Người Thanh Hóa ở xứ sở Bạch Dương (Bài 2): Ân tình nơi xa xứ

Buổi gặp gỡ của Chi hội Phụ nữ Thanh Hóa tại CHLB Nga.

Trong buổi chiều mùa hè tháng 6, ông Lê Ngọc Hinh - nguyên Chủ tịch đầu tiên của Hội đồng hương Thanh Hóa tại CHLB Nga dành cho chúng tôi một cuộc trò chuyện thân tình. Bên ngoài, cái nóng nhiệt đới hầm hập như thiêu đốt, nhưng trong câu chuyện của ông, tràn ngập một bầu trời kỷ niệm về xứ sở ôn đới - nước Nga - nơi ông gắn bó suốt những năm tháng tuổi trẻ.

Thời điểm năm 2009, ông Lê Ngọc Hinh là một doanh nhân Thanh Hóa thành đạt tại thủ đô Moskva. Khi ấy, chợ Vòm (chợ Cherkizovsky - PV) - một trong những nơi kinh doanh, buôn bán lớn nhất của người Việt nói chung, người Thanh Hóa nói riêng, vừa bị “vỡ”. Nhiều tiểu thương rơi vào cảnh phá sản, bơ vơ... “Tôi sống và kinh doanh ở Nga lâu năm, được chứng kiến nhiều bà con Thanh Hóa làm ăn, buôn bán, có sự nghiệp thành đạt, nhưng cũng gặp không ít bà con có hoàn cảnh khó khăn. Rất nhiều người sang Nga hàng chục năm nhưng không biết tiếng, không có giấy tờ tùy thân, gần như không thể hòa nhập với cuộc sống của người bản xứ. Rồi nhiều bà con khác gặp hoàn cảnh ốm đau, hoạn nạn... Ở nơi đất khách quê người, xa gia đình, người thân, khó khăn càng nhân lên gấp bội, vì không biết dựa dẫm vào ai...” - ông Hinh chia sẻ.

Cũng bởi nỗi trăn trở ấy, ông Lê Ngọc Hinh cùng một số người Thanh Hóa có uy tín trong cộng đồng đã đứng ra tổ chức vận động thành lập Hội đồng hương Thanh Hóa tại CHLB Nga. Ngày 10/10/2009, hội chính thức được ra mắt. Ông Hinh nhớ lại: “Buổi lễ hôm đó rất vui và ấm áp. Trong số gần 200 khách mời, có cả sự tham gia của đại diện Đại sứ quán Việt Nam tại CHLB Nga, đại diện lãnh đạo Hội Hữu nghị Nga - Việt, cùng đại diện của nhiều cơ quan, doanh nghiệp nước bạn... Bà con Thanh Hóa khi nghe nói tới việc thành lập hội đồng hương thì rất ủng hộ và phấn khởi, tham gia nhiệt tình...”.

Sau khi hội đồng hương được thành lập vài năm, ông Lê Ngọc Hinh trở về Việt Nam làm ăn, sinh sống, nhưng tổ chức hội vẫn tiếp tục được duy trì và phát triển. Từ buổi đầu thành lập chỉ có vài chục hội viên, đến thời điểm hiện tại, Hội đồng hương Thanh Hóa tại CHLB Nga đã có gần 400 hội viên, chủ yếu tập trung tại thủ đô Moskva. Nhưng, cảm động nhất là có những gia đình ở các thành phố xa thủ đô đến hàng nghìn cây số cũng tích cực tham gia, sinh hoạt.

Ông Trịnh Phi Sơn, Chủ tịch đương nhiệm của Hội đồng hương Thanh Hóa tại CHLB Nga, tự hào chia sẻ: “Những năm 2009 - 2010, tại nước Nga, người Việt thành lập tới hơn chục hội đồng hương của các tỉnh, thành phố. Thế nhưng, sau gần 20 năm, chỉ còn vài hội đồng hương tồn tại và phát triển vững mạnh đến bây giờ. Hội của Thanh Hóa là một trong số đó”.

