Người trẻ viết tiếp câu chuyện cà phê Khe Sanh

Làm mới cách tiếp cận thị trường

Giữa biển mây phủ những triền đồi, một ly cà phê địa phương trở thành điểm nhấn trong hành trình khám phá phố núi. Không chỉ bán cà phê, anh Nguyễn Bôn (SN 1993), ở thôn Tân Xuyên, xã Khe Sanh, còn đưa du khách lên đồi ngắm mây, thưởng thức cà phê giữa không gian núi rừng.

Ý tưởng được anh Bôn ấp ủ từ năm 2022. Đến năm 2023, anh bắt đầu sản xuất cà phê mang thương hiệu riêng, kết hợp kinh doanh với các tour trải nghiệm. Thông qua facebook, tiktok, hình ảnh cà phê Khe Sanh cùng cảnh sắc núi rừng được giới thiệu đến nhiều du khách. Cách làm này không chỉ tạo sự khác biệt cho sản phẩm mà còn mở ra hướng kết hợp giữa cà phê và du lịch địa phương.

Anh Nguyễn Bôn pha cà phê phục vụ du khách trong hành trình trải nghiệm - Ảnh: B.C

Anh Nguyễn Bôn chia sẻ: “Tôi mong muốn mọi người thưởng thức cà phê theo một cách mới mẻ, uống một ly cà phê Khe Sanh trong không gian đặc trưng của Khe Sanh. Khi mây phủ phố núi, mọi người có thể lên đồi, cầm trên tay một ly cà phê và tận hưởng cảnh sắc nơi đây”.

Với du khách, sức hấp dẫn của mô hình không chỉ nằm ở hương vị cà phê mà còn ở không gian thưởng thức. Chị Đoàn Thị Kiều, du khách ở xã Tân Lập, cho biết: “Uống cà phê ở tiệm di động của anh Bôn mang lại cảm giác rất tuyệt vời. Vừa được thưởng thức một ly cà phê ngon, vừa được ngắm cảnh mây núi đẹp và hùng vĩ”.

Từ một ly cà phê giữa thiên nhiên, anh Bôn đang góp phần đưa sản phẩm địa phương đến gần hơn với du khách. Đây cũng là cách người trẻ kể câu chuyện về quê hương bằng chính sản phẩm gắn bó với vùng đất mình sinh ra và lớn lên.

Nếu anh Bôn lựa chọn làm mới trải nghiệm thưởng thức, chị Lê Thị Phương Nhi (SN 1995), lại tìm hướng đi từ sản xuất và chế biến cà phê. Lớn lên trong gia đình có truyền thống trồng cà phê ở xã Hướng Phùng, từ nhỏ, chị đã quen với công việc trên nương rẫy. Sau khi tốt nghiệp đại học chuyên ngành luật, chứng kiến bố gặp khó khăn trong sản xuất, chị trăn trở trước những vất vả của gia đình và hiệu quả kinh tế từ cây trồng đã gắn bó nhiều năm.

Tháng 1/2025, chị quyết định khởi nghiệp với cà phê, vừa mong muốn hỗ trợ gia đình, vừa tìm cách nâng cao giá trị nông sản quê hương. Chị thành lập Công ty TNHH B’ruLe Coffee tại TP. Hồ Chí Minh, xây dựng thương hiệu B’ruLe và đầu tư xưởng sản xuất, chế biến tại Hướng Phùng.

Hiện, doanh nghiệp tập trung sản xuất cà phê nhân đặc sản và cà phê rang xay, với sản lượng khoảng 30 tấn mỗi năm, chủ yếu theo mô hình cung ứng cho doanh nghiệp và đại lý. Sản phẩm đã được xuất sang Úc, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Từ những trải nghiệm của gia đình, chị Nhi lựa chọn hướng đi dài hơi hơn: Tham gia sâu vào khâu chế biến, phát triển sản phẩm và tìm kiếm thị trường. Việc đầu tư cơ sở sản xuất tại vùng nguyên liệu cũng tạo điều kiện gắn hoạt động kinh doanh với vùng trồng cà phê địa phương, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm. Chị cho biết: Khởi nghiệp ở tuổi 30, bản thân gặp nhiều khó khăn, thách thức nhưng chị sẽ quyết tâm để đưa sản phẩm nông nghiệp quê hương vươn xa hơn.

