Nguyên sơ Huổi Nhả

Khắp bản được làm đẹp từ những vật liệu gần gũi như đá suối, tre, gỗ... thu hút khách tham quan.

Huổi Nhả có 34 hộ dân, chủ yếu dựa vào canh tác trên nương nên cuộc sống còn nhiều khó khăn. Từ những trăn trở ấy, năm 2021, một nhóm người trong bản đã nhen lên ý tưởng làm du lịch cộng đồng, với mong muốn tạo thêm sinh kế ngay trên mảnh đất quê hương. Ý tưởng ấy được cả bản bàn bạc, thống nhất rồi tổ chức cho một số thành viên đến bản Sin Suối Hồ (tỉnh Lai Châu) để học hỏi, tham khảo.

Trở về sau chuyến đi, cả bản bắt tay ngay vào việc, không có máy móc, chỉ có sức người và sự đồng lòng. Bà con cùng nhau dọn vệ sinh bản, xếp đá làm đường, chỉnh trang lối đi, trang trí cổng nhà... Mỗi năm cải tạo một chút, bổ sung thêm các điểm dừng chân, chụp ảnh, nghỉ ngơi cho du khách. Anh Lầu A Khai, Trưởng bản Huổi Nhả chia sẻ: Khi bắt đầu làm du lịch, điều bà con lo nhất là “làm sao để bản không mất đi cái vốn quý nhất”. Chúng tôi đã nhiều lần họp bản, bàn bạc, thống nhất là làm du lịch nhưng phải giữ được nếp sống, giữ được văn hóa của người Mông, không chạy theo cái lạ. Du khách đến là để thấy Huổi Nhả chân thật nhất.

Với ý nghĩ đó, cổng nhà các hộ dân đều được trang trí bằng những vật dụng quen thuộc, như khèn Mông, búa, lưỡi hái, bông thóc khô... Mỗi nhà một vẻ. Các tiểu cảnh, trang trí đều được dựng, làm từ đá suối, tre, gỗ... tạo sự gần gũi, mộc mạc và thể hiện đặc trưng văn hóa dân tộc Mông. Điểm nhấn trong không gian bản là khu chợ phiên lòng chảo: Cổng vào xếp đá đồ sộ, trên khoảng đất bằng phẳng ven suối dựng nên một khu sinh hoạt chung vừa đủ rộng, với những gian hàng nhỏ lợp mái đơn sơ. Kề bên là sân khấu, sân thể thao. Bên cạnh là dòng suối trong veo, những guồng nước và triền núi xanh bao bọc xung quanh.

Cái hay ở Huổi Nhả là tinh thần cộng đồng cao trong phát triển bản văn hóa du lịch. 100% hộ dân đều tham gia, ai cũng chung tay góp sức xây dựng và cùng cung ứng dịch vụ du lịch. Nhà làm homestay, nhà cung cấp thực phẩm, nấu ăn, bán nông sản, đồ thủ công, hay tổ chức trải nghiệm bắt cá suối... Du lịch trở thành sinh kế chung, mỗi hộ là một “mắt xích”. Đến nay, bản có 2 hộ là nhà anh Lầu A Tủa, anh Sùng A Phía đã sẵn sàng đón khách lưu trú. Anh Lầu A Tủa cho biết: “Gia đình tôi có ngôi nhà gỗ truyền thống không sử dụng thường xuyên nên quyết định sửa lại làm homestay. Hiện tại khách đến đã có chỗ ngủ nghỉ sạch sẽ, nhưng chúng tôi đang rất mong chờ ngày điện lưới quốc gia được đóng. Khi đó, tôi sẽ lắp thêm các thiết bị thiết yếu để phục vụ khách chu đáo hơn, để ai đến Huổi Nhả cũng thấy thoải mái như ở nhà mình”.

Người dân Huổi Nhả trang trí cổng nhà từ những thứ thân quen, gần gũi.

Điểm độc đáo ở Huổi Nhả là chợ phiên cuối tuần, bắt đầu duy trì từ tháng 9/2025. Trong những gian hàng nhỏ lợp lá, người dân bày bán nông sản, đặc sản bản địa: Mật ong, gạo nương, rau, củ, quả... do chính họ làm ra. Không ồn ào mua bán, chợ phiên là không gian gặp gỡ, trò chuyện, để du khách hiểu thêm về nếp sống bản Mông. Đặc biệt hơn, vào ngày thứ Bảy hằng tuần, cả 34 hộ trong bản cùng ăn cơm tập thể tại khu vực chợ phiên. Du khách đến đúng dịp sẽ được mời chung mâm, thưởng thức những món ăn địa phương, nghe chuyện xưa của bản. Chính sự chân tình ấy đã giữ chân, thu hút không ít du khách. “Tiếng lành đồn xa”, giờ đây trung bình mỗi tháng, bản đón khoảng 10 đoàn khách trong và ngoài tỉnh, đoàn ít thì vài người, đoàn nhiều lên đến 50 - 60 người. Riêng trong dịp nghỉ Tết Dương lịch vừa qua, Huổi Nhả đón hơn chục đoàn khách, với hơn 200 người tới tham quan, trải nghiệm, tăng thu nhập đáng kể cho nhiều hộ dân.

Mô hình bản du lịch cộng đồng Huổi Nhả đang được các cấp chính quyền, cơ quan chuyên môn quan tâm, đồng hành. Đầu tháng 12/2025, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức chuyến đi trải nghiệm, khảo sát và quảng bá du lịch cho các doanh nghiệp lữ hành, du lịch, phóng viên báo chí, KOLs... tới bản Huổi Nhả. UBND xã Mường Pồn cũng tăng cường quảng bá, lan tỏa hình ảnh Huổi Nhả. Xã tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, thể thao giữa các bản, gắn với quảng bá phát triển tiềm năng du lịch cộng đồng ngay tại bản.

Huổi Nhả đang ngày càng được biết đến nhiều hơn. Tết này, chắc hẳn Huổi Nhả sẽ thêm rộn ràng. Trưởng bản Lầu A Khai cho biết: “Dự kiến từ mùng 7 đến mùng 9 tháng Giêng, Huổi Nhả tổ chức giao lưu văn hóa văn nghệ, thể thao, không chỉ trong nội bộ bản mà mời nhiều bản trong xã, các bản ở xã lân cận cùng tham gia chia sẻ niềm vui năm mới, xuân mới”. Các chàng trai, cô gái Mông nơi đây, với trang phục truyền thống rực rỡ đã sẵn sàng đón khách bằng nụ cười rạng rỡ, nồng ấm nhất. Ở Huổi Nhả, du lịch không chỉ là sinh kế, mà là sự tự hào về bản sắc và khát vọng vươn lên từ chính đôi bàn tay mình.

Nguyễn Hiền