Nhà Trắng: 'Tin Mỹ cam kết rút quân, Iran mở cửa Hormuz là bịa đặt'

Theo văn kiện sơ bộ Bản ghi nhớ (MoU), Mỹ sẽ rút quân, Iran mở cửa Eo biển Hormuz. Ảnh: Quân đội Mỹ.

"Báo cáo từ truyền thông do Iran kiểm soát là không đúng sự thật và bản MoU mà họ 'công bố' là một sự bịa đặt hoàn toàn. Không ai nên tin vào những gì truyền thông nhà nước Iran đang đưa ra. SỰ THẬT LUÔN QUAN TRỌNG", tài khoản Phản ứng Nhanh của Nhà Trắng đăng tải tuyên bố trên mạng xã hội X.

Trước đó, Đài truyền hình quốc gia Iran IRIB ngày 27-5 đưa tin về văn kiện sơ bộ cho một Bản ghi nhớ (MoU) hòa bình tiềm năng với Mỹ nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài gần ba tháng qua.

Theo nguồn tin này, bộ khung thỏa thuận hướng tới một tiến trình hòa bình nhiều giai đoạn nhằm dỡ bỏ thế bế tắc quân sự và khơi thông các tuyến hải trình thương mại cốt lõi trong khu vực.

Cụ thể, Mỹ sẽ cam kết dỡ bỏ hoàn toàn lệnh phong tỏa hải quân đang áp đặt lên các cảng biển của Iran, đồng thời rút các lực lượng quân sự ra khỏi khu vực lân cận nước này. Phía Iran cam kết khôi phục hoạt động vận tải thương mại tự do qua Eo biển Hormuz trở lại mức bình thường như thời điểm trước chiến tranh trong vòng 30 ngày.

Tuy nhiên, truyền thông Iran nhấn mạnh các tàu chiến và tàu quân sự của Mỹ sẽ không nằm trong phạm vi điều chỉnh của cơ chế ưu tiên hàng hải này. Toàn bộ lưu lượng tàu thuyền qua lại Eo biển Hormuz dự kiến sẽ do phía Iran chủ trì phối hợp quản lý cùng Vương quốc Oman.

Hãng thông tấn Mizan của Iran sau đó đã công bố thêm một số chi tiết kỹ thuật, cho thấy bộ khung thỏa thuận vẫn tồn tại những ranh giới mơ hồ cần làm rõ.

Cụ thể, điều khoản Mỹ rút quân khỏi khu vực lân cận Iran mới chỉ là sự đồng ý về mặt chủ trương. Các bên vẫn chưa thống nhất được phạm vi rút quân: Liệu quy định này chỉ áp dụng cho những lực lượng mới được Washington tăng cường đến Trung Đông khi chiến sự nổ ra, hay phải bao gồm cả những binh sĩ đang đồn trú cố định tại các căn cứ quân sự lâu năm của Mỹ trong khu vực. Đây sẽ là nút thắt cốt lõi bắt buộc phải giải quyết trong các vòng đàm phán tiếp theo.

Báo cáo từ Tehran đặc biệt lưu ý khuôn khổ hiện tại vẫn chưa phải là phương án cuối cùng. Ban lãnh đạo Iran khẳng định sẽ không thực hiện bất kỳ bước đi đơn phương nào nếu thiếu "sự xác minh thực chất" mang tính thực địa từ phía Mỹ.

Nếu hai bên có thể thu hẹp bất đồng và đạt được một thỏa thuận hòa bình chính thức trong thời hạn 60 ngày theo quy định của lộ trình sơ bộ, văn kiện cuối cùng sẽ được đưa lên phê chuẩn dưới hình thức một nghị quyết có tính chất ràng buộc pháp lý cao nhất của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.

Theo các quan chức Mỹ, việc hoàn tất thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc chiến của Mỹ và Israel chống lại Iran đang bị đình trệ do những bất đồng về mặt câu chữ liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran và việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.

Một nguồn tin cho biết, Iran đã thúc ép các bên đưa vào những cam kết về việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt và gỡ bỏ phong tỏa tài sản, trong khi Mỹ quả quyết rằng các khoản tài chính này sẽ không được thực hiện cho đến khi hai bên đạt được tiến trình giải quyết vấn đề hạt nhân.

Theo Bộ Chiến tranh Mỹ, nước này đã áp đặt các lệnh trừng phạt lên Iran kể từ năm 1979 (gần 50 năm), sau vụ Đại sứ quán Mỹ tại Tehran bị chiếm giữ sau cuộc Cách mạng Iran.