Câu chuyện của chị Nhi cho thấy người trẻ có thể tham gia phát triển cà phê quê hương bằng kiến thức, tư duy kinh doanh và khả năng tiếp cận thị trường.

Kết nối để nâng tầm giá trị

Không chỉ trực tiếp sản xuất, chế biến hay phát triển du lịch, một số người trẻ còn lựa chọn đồng hành với người trồng, thúc đẩy liên kết trong ngành hàng cà phê Khe Sanh.

Niềm vui của người nông dân bên vườn cà phê liên kết sản xuất - Ảnh: B.C

Anh Trần Thái Thiên (SN 1986), Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng thư ký Hội Cà phê Khe Sanh, từng học chuyên ngành cơ khí chế tạo ô tô và trải qua nhiều công việc khác nhau. Từ năm 2021, anh chuyển hướng sang nông nghiệp sạch rồi gắn bó với cây cà phê.

Theo anh Thiên, đã có thời điểm giá cà phê xuống thấp, khiến người trồng gặp khó khăn, thậm chí tính chuyện bỏ cây. Thực tế đó đặt ra yêu cầu phải tìm hướng phát triển bền vững hơn, trong đó cần phát huy lợi thế vùng nguyên liệu và tăng cường liên kết giữa những người cùng tham gia ngành hàng. Khi cộng đồng làm du lịch bắt đầu hình thành từ năm 2023, anh Thiên nhận thấy sức mạnh của sự kết nối. Từ đó, anh đề xuất khôi phục hoạt động Hội Cà phê Khe Sanh, vốn được thành lập từ năm 2015, nhằm tập hợp những người cùng mong muốn phát triển cà phê địa phương.

Anh Thiên chia sẻ: “Làm nông nghiệp giúp tôi nhận ra cây cà phê là cây công nghiệp lâu năm, có thể mang lại sinh kế bền vững cho bà con. Qua đó, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế vùng phía Tây Quảng Trị”.

Anh Trần Thái Thiên hướng dẫn nhân viên tìm hiểu các dòng sản phẩm cà phê Khe Sanh - Ảnh: B.C

Năm 2025, cà phê Arabica Khe Sanh được cấp giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý, tạo cơ sở để khẳng định nguồn gốc và nâng cao giá trị sản phẩm. Hiện 4 xã Khe Sanh, Hướng Phùng, Tân Lập và A Dơi có hơn 8.620 hộ dân gắn bó với cây cà phê, trong đó hơn một nửa là đồng bào Bru-Vân Kiều và Pa Kô. Diện tích cho sản phẩm đạt hơn 3.700ha, sản lượng gần 5.000 tấn cà phê nhân/năm.

Quy mô vùng nguyên liệu cùng lợi thế về điều kiện tự nhiên tạo nền tảng để cà phê Khe Sanh phát triển. Tuy nhiên, để lợi thế này chuyển thành thu nhập tốt hơn cho người dân, ngành hàng cần tiếp tục nâng cao chất lượng, đầu tư chế biến, mở rộng thị trường và tăng cường liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ.

Sau dấu mốc 100 năm, hành trình của cà phê Khe Sanh đang được tiếp nối bằng những cách làm mới. Từ những đồi cà phê đến các cơ sở chế biến, thương hiệu riêng và những tour trải nghiệm giữa núi rừng, nhiều thanh niên trẻ đang góp sức quảng bá, phát triển sản phẩm và tìm kiếm thị trường. Mỗi người một hướng đi, nhưng cùng chung mong muốn nâng tầm giá trị hạt cà phê quê hương.