Trên toàn nước Nga có hàng chục nghìn người Thanh Hóa đang sinh sống. Đa phần thế hệ đầu tiên đến đây thuộc diện lưu học sinh hoặc lao động hợp tác giữa các nước xã hội chủ nghĩa trong những năm 80 của thế kỷ trước. Sau thời gian lao động, học tập, họ quyết định ở lại, sinh sống và lập nghiệp trên quê hương thứ hai, rồi gây dựng gia đình, sinh con đẻ cái.

Gần 20 năm ra đời, Hội đồng hương Thanh Hóa tại CHLB Nga đã thực sự trở thành mái nhà chung của cộng đồng con em Thanh Hóa xa xứ. Hằng năm, vào dịp đầu năm mới dương lịch, Tết Nguyên đán, Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3 hay Tết Trung thu, hội tổ chức gặp gỡ giao lưu để bà con có điều kiện tụ họp, chung vui cùng nhau. Đây cũng là dịp để các thế hệ người Thanh Hóa tại nước Nga ôn lại truyền thống văn hóa của dân tộc, hỗ trợ, động viên nhau vượt qua khó khăn, thử thách để vươn lên nơi đất khách quê người. Mỗi khi gia đình hội viên có việc hiếu, việc hỷ hay gặp chuyện ốm đau, hoạn nạn, hội đều quan tâm, hỗ trợ và giúp đỡ tận tình.

Tháng 9/2025, anh P.N.Đ., sinh năm 1988, quê ở xã Cẩm Tú, tỉnh Thanh Hóa sang Nga làm việc. Chưa đầy nửa năm, vào tháng 2/2026, anh đột ngột lâm bệnh rồi qua đời. Hội đồng hương đã tích cực hỗ trợ thủ tục và hỗ trợ một phần kinh phí để cùng gia đình đưa anh về lại quê nhà. Những ân tình ấy như một mạch nguồn giản dị mà sâu nặng, âm thầm chảy nơi đất khách quê người, nâng đỡ bước chân của những người con xa xứ trong hành trình mưu sinh và hội nhập đầy gian nan, vất vả.

“Hội đồng hương Thanh Hóa tại CHLB Nga có tới gần 40 thành viên trong ban chấp hành, 1 chủ tịch và 15 phó chủ tịch. Có lẽ, hội của chúng tôi nhiều... lãnh đạo nhất trong các hội” - ông Trịnh Phi Sơn cười xòa. “Nhưng, nghiêm túc mà nói, chúng tôi muốn gắn vị trí với trách nhiệm của từng hội viên. Thực tế là, bao nhiêu năm qua, các thành viên ban chấp hành, hay các phó chủ tịch hội luôn năng nổ, nhiệt tình, hoàn thành tốt nhiệm vụ được bà con hội viên giao phó; đôi khi phải hy sinh thời gian, công sức và tiền bạc vì công việc chung của hội, của cộng đồng”.

Chúng tôi tới nước Nga đúng vào dịp Giải bóng đá người Việt tại Trung tâm thương mại Sadavod được tổ chức. Và cũng nhờ đó, chúng tôi được chứng kiến niềm đam mê thể thao cuồng nhiệt của cộng đồng người Việt nói chung, người Thanh Hóa nói riêng tại đây. Trên sân vận động, dù thời tiết lạnh giá, bà con đến cổ vũ cho đội bóng rất đông. Tiếng trống, tiếng hò reo và ca khúc “Hò sông Mã” được cất lên, vang vọng khắp các khán đài.

Từ năm 2012, Hội đồng hương Thanh Hóa đã đứng ra chủ trì thành lập Câu lạc bộ (CLB) bóng đá FC Thanh Hóa. Suốt hơn chục năm qua, nguồn kinh phí không nhỏ để duy trì đội bóng được các hội viên và mạnh thường quân tự nguyện đóng góp. Anh Lê Anh Hùng, Chủ tịch CLB FC Thanh Hóa và cũng là một trong số những nhà tài trợ chính của đội bóng cho biết: “Dù có những lúc khó khăn, nhưng trong suốt 14 năm qua, chúng tôi cố gắng duy trì CLB nhằm thúc đẩy phong trào thể thao, tạo sự gắn kết, động viên tinh thần bà con Thanh Hóa tại CHLB Nga. Đây cũng là hoạt động ý nghĩa thúc đẩy sự hội nhập của bà con nơi đất khách, quê người”.

