Người kể chuyện lịch sử giữa rừng Sa Lôn

Cựu chiến binh K’ Văn Dên đang chia sẻ tại buổi sinh hoạt về nguồn do Đoàn xã Đông Giang phối hợp tổ chức tại Khu di tích Sa Lôn

Một lòng theo cách mạng

Buổi sáng một ngày cuối tuần tại Khu di tích Căn cứ Tỉnh ủy trong kháng chiến chống Mỹ (Khu di tích Sa Lôn, xã Đông Giang), những bước chân học sinh chậm lại giữa không gian núi rừng. Các em chăm chú nghe giới thiệu về căn cứ cách mạng từng tồn tại giữa rừng sâu, nơi cán bộ, chiến sĩ Cơ quan Tỉnh ủy Bình Thuận (cũ) từng làm việc, sinh hoạt và chiến đấu trong những năm tháng chiến tranh ác liệt. Người đang kể là ông K’Văn Dên, một CCB người dân tộc K’ho.

Mỗi địa danh, mỗi lối đi trong khu căn cứ dường như gắn với một câu chuyện riêng mà ông là người từng chứng kiến. Gần 60 năm trước, K’Văn Dên là một thiếu niên lanh lợi trong thôn Nam Giang. Với lợi thế là người địa phương, gan dạ, nên khi tham gia vào lực lượng cách mạng, ông được giao nhiệm vụ dẫn đường, rồi được chọn làm giao liên, phục vụ công tác chiến đấu tại căn cứ Sa Lôn.

Công việc của một giao liên khi ấy là vượt rừng đưa thông tin từ căn cứ ra bên ngoài và chuyển những mệnh lệnh, chỉ thị trở lại căn cứ. Các cuộc giao nhận tài liệu hạn chế tối đa tiếng nói, mà thay bằng những tín hiệu đã được quy ước. Có những chuyến đi phải thực hiện trong đêm.

Ông K’Văn Dên vẫn không quên thời điểm từ năm 1968 - 1972, cánh rừng Sa Lôn liên tục bị càn quét. Đơn vị giao liên của ông phải di chuyển trong điều kiện hết sức khắc nghiệt. Nhiều đồng đội bị thương, hi sinh, nhưng những người ở lại không hề nao núng, vẫn tiếp tục bám rừng làm nhiệm vụ. “Những người giao liên phải luồn sâu trong rừng để tránh sự theo dõi của địch và bằng mọi cách phải đưa được thư, đưa được tin đến nơi an toàn”, ông Dên nói.

Cựu chiến binh K' Văn Dên đang chia sẻ với đoàn tham quan về cây trung quân

Ngoài bom đạn, ở rừng còn có những thử thách khác âm thầm và dai dẳng. Đó là vào mùa mưa, cánh rừng già Sa Lôn trở nên lầy lội. Đường đi trơn trượt, con vắt bám đầy người. Ban đêm, nhiều lần người giao liên phải đối mặt với thú dữ… nhưng tất cả điều ấy không thể khiến những chiến sĩ cách mạng và chàng trai K’ho chùn bước.

Giáo dục lịch sử qua những câu chuyện

Trong kháng chiến chống Mỹ, Tỉnh ủy Bình Thuận (cũ) đã nhiều lần chọn Sa Lôn làm căn cứ và là địa điểm diễn ra những sự kiện lịch sử quan trọng, với tổng thời gian hơn 8 năm. Khu di tích được phục dựng, đưa vào hoạt động năm 2023, có diện tích gần 11 ha, gồm nhiều khu di tích gốc, khu tưởng niệm, và trưng bày ở phía ngoài.

Đoàn viên thanh niên xã Đông Giang thắp nến tri ân các anh hùng liệt sĩ tại Khu di tích Sa Lôn

Với các em, chiến tranh vốn được biết đến qua sách giáo khoa, hình ảnh và những mốc thời gian, vì thế giọng người CCB chậm rãi, mộc mạc khiến câu chuyện trở nên gần gũi hơn. Ông vừa nói, vừa đưa tay chỉ về phía những cánh rừng, lối mòn từng gắn với công việc giao liên năm nào. Ông cũng chỉ cho các em cách những chiến sĩ cách mạng sống và làm việc giữa rừng. Từ căn hầm trú ẩn, vị trí đặt lán trại, căn nhà lá trung quân, bếp Hoàng Cầm, di chuyển…

Từ một người giao liên giữa rừng sâu đến người kể chuyện bên những dấu tích lịch sử, hành trình của CCB K’Văn Dên cũng là một cách nối quá khứ với hiện tại. Khi những câu chuyện được kể bằng chính trải nghiệm của người trong cuộc, lịch sử không còn nằm yên trong những trang sách, mà trở nên gần gũi hơn với những người trẻ đang bước đi trên con đường hôm nay.