Người Iran mắc kẹt giữa chiến sự và vòng xoáy kinh tế

6 tháng sau khi chiến sự bùng phát, cuộc sống của người dân Iran tiếp tục bị cuốn vào vòng luẩn quẩn giữa xung đột, ngừng bắn và sức ép kinh tế. Nhiều người cho biết họ không còn nghĩ đến việc cải thiện cuộc sống mà chỉ tập trung tìm cách tồn tại qua từng ngày.

Marjan, một phụ nữ trẻ ở Tehran, nói với Al Jazeera ngày 30/8 rằng cô chỉ mong có một cuộc sống không phải liên tục đối đầu với các nước khác, không bị cô lập với thế giới và không phải thường xuyên tìm cách sinh tồn.

Xung đột bắt đầu ngày 28/2, khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran. Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei cùng nhiều quan chức cấp cao Iran thiệt mạng.

Sau những tổn thất ban đầu, Iran vẫn duy trì bộ máy lãnh đạo và thích ứng với những thay đổi do chiến sự gây ra.

Trong 6 tháng tiếp theo, người dân phải sống giữa ranh giới mong manh của chiến tranh và hòa bình. Hạ tầng thiết yếu bị tàn phá, trong khi nền kinh tế ngày càng chịu sức ép.

“Tôi cứ hy vọng về một cuộc sống bình yên, rồi lại thất vọng vì chúng tôi không có quyền lựa chọn và lại phải cố sống sót thêm một ngày nữa”, Marjan nói.

Sức ép kinh tế đang ngày càng rõ rệt. Theo Trung tâm Thống kê Iran, trong 1 tháng qua, lạm phát tăng 89% so với cùng kỳ năm trước. Riêng giá thực phẩm tăng 127%.

Esmaeil, một nghệ sĩ 37 tuổi ở Tehran, mô tả tình trạng hiện nay như một “hố đen”. Theo anh, người dân đói khát, bối rối và không nhìn thấy lối thoát.

Thu nhập thực tế cũng giảm mạnh. Bijan, chuyên viên phân tích dữ liệu 33 tuổi tại một công ty công nghệ ở trung tâm Tehran, cho biết khi bắt đầu đi làm khoảng 3 năm trước, mức lương của anh tương đương hơn 1.000 USD mỗi tháng. Sau 3 lần tăng lương, giá trị thực tế của khoản thu nhập này hiện chưa đến 500 USD.

Đồng rial tiếp tục mất giá. Ngày 23/8, tỷ giá tại thị trường ngoại tệ Tehran xuống mức thấp kỷ lục mới, với 2,06 triệu rial đổi 1 USD.

Iran cũng đối mặt tình trạng thiếu nhiên liệu và điện. Chính phủ đã giảm hạn mức nhiên liệu cho phương tiện cá nhân và dự kiến tăng giá xăng trong vài tuần tới. Giới chức đồng thời chuẩn bị cho nguy cơ thiếu khí đốt khi mùa đông đến.

Tại Bandar Abbas, giáo viên Marzieh, 44 tuổi, cho biết người dân đang đổ xô mua và tích trữ thực phẩm, đặc biệt là gạo nhập khẩu từ Pakistan. Những mặt hàng thiết yếu như đậu cũng trở nên đắt đỏ.

Chi phí sinh hoạt tăng khiến nhiều gia đình phải cắt giảm những hoạt động trước đây được xem là bình thường. Marzieh cho biết cô không còn duy trì thói quen ra quán cà phê hay mời bạn bè đến nhà.

Sau 6 tháng chiến sự, hy vọng về một sự thay đổi cũng dần biến mất. Fahimeh, một cựu người mẫu 43 tuổi ở Tehran, nói cô không còn chờ đợi điều gì và chỉ tập trung tìm cách tồn tại.

Cách hành xử khó đoán của Tổng thống Mỹ Donald Trump càng khiến nhiều người Iran hoài nghi về Washington. Sau khi Mỹ không đạt được những mục tiêu từng tuyên bố, trong đó có việc loại bỏ chương trình hạt nhân và tên lửa của Iran hoặc thay đổi chính quyền tại Tehran, ông Trump tiếp tục gia tăng sức ép.

Mỹ gần đây phát động “cuộc chiến kinh tế” nhằm gây thêm áp lực lên Iran. Tuy nhiên, biện pháp này cũng khiến đời sống của người dân Iran thêm khó khăn.

Mostafa, một nhân viên công nghệ 38 tuổi ở tỉnh Gilan, cho rằng Mỹ đang hành động vì lợi ích riêng nhưng thiếu nhất quán. Theo ông, những lập trường thay đổi của Washington khiến người dân Iran càng khó hình dung tương lai.