Nguồn vốn mở rộng, SME đứng trước cuộc sàng lọc về quản trị

Muốn dễ vay vốn, doanh nghiệp phải bắt đầu từ minh bạch tài chính - ảnh: minh họa

Minh bạch tài chính để mở cánh cửa vốn cho doanh nghiệp nhỏ

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) cùng hơn 5 triệu hộ kinh doanh đang giữ vai trò "xương sống" của nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, nghịch lý là chính khu vực tạo ra phần lớn việc làm và đóng góp quan trọng cho tăng trưởng lại đang đối mặt với một trong những rào cản lớn nhất: tiếp cận nguồn vốn chính thức.

Theo bà Erin Steinhauer, Trưởng Đại diện Quỹ châu Á tại Việt Nam, khu vực SME và hộ kinh doanh không chỉ góp phần duy trì sức sống của nền kinh tế địa phương mà còn nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các biến động. Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy phát triển khu vực kinh tế tư nhân, việc khơi thông dòng vốn cho nhóm doanh nghiệp này trở thành yêu cầu cấp thiết.

Tuy nhiên, theo bà Erin Steinhauer, khả năng tiếp cận tín dụng của phần lớn SME vẫn còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn vay vốn do thiếu tài sản bảo đảm, hồ sơ tài chính chưa được chuẩn hóa và năng lực quản trị dòng tiền còn yếu. Điều này khiến không ít doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội mở rộng sản xuất, đầu tư đổi mới công nghệ cũng như nâng cao năng lực cạnh tranh.

Ở góc độ hiệp hội doanh nghiệp, ông Trần Văn Hiển, Trưởng Ban Xúc tiến thương mại, Chuyên gia hỗ trợ doanh nghiệp thuộc Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME), cho rằng việc tiếp cận vốn không chỉ phụ thuộc vào chính sách tín dụng của ngân hàng mà còn đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động nâng cao năng lực quản trị.

Theo ông Hiển, trước khi tìm kiếm nguồn vốn, doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch sử dụng vốn rõ ràng, xác định đúng mục đích vay, đồng thời chuẩn hóa đầy đủ hồ sơ pháp lý và hồ sơ tài chính. Bên cạnh đó, việc chuẩn bị tài sản bảo đảm phù hợp, chứng minh được dòng tiền luân chuyển và lựa chọn kênh huy động vốn phù hợp với quy mô hoạt động cũng là những yếu tố quyết định khả năng tiếp cận tín dụng.

Ở góc độ chuyên gia kinh tế, ông Vũ Đông - chuyên gia kinh tế cho rằng, bài toán tiếp cận vốn cần được nhìn nhận rộng hơn, không chỉ là vấn đề của hệ thống ngân hàng mà còn là thước đo năng lực quản trị của chính doanh nghiệp.

Theo ông, nhiều doanh nghiệp vẫn duy trì tư duy tối ưu nghĩa vụ thuế bằng mọi giá, thậm chí xây dựng bộ máy kế toán chủ yếu để giảm số thuế phải nộp. Tuy nhiên, khi cần mở rộng đầu tư, chính những doanh nghiệp này lại phải chấp nhận vay vốn với chi phí cao hoặc gặp khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng.

Ngược lại, các doanh nghiệp xây dựng được hệ thống tài chính minh bạch, quản trị bài bản và kiểm soát tốt dòng tiền sẽ tạo dựng được niềm tin với ngân hàng, quỹ đầu tư và các tổ chức tài chính. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí sử dụng vốn mà còn mở ra nhiều cơ hội tiếp cận các nguồn vốn trung và dài hạn phục vụ chiến lược phát triển.

Theo ông Vũ Đông, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, doanh nghiệp cần coi năng lực huy động vốn là một năng lực cốt lõi, được xây dựng song hành với quá trình phát triển doanh nghiệp thay vì chỉ tìm kiếm nguồn vốn khi phát sinh nhu cầu.

Giải pháp tài chính mở rộng cánh cửa vốn cho doanh nghiệp

Bên cạnh yêu cầu nâng cao năng lực quản trị của doanh nghiệp, nhiều chuyên gia cho rằng việc ứng dụng công nghệ và đa dạng hóa các sản phẩm tài chính đang trở thành chìa khóa quan trọng giúp thu hẹp khoảng cách giữa doanh nghiệp nhỏ và hệ thống tín dụng chính thức.

Chia sẻ về xu hướng số hóa trong quản trị tài chính, ông Trương Thành Trung, Giám đốc Tài chính Công ty TNHH Finan cho biết, doanh nghiệp hiện có thể tận dụng công cụ "Bác sĩ tài chính" để tự động đánh giá sức khỏe tài chính và khả năng tiếp cận vốn.

Theo ông Trung, chỉ với việc tải lên file Excel báo cáo kê khai thuế, hệ thống sẽ tự động phân tích dữ liệu và chấm điểm khả năng vay vốn theo các tiêu chí mà ngân hàng thường sử dụng khi thẩm định hồ sơ tín dụng.

