Nhân sự '3 không' trong mùa thuế TNCN

Mùa thuế mỗi năm khiến nhiều nhân sự tự do loay hoay. Ảnh minh họa: Phương Lâm.

Mùa thuế hàng năm trở thành nỗi ám ảnh với Ngọc Nhi (27 tuổi, phường Chợ Lớn, TP.HCM). Là một freelancer trong 3 năm nay, cô tự gọi mình là nhân sự “3 không”, bao gồm không bảo hiểm, không thưởng Tết và không được hỗ trợ quyết toán thuế TNCN.

Năm nay, nhân sự tự do trong lĩnh vực thiết kế dự định tự thực hiện quyết toán thuế, không muốn tốn tiền chi trả cho dịch vụ này. Những năm trước, cô tốn 300.000-500.000 đồng cho kế toán tự do.

“Dù chi tiền cho dịch vụ hay không, tôi vẫn phải tự xin chứng từ thuế, chỉ lược bớt được bước khai trên hệ thống. Năm nay, tôi thấy nhiều nguồn thông tin hướng dẫn nên quyết định tự khai”, Ngọc Nhi nói.

Với khoảng 5-10 dự án mỗi năm, cô cho biết luôn tốn thời gian, công sức xin chứng từ, giục giã và chờ đợi các bên cung cấp. Năm nay, Nhi rút kinh nghiệm, thu xếp giấy tờ từ sớm, song vẫn có khả năng đối mặt với nguy cơ thiếu chứng từ hoặc kê khai sai.

Freelancer (người lao động tự do) vốn hưởng nhiều lợi ích như sự linh hoạt về không gian, thời gian, quyền tự quyết định công việc và sự giảm thiểu về mặt quy trình. Tuy nhiên, họ cũng được xem là những nhân sự “tự do nhưng tự lo”.

Điều này trở nên đặc biệt rõ ràng trong mùa thuế hàng năm. Freelancer phải tự tiến hành quyết toán thuế TNCN, không có doanh nghiệp đứng ra thực hiện hộ. Quá trình này khiến nhiều người loay hoay, đau đầu, tốn thời gian và công sức.

Người lao động tự do phải tự quyết toán thuế TNCN, thường gặp khó khăn trong khâu này. Ảnh minh họa: Phương Lâm.

Loay hoay quyết toán thuế TNCN

Khác với Ngọc Nhi, kỹ sư IT tự do Đức Hùng (29 tuổi, phường Cầu Ông Lãnh, TP.HCM) quyết định sử dụng dịch vụ quyết toán hộ trong mùa thuế năm nay. Đây là năm đầu tiên anh làm công việc tự do, còn bỡ ngỡ với thủ tục này.

Trước đó, Đức Hùng luôn là nhân sự trực thuộc doanh nghiệp, được công ty hỗ trợ xử lý thuế TNCN. Anh cũng không quan tâm nhiều đến số tiền nhận về hoặc nộp thêm, vì con số thường không quá lớn.

“Tôi thừa nhận chưa suy nghĩ kỹ về những điều phải ‘tự lo’ khi bắt đầu công việc tự do. Song, việc tự lo liệu giấy tờ quyết toán thuế cũng giúp tôi có thêm kỹ năng mới”, Hùng nói.

Anh được bạn bè giới thiệu cho các dịch vụ khai thuế hộ với những mức giá khác nhau. Sau khi tham khảo bảng giá và mức độ uy tín của các bên, Đức Hùng “chốt” thuê một kế toán tự do quyết toán thuế hộ.

Ngọc Anh có kinh nghiệm quyết toán thuế TNCN, tiếp tục tự thực hiện trong năm nay.

Theo anh, thu nhập là vấn đề nhạy cảm, cần “chọn mặt gửi vàng”. Dịch vụ này cũng không bao gồm hợp đồng bảo mật thông tin, vì thế càng cần sự cẩn trọng.

Giải thích thêm về lý do sử dụng dịch vụ thay vì tự thực hiện, Hùng cho biết không muốn tốn nhiều thời gian, công sức cho thủ tục, giấy tờ, thấy chi phí 300.000 đồng tương đối hợp lý. Anh chấp nhận bỏ ra khoản phí này để có thêm thời gian thực hiện công việc chuyên môn, gia tăng thu nhập.

Trong khi đó, freelancer trong lĩnh vực marketing Ngọc Anh (30 tuổi, phường Tân Định, TP.HCM) tiếp tục tự quyết toán thuế TNCN trong năm nay. Cô bắt đầu thực hiện hoạt động này từ năm ngoái, đã trải qua giai đoạn bỡ ngỡ.

Nhờ kinh nghiệm từ mùa thuế trước, Ngọc Anh tự tin có thể nhanh chóng thực hiện hoạt động này trong năm nay, không tốn quá nhiều thời gian với thủ tục, giấy tờ. Cô ghi lại đầy đủ các dự án đã nhận, đơn vị từng hợp tác, đảm bảo quá trình lấy chứng từ thuế diễn ra thuận lợi, dễ dàng, tránh tình trạng hỗn loạn vì “nước đến chân mới nhảy”.

Bên cạnh đó, Ngọc Anh cũng muốn trang bị đầy đủ kiến thức về thuế, tiến đến thành lập doanh nghiệp riêng trong thời gian tới. Cô coi đây là bước đầu trên hành trình quản lý tài chính cho công ty tương lai.

“Sai lầm trong quá trình quyết toán thuế TNCN không phải trả giá đắt như sai phạm tương tự đối với thuế doanh nghiệp. Vì thế, tôi coi đây là bài tập thực hành”, Ngọc Anh giải thích.

Không chỉ thuế TNCN

Sau hơn 2 năm làm việc freelance, Ngọc Anh nhận thấy nhiều bất cập của công việc “tự do nhưng tự lo”. Dù có thể tự chủ tài chính hơn, không chỉ phụ thuộc vào một nguồn thu nhập duy nhất, cô lại thiếu thưởng Tết. Đây vốn là khoản phúc lợi tài chính lớn đối với người lao động, giúp nhân sự có thêm ngân sách chi tiêu cho mùa lễ hội, đầu tư hoặc tiết kiệm cho tương lai.

Điều đáng lo ngại hơn đối với Ngọc Anh là thiếu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế. Cô dự định tìm kiếm gói bảo hiểm phù hợp và tự đóng cho bản thân trong tương lai, đề phòng các tình huống rủi ro, bất trắc.

Dù phải đối mặt với nhiều bất lợi của công việc tự do, Ngọc Anh vẫn chấp nhận tình trạng này ở thời điểm hiện tại, ưu tiên dành thời gian xây dựng nền móng cho doanh nghiệp riêng trong tương lai. Nếu thành lập công ty riêng, Ngọc Anh còn phải lo liệu lương thưởng, bảo hiểm và hỗ trợ quyết toán thuế TNCN cho toàn bộ nhân sự.

“Đối với tôi, đó mới là khó khăn lớn”, cô chia sẻ với Tri Thức - Znews.

Freelancer phải tự lo phúc lợi cho bản thân khi không còn trực thuộc doanh nghiệp. Ảnh minh họa: Phương Lâm.

Cũng gặp những bất lợi tương tự Ngọc Anh khi đảm nhiệm các công việc tự do, Ngọc Nhi dần muốn quay lại với doanh nghiệp. Theo thời gian, cô dần nhận ra tầm quan trọng của sự ổn định trong công việc và các phúc lợi mà tổ chức cung cấp.

Công việc thiết kế tự do có tính chất mùa vụ, thường đông đơn đặt hàng vào dịp cuối năm. Vì vậy, trong mùa thấp điểm đầu năm, Nhi thường rơi vào tình trạng khó khăn tài chính. Cô thừa nhận không có khả năng quản lý chi tiêu tốt, dễ gặp tình huống “no dồn đói góp”.

Hơn nữa, Ngọc Nhi cũng phải đảm nhiệm nhiều đầu việc hơn khi rời khỏi công ty. Bên cạnh tác vụ chuyên môn, cô còn phải làm việc trực tiếp với khách hàng, nghiệm thu và xử lý thuế như hiện nay.

Đây đều là những đầu việc mà Nhi không muốn thực hiện, thậm chí dễ gây ra sai sót, dẫn đến thiệt hại về mặt tài chính. Vì thế, quyết định trở lại làm nhân viên văn phòng được cô cân nhắc nhiều trong thời gian gần đây.

Linh Vũ