Người đàn ông 63 tuổi khỏi bệnh ung thư máu, 'xóa sổ' luôn HIV khỏi cơ thể chỉ nhờ điều này

Ngày 13/4, tạp chí Nature Microbiology công bố một trường hợp y khoa đặc biệt mang tên “bệnh nhân Oslo”. Người đàn ông 63 tuổi đã duy trì trạng thái thuyên giảm HIV bền vững suốt 5 năm và hiện không cần sử dụng thuốc kháng virus.

Theo các chuyên gia, hệ miễn dịch mới từ người hiến tặng đã thay thế hoàn toàn hệ thống máu cũ của bệnh nhân, từ đó loại bỏ mọi dấu vết ADN virus còn hoạt động trong cơ thể.

Bước ngoặt của ca bệnh xảy ra khi các bác sĩ tại Bệnh viện Đại học Oslo tiến hành ghép tủy để điều trị hội chứng rối loạn sinh tủy, một dạng ung thư máu. Trước đó, êkíp y tế gặp khó khăn trong việc tìm nguồn hiến phù hợp có đột biến kháng HIV, nên quyết định sử dụng tủy của người anh trai 60 tuổi với mục tiêu chính là điều trị ung thư.

Virus HIV. Ảnh minh họa

Ngay trong ngày phẫu thuật, nhóm chuyên gia phát hiện người hiến tặng mang cả hai bản sao đột biến gene CCR5 delta 32, một dạng đột biến cực kỳ hiếm. Đột biến này làm mất thụ thể CCR5 trên bạch cầu, vốn là “cửa ngõ” để virus HIV xâm nhập vào cơ thể, từ đó khiến virus không còn khả năng tấn công.

Bác sĩ huyết học Anders Eivind Myhre nhận định đây là một kịch bản hiếm gặp. Theo ông, tỷ lệ anh chị em ruột có thể tương thích sinh học chỉ khoảng 25%, trong khi tỷ lệ người mang đột biến kháng HIV chỉ vào khoảng 1%.

Tiến sĩ bệnh truyền nhiễm Marius Trøseid cho rằng trường hợp này giống như “trúng số hai lần”, khi bệnh nhân vừa thoát khỏi ung thư tủy xương, vừa không còn dấu vết của HIV.

Trước đó, người đàn ông này được chẩn đoán nhiễm HIV từ năm 2006 và bắt đầu điều trị bằng thuốc kháng virus từ năm 2010. Đến năm 2018, ông mắc ung thư máu và không còn đáp ứng với các phương pháp điều trị thông thường, buộc phải tiến hành ghép tủy.

Hai năm sau ca phẫu thuật, bệnh nhân chính thức ngừng sử dụng thuốc ARV. Các xét nghiệm chuyên sâu gần đây cho thấy virus HIV đã biến mất hoàn toàn khỏi hệ tiêu hóa, nơi được xem là “kho trú ẩn” bền vững nhất của virus. Đồng thời, các tế bào miễn dịch và kháng thể trong cơ thể cũng không còn ghi nhận dấu hiệu nào của HIV.

Các bác sĩ cho biết cơ thể bệnh nhân dường như đã xóa sạch mọi “ký ức sinh học” liên quan đến virus này.

Dù kết quả được đánh giá là đột phá, giới y khoa cảnh báo phương pháp ghép tế bào gốc chưa thể áp dụng rộng rãi cho bệnh nhân HIV. Nguyên nhân là do mức độ rủi ro cao trong quá trình tái tạo toàn bộ hệ miễn dịch.

Quá trình này có thể khiến bệnh nhân dễ bị nhiễm trùng nghiêm trọng, với tỷ lệ tử vong trong năm đầu tiên dao động từ 10% đến 20%. Vì vậy, hiện nay, ghép tủy chỉ được xem là giải pháp cuối cùng, chủ yếu áp dụng cho bệnh nhân ung thư máu có chỉ định bắt buộc.

Bản thân “bệnh nhân Oslo” cũng đã trải qua giai đoạn thải ghép rất nghiêm trọng trước khi hồi phục hoàn toàn. Đây là quá trình cơ thể phản ứng với tế bào lạ, có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm.