Nhận tiền chuyển nhầm: Ðừng để trở thành tội phạm

Từ những câu chuyện thực tế

Thời gian qua, nhiều vụ việc liên quan đến chuyển nhầm tiền đã được cơ quan chức năng xử lý, trở thành bài học pháp lý đáng lưu ý.

Trong thời đại giao dịch không dùng tiền mặt, mọi giao dịch đều phải thận trọng, tuân thủ đúng quy định pháp luật.

Ðiển hình, ngày 12/1/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Trị đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Nguyễn Thế Lữ về tội “Chiếm giữ trái phép tài sản” theo khoản 2, Ðiều 176, Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Theo hồ sơ, Lữ bất ngờ nhận được gần 500 triệu đồng chuyển vào tài khoản ngân hàng. Số tiền này do bà N.T.T.T (trú tại xã Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị) chuyển nhầm trong quá trình thao tác.

Ngay sau khi phát hiện sai sót, bà T đã nhiều lần liên hệ qua điện thoại, thậm chí trực tiếp đến nhà để xin nhận lại tiền. Tuy nhiên, thay vì hợp tác, Lữ lại né tránh, từ chối trả lại và chặn mọi liên lạc. Khi cơ quan điều tra vào cuộc, xác định rõ đây là giao dịch chuyển nhầm nhưng Lữ vẫn không hợp tác, dẫn đến việc bị khởi tố hình sự.

Một trường hợp khác xảy ra tại Cà Mau cho thấy cách ứng xử đúng pháp luật đã giúp người trong cuộc tránh được rủi ro. Ngày 12/3/2026, Công an xã Phong Thạnh tiếp nhận yêu cầu phối hợp xác minh từ Công an xã Lam Thành (tỉnh Nghệ An) liên quan đến một giao dịch chuyển tiền nhầm. Qua xác minh, cơ quan chức năng xác định anh Ð.H.K (sinh năm 1997, ngụ ấp Khúc Tréo A, xã Phong Thạnh) là người nhận số tiền hơn 2 tỷ đồng từ một tài khoản Vietcombank. Do không thành thạo công nghệ, ứng dụng ngân hàng của anh K bị khóa nên không kiểm tra được thông tin giao dịch.

Sau khi được lực lượng công an giải thích, làm rõ đây là khoản tiền chuyển nhầm, anh K đã chủ động liên hệ ngân hàng để hoàn trả toàn bộ số tiền theo đúng quy định. Nhờ đó, anh tránh được những hệ lụy pháp lý không đáng có.

Hiểu đúng để không vi phạm pháp luật

Thượng tá Lương Thanh Nhàn, Trưởng Công an xã Phong Thạnh, cho biết: "Việc tiền "tự nhiên" chuyển vào tài khoản không đồng nghĩa với việc người nhận có quyền sử dụng số tiền đó. Ðây là quan niệm sai lầm nhưng vẫn còn khá phổ biến".

Ðiều 176, Bộ luật Hình sự quy định rõ: Người nào biết rõ tài sản không phải của mình nhưng do người khác giao nhầm, do nhặt được hoặc tìm thấy mà cố tình không trả lại, dù đã có yêu cầu hợp pháp, thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Thực tế vẫn còn nhiều người cho rằng, nếu không trả tiền thì chỉ bị kiện dân sự. Tuy nhiên, trong những trường hợp đã xác định rõ tài sản không thuộc quyền sở hữu của mình mà vẫn cố tình chiếm giữ, thì đây không còn là quan hệ dân sự đơn thuần mà đã chuyển sang trách nhiệm hình sự.

Công an xã Phong Thạnh họp triển khai nhiệm vụ vận động người nhận chuyển tiền nhầm bàn giao lại số tiền cho “khổ chủ”.

Nhiều ngân hàng hiện nay đã có hướng dẫn chi tiết trên website về quy trình xử lý trường hợp nhận tiền chuyển nhầm, người nhận có thể tham khảo hoặc liên hệ trực tiếp ngân hàng để kiểm tra.

Ðể bảo vệ bản thân trước các rủi ro pháp lý và cả những chiêu trò lừa đảo tinh vi, người dân cần tuân thủ quy trình xử lý khi nhận được “tiền lạ”. Tuyệt đối không chuyển trả theo yêu cầu của cá nhân qua điện thoại, cần liên hệ ngân hàng hoặc trình báo cơ quan công an. Ngân hàng có quy trình tra soát và hoàn trả.