CLB FC Thanh Hóa nhận Cup vô địch giải bóng đá cộng đồng tại CHLB Nga.

Đặc biệt, năm nay, lần đầu tiên sau 14 năm, CLB FC Thanh Hóa giành chức vô địch Giải bóng đá người Việt tại Trung tâm thương mại Sadavod. Giây phút nhận cup từ ban tổ chức, niềm vui vỡ òa trong tiếng hò reo... Có những cổ động viên xúc động đến mức bật khóc... Vậy mới thấy, tình yêu thể thao là không biên giới. Và dù ở nơi đâu, dù trong hoàn cảnh nào, tình yêu ấy, mà sâu xa hơn là căn cốt tinh thần thượng võ của người xứ Thanh vẫn được gìn giữ, lưu truyền.

Ở gần sông Moskva, căn chung cư của gia đình chị Trịnh Quỳnh Ngân từ lâu đã trở thành “trụ sở” của Chi hội Phụ nữ Thanh Hóa tại CHLB Nga. Chị sang Nga làm việc từ năm 1989. Dù công việc gia đình bận rộn với bao tất bật lo toan, nhưng từ nhiều năm nay, chị tích cực đảm nhiệm cương vị chủ tịch chi hội.

Chi hội Phụ nữ Thanh Hóa tại CHLB Nga được thành lập từ năm 2010, hiện có hơn 50 hội viên. Từ khi thành lập tới giờ, chi hội luôn song hành trong tất cả các hoạt động của hội đồng hương, đặc biệt là việc tổ chức các sự kiện cộng đồng, quyên góp ủng hộ đồng bào trong nước. Năm nào cùng vậy, khi người dân Thanh Hóa nói riêng, người dân cả nước nói chung gặp thiên tai, địch họa, hội đồng hương, chi hội phụ nữ lại chung tay góp sức, kêu gọi ủng hộ với số tiền lên đến hàng tỷ đồng.

Chị Quỳnh Ngân chia sẻ: “Chi hội Phụ nữ Thanh Hóa tại CHLB Nga từng cử đại diện về Việt Nam dự Đại hội Phụ nữ toàn quốc, tổ chức lễ cầu siêu cho các anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Hàm Rồng, tới thăm hỏi, tặng quà các chị em thanh niên xung phong của tỉnh, tham gia hoạt động góp đá xây Trường Sa... Đặc biệt, trong nhiều năm, chúng tôi đồng hành cùng hội đồng hương đóng góp nguồn quỹ để gửi về giúp đỡ các cháu nhỏ có hoàn cảnh khó khăn tại Làng trẻ em SOS Thanh Hóa”.

Câu chuyện mà chị Trịnh Quỳnh Ngân nhớ nhất là cách đây hơn chục năm. Khi ấy, trong vụ cháy trung tâm thương mại thảm khốc tại Nga, có 2 phụ nữ người Thanh Hóa không may tử nạn. Cùng với hội đồng hương, các chị em trong chi hội phụ nữ quyên góp được số tiền vài chục nghìn đô la Mỹ, rồi trao tận tay các cháu nhỏ, con của 2 phụ nữ xấu số. Nhiều chị em từ quê nhà Thanh Hóa sang Nga làm công nhân trong các xưởng may, bị ốm đau, bệnh tật, cũng được chi hội phụ nữ san sẻ, giúp đỡ tận tình.

Trong căn nhà của vợ chồng chị Trịnh Quỳnh Ngân, câu chuyện của các chị em vẫn rộn ràng, náo nức. Bên ngoài, dòng sông Moskva vẫn lặng lẽ chảy về đông... Bên dòng sông ấy, có một mạch ngầm ân tình cũng đang miệt mài, âm thầm xuôi chảy. Đó là mạch nguồn đoàn kết, gắn bó, yêu thương của những người con xứ Thanh. Dù xa cách quê nhà, xa cách gia đình, người thân hàng ngàn cây số, nhưng họ vẫn luôn tìm đến nhau, giúp đỡ, dìu dắt nhau cùng mưu sinh, hội nhập và phát triển nơi đất khách quê người...

Bài và ảnh: An Thư

(Còn nữa)