Nhân giống thành công và tái thả 30.000 con ốc Đụn Cái tại Côn Đảo

Khoảng 1.200 cá thể đạt kích thước 4–8 mm được bố trí thả riêng để phục vụ công tác theo dõi, đánh giá tốc độ sinh trưởng thực nghiệm ngoài tự nhiên.

Đây là kết quả nổi bật từ đề tài khoa học và công nghệ "Nghiên cứu sinh sản nhân tạo ốc Đụn Cái ở Vườn quốc gia Côn Đảo" do Viện Hải dương học chủ trì, phối hợp triển khai từ năm 2023 dưới sự chủ nhiệm của Tiến sĩ Hoàng Xuân Bền.

Theo phê duyệt ban đầu, đề tài đặt mục tiêu sản xuất 10.000 con giống (kích cỡ 1-3 mm). Tuy nhiên, nhờ tối ưu hóa quy trình công nghệ, số lượng con giống thu hoạch thực tế đạt hơn 30.000 con; trong đó, khoảng 1.200 cá thể đạt kích thước 4-8 mm được bố trí thả riêng để phục vụ công tác theo dõi, đánh giá tốc độ sinh trưởng thực nghiệm ngoài tự nhiên.

Ốc Đụn Cái là loài động vật thân mềm có giá trị kinh tế, dinh dưỡng và mỹ nghệ cao. Do tình trạng khai thác quá mức trong thời gian dài, nguồn lợi loài này ngoài tự nhiên đã suy giảm nghiêm trọng và hiện được xếp vào cấp độ "Rất nguy cấp" trong Sách đỏ Việt Nam.

Ông Bùi Minh Thạnh, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh tham quan mô hình nuôi con giống ốc Đụn Cái tại Trạm Kiểm lâm Cơ động, Vườn quốc gia Côn Đảo.

Liên quan đến thành công của quy trình sản xuất giống, Tiến sĩ Hoàng Xuân Bền, Phó Viện trưởng Viện Hải dương học cho biết, khâu then chốt quyết định tỷ lệ sống sót là giai đoạn ấu trùng lắng đáy và chuyển sang ăn tảo bám. Để giải quyết bài toán hao hụt lớn trong nuôi nhốt, nhóm nghiên cứu đã ứng dụng thành công ba cải tiến kỹ thuật cốt lõi.

Trước hết, nhóm chuẩn hóa phương pháp phơi khô gián đoạn kết hợp lưu chuyển nước biển chiếu tia cực tím (UV) theo chu kỳ dòng chảy kiểm soát nghiêm ngặt, giúp kích thích ốc bố mẹ phóng tinh và rụng trứng đồng loạt, nâng cao tỷ lệ thụ tinh mà không gây tổn thương mô. Đồng thời, chất lượng nước được kiểm soát chặt chẽ qua hệ thống lọc tinh và xử lý UV liên tục, kết hợp bổ sung tảo đơn bào giàu axit béo giúp ấu trùng biến thái khỏe mạnh.

Ốc Đụn Cái được thả tại vịnh Đầm Tre, Vườn quốc gia Côn Đảo.

Đặc biệt, bước đột phá trong quy trình nuôi cấy màng vi tảo bám (biofilm) trên hệ giá thể tấm sóng nhựa từ 10-14 ngày trước khi đưa ấu trùng vào lắng đáy đã giải quyết triệt để tình trạng tử vong ở giai đoạn chuyển đổi phương thức dinh dưỡng.

Sau đợt tái thả, các nhà khoa học tiếp tục triển khai nghiên cứu thực địa nhằm đánh giá tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng và mức độ tác động của thiên địch. Toàn bộ quy trình công nghệ sẽ được bàn giao cho các cơ quan chức năng làm cơ sở nhân rộng, góp phần phục hồi quần thể ốc Đụn Cái, gia tăng đa dạng sinh học tại Côn Đảo; đồng thời mở ra hướng đi mới trong việc phát triển sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương.