Nhà chờ xe buýt TP.HCM vì sao vẫn nhếch nhác?

Tại họp báo cung cấp thông tin về các vấn đề kinh tế - xã hội trên địa bàn TP.HCM chiều 14.5 do Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy cùng Sở Văn hóa - Thể thao TP.HCM tổ chức, câu chuyện nhà chờ xe buýt xuống cấp, nhếch nhác tiếp tục được báo chí đặt ra.

Phóng viên đặt câu hỏi tình trạng không ít nhà chờ xe buýt trên địa bàn thành phố bị biến thành nơi buôn bán, tập kết rác, treo dán quảng cáo trái phép hoặc bị lấn chiếm để dừng đỗ xe. Điều đáng nói, tình trạng này đã kéo dài nhiều năm nhưng chưa được xử lý dứt điểm.

Một nhà chờ xe buýt gần cổng Bệnh viện Đại học Y Được TP.HCM trên đường Hồng Bàng, phường Chợ Lớn được tận dụng để bán hàng quán phía sau. Ảnh chụp chiều ngày 14.5.2026.

Trả lời vấn đề trên, ông Lê Đức Anh, Phó trưởng Phòng Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Sở Xây dựng TP.HCM), cho biết thời gian qua Trung tâm Quản lý giao thông công cộng thuộc Sở Xây dựng đã liên tục kiểm tra, duy tu, sửa chữa và vệ sinh hệ thống hạ tầng xe buýt trên toàn thành phố.

Theo ông Anh, thành phố hiện có hơn 14.000 điểm dừng xe buýt, gồm 1.030 nhà chờ và 3.978 trụ dừng, cùng hệ thống bến bãi phục vụ hoạt động vận tải hành khách công cộng.

“Công tác này được triển khai đồng bộ đối với hơn 14.000 điểm dừng xe buýt (1.030 nhà chờ, 3.978 trụ dừng) cùng hệ thống bến bãi xe buýt trên địa bàn Thành phố nhằm từng bước nâng cao chất lượng phục vụ hành khách”, ông Anh cho biết.

Đại diện Sở Xây dựng nhìn nhận hạ tầng xe buýt là một trong những yếu tố quan trọng để thu hút người dân sử dụng phương tiện công cộng, nhất là trong bối cảnh TP.HCM đang thúc đẩy giao thông xanh và giảm phụ thuộc vào xe cá nhân.

Tuy nhiên, quá trình kiểm tra thực tế cho thấy hàng loạt vi phạm vẫn diễn ra phổ biến quanh các điểm dừng và nhà chờ xe buýt. Trong đó có tình trạng phương tiện dừng đỗ lấn chiếm khu vực đón trả khách, người dân buôn bán hoặc sinh hoạt ngay trong nhà chờ, tập kết rác sai quy định và treo dán quảng cáo trái phép.

Theo đại diện Sở Xây dựng, những vi phạm này thường xuất hiện tại khu vực đông dân cư, gần chợ tự phát hoặc nơi có nhiều hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ. Sau khi lực lượng chức năng rời đi, nhiều điểm nhanh chóng tái diễn tình trạng lấn chiếm.

Một trong những nguyên nhân khiến việc xử lý chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng là do trách nhiệm quản lý được chia theo chức năng giữa nhiều đơn vị.

Cụ thể, Trung tâm Quản lý giao thông công cộng chịu trách nhiệm quản lý, vận hành và duy tu hạ tầng xe buýt; thường xuyên kiểm tra, rà soát hiện trạng các điểm dừng, nhà chờ và tổng hợp các bất cập phát sinh.

Trong khi đó, việc xử lý hành vi buôn bán lấn chiếm lòng lề đường, tập kết rác trái phép hay dừng đỗ sai quy định lại thuộc thẩm quyền của chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng tại địa bàn như UBND phường, xã hoặc lực lượng chức năng liên quan.

“Về phía Trung tâm, do không có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính nên công tác xử lý chủ yếu được thực hiện thông qua việc kiểm tra thực tế, tổng hợp hiện trạng và gửi văn bản đề nghị các địa phương phối hợp xử lý theo thẩm quyền”, đại diện Sở Xây dựng cho biết.

Từ ngày 17.3.2026 đến nay, Trung tâm Quản lý giao thông công cộng đã kiểm tra, phát hiện và ban hành 75 văn bản gửi UBND các phường, xã cùng Phòng Cảnh sát giao thông (PC08) để đề nghị phối hợp xử lý các hành vi vi phạm tại khu vực nhà chờ và điểm dừng xe buýt.

Dù vậy, theo Sở Xây dựng, quá trình phối hợp hiện vẫn còn nhiều vướng mắc. Trong đó có việc chưa hình thành cơ chế phản hồi bắt buộc giữa các địa phương và Trung tâm để theo dõi kết quả xử lý; nhiều vi phạm diễn ra nhỏ lẻ nhưng liên tục; chưa có lực lượng giám sát thường trực tại các điểm nóng và tình trạng tái lấn chiếm vẫn xảy ra sau xử lý.

Đại diện Sở Xây dựng cho rằng hiệu quả xử lý triệt để phụ thuộc rất lớn vào sự phối hợp thường xuyên của chính quyền địa phương cùng các lực lượng chức năng trong công tác quản lý trật tự đô thị.

Hạ tầng xe buýt là một trong những yếu tố quan trọng để thu hút người dân sử dụng phương tiện công cộng, nhất là trong bối cảnh TP.HCM đang thúc đẩy giao thông xanh và giảm phụ thuộc vào xe cá nhân.

Liên quan giải pháp thời gian tới, Trung tâm Quản lý giao thông công cộng sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra, duy tu, sửa chữa và vệ sinh hệ thống nhà chờ, trụ dừng xe buýt; xử lý các trường hợp hư hỏng, xuống cấp, vẽ bậy hoặc che khuất thông tin phục vụ hành khách.

Song song đó, đơn vị này cũng nghiên cứu, đề xuất triển khai các mẫu nhà chờ và trụ dừng mới theo hướng hiện đại, gọn nhẹ, đầy đủ tiện ích và phù hợp với điều kiện khai thác tại đô thị lớn như TP.HCM.

Ngoài việc phối hợp với UBND các phường, xã và lực lượng chức năng để xử lý tình trạng lấn chiếm, Trung tâm sẽ tăng cường tiếp nhận phản ánh từ hành khách, lái xe và các kênh thông tin liên quan nhằm phát hiện sớm vi phạm để xử lý ngay từ đầu.

Trung tâm Quản lý giao thông công cộng cũng đã kiến nghị Sở Xây dựng đề xuất TP.HCM chỉ đạo các địa phương tăng cường trách nhiệm quản lý trực tiếp đối với khu vực điểm dừng, nhà chờ xe buýt; tổ chức kiểm tra thường xuyên và xử lý nghiêm các trường hợp tái phạm.

Theo đại diện Sở Xây dựng, bên cạnh nỗ lực của cơ quan quản lý và lực lượng chức năng, ý thức của người dân vẫn là yếu tố quan trọng để giữ gìn hình ảnh giao thông công cộng văn minh, sạch đẹp và an toàn hơn.

Bài và ảnh: Trọng Dân