Nguy cơ tiềm ẩn với lực lượng Mỹ nếu đánh chiếm đảo Kharg của Iran

Gần 5.000 binh sĩ Thủy quân lục chiến Mỹ thuộc các Đơn vị Viễn chinh số 31 và 11 được cho là đang di chuyển về khu vực eo biển Hormuz. Một số nhà phân tích quân sự phương Tây nhận định Washington có thể đang xem xét phương án sử dụng lực lượng này để kiểm soát đảo Kharg – trung tâm xuất khẩu dầu mỏ quan trọng của Iran. Bên cạnh đó, cũng có thông tin cho rằng các đơn vị thuộc Sư đoàn Dù 82 của Lục quân Mỹ đang trong trạng thái sẵn sàng triển khai. Tuy nhiên, đến nay chưa có quyết định cuối cùng từ Tổng thống Donald Trump.

Đảo Kharg của Iran. Ảnh: AP

Ngày 19/3, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cũng đề cập khả năng triển khai lực lượng mặt đất, cho rằng các mục tiêu chiến lược “không thể đạt được chỉ bằng không kích”.

Trong các kịch bản được giới phân tích đề cập, đảo Kharg nổi lên như một mục tiêu đáng chú ý. Hòn đảo này có diện tích khoảng 20 km², nằm cách bờ biển Iran khoảng 25 km, là đầu mối tập trung các bể chứa, cảng xuất dầu và hệ thống đường ống kết nối với các mỏ dầu trong nước. Đây cũng là khu vực được bảo vệ nghiêm ngặt, với sự hiện diện của lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và bị hạn chế tiếp cận.

Một số đánh giá cho rằng nếu Mỹ có thể làm suy yếu các hệ thống phòng không và cơ sở hạ tầng quân sự tại đây, nước này hoàn toàn có khả năng triển khai lực lượng đổ bộ. Các đơn vị viễn chinh Thủy quân lục chiến Mỹ vốn được thiết kế để tác chiến độc lập, với đầy đủ phương tiện như xe bọc thép, pháo binh, trực thăng và tiêm kích cất hạ cánh thẳng đứng F-35B.

Về mặt chiến lược, nếu kiểm soát được Kharg, Mỹ có thể gây áp lực đáng kể lên năng lực xuất khẩu dầu của Iran – yếu tố then chốt của nền kinh tế nước này – qua đó tạo lợi thế trong đàm phán, trong đó có khả năng buộc Tehran mở lại eo biển Hormuz. Hiện Iran chỉ cho phép một số tàu chở dầu đi qua eo biển này, khiến hoạt động xuất khẩu của nhiều quốc gia khác trong khu vực bị gián đoạn.

Các chuyên gia quân sự nhận định lực lượng khoảng 5.000 lính thủy đánh bộ của Mỹ có thể đủ khả năng kiểm soát một mục tiêu quy mô như đảo Kharg, nhưng không thể kiểm soát toàn bộ eo biển Hormuz.

Kịch bản đổ bộ và những rủi ro khi kiểm soát đảo Kharg

Trong các kịch bản quân sự được giới phân tích đề cập, một cuộc đổ bộ lên đảo Kharg có thể được triển khai bằng máy bay cánh quạt nghiêng MV-22 Osprey, đưa lực lượng Thủy quân lục chiến Mỹ tiếp cận mục tiêu từ xa. Do môi trường tác chiến tại Vịnh Ba Tư tiềm ẩn nhiều rủi ro, các tàu đổ bộ cỡ lớn như USS Tripoli hay USS Boxer được cho là khó tiếp cận trực tiếp khu vực.

Mục tiêu ban đầu của chiến dịch có thể là kiểm soát đường băng dài khoảng 1,8 km tại sân bay Kharg, qua đó tạo điều kiện tiếp nhận thêm binh lực và trang thiết bị hạng nặng. Một số đánh giá cho rằng việc chiếm giữ hòn đảo có thể diễn ra tương đối nhanh. Tuy nhiên, thách thức lớn hơn nằm ở khả năng duy trì kiểm soát lâu dài.

