Iran xoay chuyển thế ép góc của Mỹ

Mỹ sẽ duy trì lực lượng quân sự tại Israel ít nhất là đến cuối năm. Ảnh: Quân đội Mỹ.

Vòng xoáy leo thang mới diễn ra đúng thời điểm hai bên đang nỗ lực hoàn thiện các điều khoản cuối cùng của một Bản ghi nhớ (MoU) sơ bộ, nhằm khơi thông tuyến hàng hải qua Eo biển Hormuz - huyết mạch đã bị đóng băng kể từ khi liên quân Mỹ - Israel dội bom vào Iran vào ngày 28/2.

Dự thảo thỏa thuận cũng mở ra cơ hội cho Iran tiếp cận nguồn tài sản bị Mỹ đóng băng ở nước ngoài, đồng thời đề cập tới vấn đề vũ khí và hạt nhân trong tương lai.

Trước đó, tại Nhà Trắng, Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ sẽ tiếp quản và có thể tiêu hủy kho uranium làm giàu của Iran nhằm đảm bảo nước này không còn sở hữu vật liệu này.

Đồng thời, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định chiến tranh chỉ kết thúc khi Iran bàn giao kho uranium, dừng hỗ trợ các lực lượng đồng minh khu vực và từ bỏ chương trình tên lửa đạn đạo.

Đáp lại, ông Mohammad Akbarzadeh, Phó ban chính trị thuộc Hải quân IRGC, nhận định nguy cơ chiến tranh thấp do đối phương đã suy yếu, song các lực lượng vũ trang Iran vẫn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu.

Ông Akbarzadeh cũng cảnh báo: "Chúng tôi sẽ biến toàn bộ dải bờ biển phía nam từ Chabahar đến Mahshahr thành nơi chôn vùi bất kỳ lực lượng gây hấn nào".

Trận oanh tạc của Mỹ thổi bùng hoài nghi từ Tehran

Bộ Ngoại giao Iran vừa lên tiếng cáo buộc Washington "vi phạm trắng trợn" lệnh ngừng bắn mong manh ký ngày 8/4 bằng trận không kích vào tỉnh Hormozgan ở miền nam vào đêm thứ Hai. Cơ quan này nhấn mạnh, động thái quân sự của Mỹ là minh chứng rõ nhất cho thấy "sự nghi ngờ sâu sắc" mà Iran dành cho Washington trên bàn đàm phán là hoàn toàn có cơ sở.

Lực lượng vũ trang Iran vẫn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Ảnh: Reuters.

Dù phía Mỹ khẳng định cuộc tấn công vào các trận địa tên lửa và tàu tốc lôi của Iran chỉ là hành động "tự vệ" nhằm ngăn chặn mưu đồ rải mìn hàng hải, các chỉ huy Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố họ có toàn quyền đáp trả.

Truyền thông Iran tuyên bố Tehran đã bắn hạ một máy bay không người lái MQ-9 Reaper của Mỹ, tuy nhiên Bộ Chiến tranh Mỹ đã bác bỏ thông tin này.

Các nhà phân tích quân sự Mỹ trước đó xác định ba động thái leo thang từ phía Iran trong vòng một ngày: Hải quân IRGC dùng tàu tốc lôi rải mìn nhằm phong tỏa Eo biển Hormuz; phóng drone áp sát khoảng 20 tàu chiến Mỹ đang thực thi lệnh phong tỏa tại Vịnh Oman và Biển Ả Rập; và kích hoạt các trận địa tên lửa đất đối không (SAM) quanh eo biển.

Theo tờ Jerusalem Post, bất chấp chiến dịch không kích dữ dội kéo dài 38 ngày của liên quân, báo cáo tình báo Mỹ đầu tháng Năm cho thấy Iran đã nhanh chóng khôi phục quyền tiếp cận hầu hết hầm trú ẩn và bệ phóng.

Điều khiến giới chức Mỹ quan ngại nhất là việc Iran tái vận hành thành công 30 trên tổng số 33 căn cứ tên lửa dọc Eo biển Hormuz. Dù phần lớn lực lượng hải quân chính quy đã bị tổn thất, IRGC vẫn bảo toàn được lực lượng bất đối xứng với hàng trăm tàu tốc lôi nhỏ chuyên dùng để rải mìn.

Các chuyên gia độc lập nhận định, IRGC có thể đang cố tình "thử lửa" để dò xét giới hạn phản ứng của Mỹ.