Không dừng lại ở việc đánh giá, công cụ còn trực quan hóa toàn bộ dữ liệu thông qua hệ thống biểu đồ, giúp doanh nghiệp dễ dàng nhận diện các chỉ số tài chính đang ở trạng thái tích cực (màu xanh) hay những điểm cần cải thiện (màu đỏ). Các tiêu chí được phân tích bao gồm khả năng sinh lời, dòng tiền, tài sản bảo đảm cũng như mức độ lành mạnh của các chỉ số tài chính.

Một điểm đáng chú ý là nền tảng này có khả năng kết nối đồng thời nhiều nguồn dữ liệu như doanh thu bán hàng, lịch sử giao dịch tiền ra - tiền vào trên tài khoản ngân hàng và báo cáo thuế trên cùng một hệ thống. Nhờ đó, ngay cả những chủ doanh nghiệp không có chuyên môn sâu về tài chính cũng có thể theo dõi bức tranh hoạt động kinh doanh hằng tháng một cách trực quan, đầy đủ và kịp thời.

Từ kết quả phân tích, hệ thống còn đưa ra các khuyến nghị về phương án huy động vốn phù hợp, giúp doanh nghiệp xác định nên sử dụng nguồn vốn ngắn hạn hay dài hạn, đồng thời tính toán mức đòn bẩy tài chính phù hợp với sức khỏe tài chính thực tế.

Đáng chú ý, ứng dụng còn cho phép doanh nghiệp so sánh trực tiếp các gói tín dụng của nhiều ngân hàng trên cùng một nền tảng thông qua các tiêu chí như lãi suất, thời hạn vay và điều kiện cấp tín dụng. Sau khi khoản vay được giải ngân, hệ thống tiếp tục đóng vai trò như một "giám đốc tài chính số", tự động cập nhật dư nợ, lịch trả gốc, trả lãi và gửi cảnh báo nhằm giúp doanh nghiệp chủ động quản trị dòng tiền.

Theo các chuyên gia, việc số hóa toàn bộ quá trình quản trị tài chính không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch mà còn tạo dựng niềm tin với các tổ chức tín dụng, từ đó gia tăng khả năng tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý hơn.

Song song với các giải pháp công nghệ, hệ thống ngân hàng cũng đang từng bước điều chỉnh chính sách nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Ông Trần Văn Hiển cho biết, VINASME đã ký kết hợp tác với một số ngân hàng, trong đó có VIB, triển khai thẻ tín dụng doanh nghiệp VIB - Visa - VINASME với thời gian miễn lãi lên tới 58 ngày, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu dòng tiền và chủ động hơn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo ông Hoàng Quyết Thắng, Giám đốc Phát triển sản phẩm tín dụng Ngân hàng Quốc tế Việt Nam (VIB), tiếp cận vốn tín dụng vẫn là một trong những rào cản lớn đối với doanh nghiệp nhỏ, vừa và hộ kinh doanh. Mặc dù nhiều ngân hàng đã triển khai các gói vay tín chấp, điều kiện tiếp cận trên thực tế vẫn còn khá khắt khe, khiến không ít doanh nghiệp gặp khó trong quá trình mở rộng hoạt động.

Ông Thắng cho biết, VIB xác định SME và hộ kinh doanh là phân khúc khách hàng trọng tâm, chiếm khoảng 97% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam. Trên cơ sở đó, ngân hàng tập trung phát triển các giải pháp tài chính chuyên biệt nhằm đáp ứng nhu cầu vốn linh hoạt, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị dòng tiền và phát triển bền vững.

Một trong những sản phẩm nổi bật là thẻ tín dụng doanh nghiệp do VIB phối hợp cùng VINASME và Visa phát triển. Sản phẩm được thiết kế nhằm mở rộng khả năng tiếp cận vốn lưu động cho doanh nghiệp với nhiều ưu đãi như miễn phí thường niên trọn đời, miễn lãi tối đa 58 ngày và hoàn tiền đối với nhiều khoản chi phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đáng chú ý, VIB còn mở rộng đối tượng cấp tín dụng tới các doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh, kể cả những đơn vị chưa hoạt động đủ 12 tháng. Đây được xem là bước đi đáng chú ý trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp thường gặp khó khăn khi chưa đáp ứng đủ các tiêu chí tín dụng truyền thống.

Theo ông Hoàng Quyết Thắng, ngân hàng hiện có thể cấp hạn mức tín dụng lên tới 20 tỷ đồng với cơ chế tài sản bảo đảm linh hoạt, phù hợp với nhu cầu đa dạng của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đồng thời, VIB cũng đang tiếp tục phát triển các sản phẩm vay tín chấp và thấu chi tín chấp nhằm mở rộng khả năng tiếp cận vốn lưu động, giúp doanh nghiệp chủ động dòng tiền và tận dụng cơ hội tăng trưởng.