Người đàn ông gần như không còn não vẫn lấy vợ, có 2 con: Bí ẩn thách thức khoa học

Một người đàn ông 44 tuổi ở Pháp khiến cả giới thần kinh học sửng sốt khi kết quả chụp CT và MRI cho thấy phần lớn hộp sọ của ông chứa đầy dịch não tủy, còn mô não chỉ còn một lớp rất mỏng. Thế nhưng, ông vẫn lập gia đình, có 2 con, làm việc ổn định và sinh hoạt gần như bình thường. Ca bệnh đặc biệt này đã làm dấy lên nhiều tranh luận về giới hạn thực sự của bộ não con người.

Kết quả chụp chiếu của người đàn ông cho thấy một lớp mô não mỏng bao quanh. Ảnh: Nature

Năm 2003, một người đàn ông 44 tuổi tại thành phố Marseille (Pháp) đến bệnh viện chỉ vì cảm thấy chân trái hơi yếu trong khoảng hai tuần. Không ai ngờ rằng cuộc kiểm tra tưởng như thông thường lại dẫn đến một trong những ca bệnh nổi tiếng nhất lịch sử thần kinh học.

Khi các bác sĩ tiến hành chụp cắt lớp và cộng hưởng từ, họ gần như không tin vào mắt mình. Hình ảnh cho thấy phần lớn khoang sọ của bệnh nhân bị lấp đầy bởi dịch não tủy. Mô não bị ép sát vào thành hộp sọ, chỉ còn lại một lớp rất mỏng bao quanh.

Tiến sĩ thần kinh Lionel Feuillet, người trực tiếp điều trị, thừa nhận nhóm nghiên cứu "rất sốc" khi nhìn thấy kết quả. Theo ông, đây là trường hợp não úng thủy nghiêm trọng nhất mà họ từng gặp.

Điều khiến các chuyên gia bất ngờ hơn cả không nằm ở hình ảnh não bộ, mà ở cuộc sống của bệnh nhân.

CT/MRI của bệnh nhân. Ảnh: Reuters.

Người đàn ông này đã kết hôn, có 2 con, làm công chức và chưa từng được ghi nhận có rối loạn thần kinh nghiêm trọng trong nhiều năm. Bài kiểm tra trí tuệ cho thấy chỉ số IQ của ông khoảng 75, thấp hơn mức trung bình nhưng không đến mức mất khả năng lao động hay sinh hoạt độc lập. Ông vẫn giao tiếp bình thường, duy trì công việc và cuộc sống gia đình ổn định.

Khai thác hồ sơ y tế cho thấy khi mới 6 tháng tuổi, ông từng được đặt ống dẫn lưu để điều trị não úng thủy nhưng sau đó phát triển gần như bình thường. Đến tuổi thiếu niên, ông từng gặp một số triệu chứng thần kinh thoáng qua rồi hồi phục hoàn toàn. Trong nhiều thập kỷ tiếp theo, không ai biết bộ não của ông đã thay đổi đến mức nào.

Ca bệnh nhanh chóng được công bố trên tạp chí y khoa The Lancet và trở thành chủ đề tranh luận sôi nổi trong giới khoa học.

Nhiều nhà thần kinh học cho rằng đây là minh chứng mạnh mẽ cho khả năng thích nghi đáng kinh ngạc của não người, còn gọi là tính dẻo thần kinh (neuroplasticity). Nếu sự thay đổi diễn ra rất chậm trong nhiều năm, não có thể dần tái tổ chức các mạng lưới thần kinh để duy trì những chức năng thiết yếu như vận động, giao tiếp và nhận thức.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng trường hợp này không có nghĩa con người chỉ cần 10% hay vài phần trăm bộ não để sống, cũng không chứng minh quan niệm phổ biến trên mạng rằng "chúng ta chỉ sử dụng 10% não". Thực tế, hầu hết các vùng não đều đảm nhiệm những chức năng quan trọng.

Theo các phân tích sau này, điều nhiều khả năng xảy ra là mô não của người đàn ông bị nén ép bởi lượng dịch tích tụ suốt nhiều năm, chứ không hoàn toàn biến mất. Vì vậy, những tiêu đề như "mất 90% não" hay "không có 97% não" được đánh giá là đơn giản hóa quá mức một hiện tượng y học rất phức tạp.

Sau khi được điều trị để giảm áp lực của dịch não tủy, bệnh nhân hồi phục hoàn toàn triệu chứng yếu chân. Điều đáng chú ý là những lần chụp sau đó cho thấy kích thước mô não gần như không thay đổi, nhưng ông vẫn tiếp tục cuộc sống bình thường.

Cho đến nay, ca bệnh này vẫn thường xuyên được nhắc đến trong các tài liệu về thần kinh học như một ví dụ đặc biệt về khả năng thích nghi của não bộ. Dù chưa thể "viết lại sách giáo khoa" như nhiều bài báo giật tít, nó đã buộc các nhà khoa học phải nhìn nhận thận trọng hơn về cách não người tổ chức và duy trì chức năng trong những điều kiện tưởng chừng không thể.