đất thực hiện dự án nhà ở cho thuê. Thực hiện cơ chế điều tiết phân bổ ngân sách bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các địa phương có diện tích đất trồng lúa, đất rừng lớn với các địa phương khác.

Thí điểm thực hiện cơ chế nhà nước mua lại dự án nhà ở thương mại của chủ đầu tư không còn khả năng thực hiện

Về thị trường quyền sử dụng đất và thị trường bất động sản, nghị quyết yêu cầu hoàn thiện theo hướng minh bạch, lành mạnh, ổn định, bền vững. Công khai thông tin quy hoạch, pháp lý dự án, giá đất, giao dịch, nghĩa vụ tài chính, tình trạng thế chấp, tranh chấp, tình trạng sử dụng đất.

Từng bước bắt buộc đăng ký giao dịch quyền sử dụng đất, kết nối dữ liệu với công chứng, thuế, ngân hàng, đăng ký đất đai và kinh doanh bất động sản; giao dịch bất động sản qua sàn giao dịch, thanh toán qua ngân hàng, không dùng tiền mặt phù hợp với từng loại chủ thể và phương thức giao dịch bất động sản.

Về tổ chức thực hiện, Nghị quyết giao nhiệm vụ cụ thể theo tinh thần rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm cho các cơ quan Trung ương, bộ ngành, địa phương trong việc thể chế và tổ chức thực hiện Nghị quyết, đặc biệt là nhiệm vụ sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai và các luật có liên quan, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, kịp thời.