Các chuyên gia cảnh báo nếu Iran phá hủy hoặc đốt cháy các cơ sở dầu mỏ trên đảo khiến khu vực này trở nên khó duy trì hiện diện quân sự. Bên cạnh đó, lực lượng Thủy quân lục chiến của Mỹ thường chỉ có khả năng tác chiến độc lập trong thời gian ngắn, khoảng hai tuần vì cần cần tiếp tế quy mô lớn.

Tạp chí The Atlantic nhận định hệ thống tác chiến phi đối xứng của Iran – bao gồm máy bay không người lái và tàu tấn công không người lái – có thể gây khó khăn đáng kể cho Mỹ. Vị trí địa lý cũng là yếu tố bất lợi: Kharg chỉ cách đất liền Iran khoảng 20 km, trong khi cách các căn cứ Mỹ trong khu vực xa hơn đáng kể.

Một trong những rủi ro lớn là khả năng Iran sử dụng tên lửa đạn đạo tầm ngắn để phá hủy đường băng, làm gián đoạn hoạt động tiếp tế bằng đường không của Washington. Các hệ thống phòng không vác vai và tuần tra trên không có thể đối phó với máy bay không người lái, nhưng khó đánh chặn tên lửa đạn đạo. Chỉ một đòn tấn công chính xác cũng có thể khiến đường băng bị vô hiệu hóa.

Ngoài ra, Iran đã phát triển các loại đạn dược lượn vòng chi phí thấp, có khả năng giám sát và tấn công các mục tiêu như tàu tiếp tế, phương tiện và binh sĩ trên đảo, làm gia tăng áp lực đối với lực lượng phòng thủ.

Thiếu tướng Joseph Votel, cựu chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), nhận định, Mỹ có thể chỉ cần triển khai khoảng 800 đến 1.000 binh sĩ để chiếm giữ đảo Kharg. Tuy nhiên, ông cảnh báo khi lực lượng mặt đất đã triển khai, họ sẽ dễ bị suy yếu trước các đòn tấn công của Iran, trong khi công tác hậu cần và sơ tán y tế có thể gặp nhiều khó khăn, thậm chí vượt ngoài tính toán ban đầu.

Các phương án thay thế và mở rộng

Ngoài Kharg, một số nhà phân tích cũng đề cập khả năng Mỹ nhắm tới các đảo nhỏ hơn như Abu Musa, Greater Tunb và Lesser Tunb – nằm gần cửa eo biển Hormuz. Việc kiểm soát các vị trí này có thể giúp Mỹ giám sát hoạt động hàng hải và tăng cường hiện diện quân sự tại điểm “nút thắt” chiến lược. Tuy nhiên, theo giới chuyên gia, hiệu quả của phương án này có thể hạn chế do Iran vẫn duy trì hệ thống phòng thủ ven biển rộng lớn.

Một lựa chọn khác là tiến hành các cuộc đột kích hạn chế vào các mục tiêu ven biển của Iran, nhằm làm suy yếu năng lực quân sự như tàu tấn công nhanh, căn cứ máy bay không người lái, bệ phóng tên lửa và khả năng rải thủy lôi. Các đơn vị Thủy quân lục chiến của Mỹ có thể thiết lập các điểm đóng quân tạm thời trong đất liền để thực hiện các đòn tấn công chính xác.

Dù vậy, các chuyên gia cảnh báo những chiến dịch mở rộng như vậy sẽ đòi hỏi lực lượng lớn hơn nhiều và đi kèm rủi ro cao. Nhà phân tích quốc phòng Anh Francis Tusa nhận định, việc kiểm soát toàn bộ khu vực ven biển Iran gần như không khả thi nếu không triển khai lực lượng quy mô rất lớn, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ tổn thất nặng nề nếu vấp phải hệ thống phòng thủ kiên cố.

Nhìn chung, các kịch bản quân sự liên quan đến đảo Kharg và khu vực eo biển Hormuz cho thấy đây là một bài toán phức tạp, trong đó lợi ích chiến lược đi kèm với những rủi ro đáng kể về quân sự và hậu cần.

Hồng Anh/VOV.VN (Tổng hợp)