Mỹ duy trì lực lượng tại các căn cứ ở Israel

Ở hướng ngược lại, đài truyền hình KAN của Israel dẫn nguồn tin an ninh và ảnh vệ tinh xác nhận các chiến đấu cơ F-22 của Mỹ vẫn đang đồn trú tại Căn cứ Không quân Ovda (miền nam Israel). Đồng thời, hàng chục máy bay tiếp dầu của Mỹ cũng được bố trí dày đặc tại các sân bay Ben Gurion và Ramon. Lực lượng này được triển khai từ khi chiến sự bắt đầu vào ngày 28/2 và vẫn giữ nguyên trạng sau lệnh ngừng bắn hồi tháng Tư.

Washington muốn duy trì lực lượng không quân này tại Israel ít nhất là đến cuối năm. Tuy nhiên, ông Shmuel Zakai, người đứng đầu Cục Hàng không Dân dụng Sân bay Ben Gurion, cảnh báo việc vận hành phi trường này như một căn cứ quân sự đang gây xáo trộn lớn cho các hãng bay thương mại và đẩy giá vé máy bay tăng cao ngay trước mùa du lịch hè.

Trong khi đó, Thủ tướng Benjamin Netanyahu cho biết Israel sẽ tăng cường các cuộc tấn công vào Hezbollah sau khi oanh tạc các địa điểm ở miền nam Lebanon.

Ngược lại, Iran đòi hỏi phải chấm dứt các hành động thù địch chống lại Hezbollah ở Lebanon như một điều khoản bắt buộc trong bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào với Mỹ.

Thủ thế trên bàn đàm phán

Cục diện càng thêm phức tạp khi ngày 26/5 Lãnh đạo Tối cao Iran Mojtaba Khamenei tuyên bố các căn cứ quân sự của Mỹ ở Trung Đông sẽ không còn an toàn sau chiến tranh.

Ông Khamenei mô tả Israel là "khối ung thư nguy hiểm" và cảnh báo Mỹ sẽ không còn nơi trú ẩn an toàn tại Trung Đông. Ảnh: Reuters.

Trong một tuyên bố bằng văn bản nhân dịp lễ hành hương Hajj tại Ả Rập Xê Út, ông khẳng định: "Đồng hồ không thể quay ngược. Các quốc gia và vùng đất trong khu vực sẽ không còn là lá chắn cho các căn cứ của Mỹ".

Mặc dù vậy, các cuộc đàm phán dường như vẫn đang có tiến triển nhất định. Một phái đoàn Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf và Thống đốc Ngân hàng Trung ương Abdolnaser Hemmati dẫn đầu đã đến Doha để tham vấn với những quan chức cấp cao Qatar về việc giải phóng các khoản tiền bị đóng băng.

Hãng tin Al Arabiya cũng báo cáo rằng Tư lệnh Lục quân Pakistan Asim Munir đang trên đường đến Doha để làm trung gian.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Mỹ Marco Rubio hôm thứ Ba cho biết các cuộc thương thảo sẽ cần thêm vài ngày nữa để giải quyết các bất đồng câu chữ, đồng thời khẳng định Tổng thống Trump sẽ chỉ đồng ý với một thỏa thuận tốt hoặc sẽ không ký kết gì cả.

Hiện tại, ông Trump đang phải chịu áp lực lớn từ những phe diều hâu trong nước, bao gồm Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, người lập luận rằng thỏa thuận đang thành hình nhượng bộ quá nhiều cho Tehran.

Để xoa dịu các tiếng nói chỉ trích trong nội bộ đảng Cộng hòa, Tổng thống Mỹ đã kêu gọi Ả Rập Xê Út, Qatar và các quốc gia khác tham gia Hiệp định Abraham và công nhận Israel.

Dù vậy, theo Bloomberg, cả Ả Rập Xê Út và Qatar đều tuyên bố sẽ không bình thường hóa quan hệ với Israel nếu không có tiến trình hướng tới việc thành lập nhà nước Palestine.

Tổng thống Donald Trump dự kiến sẽ nhóm họp Nội các vào thứ Tư trong bối cảnh cục diện vô cùng bấp bênh. Ông thể hiện sự tự tin về khả năng đạt được một thỏa thuận nhằm chứng minh năng lực hạt nhân của Iran đã bị kiềm chế.

Tại Mỹ, cuộc chiến này ngày càng mất điểm trong mắt cử tri khi chi phí nhiên liệu leo thang đang đè nặng lên nền kinh tế ngay trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ, buộc Nhà Trắng phải tìm kiếm một lối thoát sớm nhưng vẫn phải đảm bảo thế thượng phong.