Nhập siêu 7,9 tỷ USD do đâu?

Nhập siêu 7,9 tỷ USD

Theo số liệu từ Cục Hải quan, tính đến ngày 15/4, tổng trị giá xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 297,06 tỷ USD, tăng 24,5% so với cùng kỳ năm trước, trong đó xuất khẩu đạt khoảng 144,6 tỷ USD, tăng 20,3%; còn nhập khẩu đạt 152,5 tỷ USD, tăng khoảng 28,8%.

Điều này khiến cân thương mại lại đảo chiều với mức thâm hụt 7,9 tỷ USD, riêng nửa đầu tháng 4, nhập siêu đã lên tới 4,25 tỷ USD.

Đáng chú ý, bức tranh giữa các doanh nghiệp lại cho thấy sự phân hóa rất rõ. Khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đạt kim ngạch xuất nhập khẩu gần 226 tỷ USD, tăng 29,5% so với cùng kỳ năm trước, chiếm tới hơn 76% tổng kim ngạch và đóng góp gần 88% phần tăng trưởng của toàn nền kinh tế. Trong khi đó, khu vực doanh nghiệp trong nước chỉ đạt khoảng 71,1 tỷ USD, chiếm chưa tới 24% và phần tăng thêm chỉ khoảng 7 tỷ USD, tương ứng mức tăng hơn 10%.

Việc nhập khẩu tăng mạnh khiến Việt Nam nhập siêu trong những tháng đầu năm.

Xét về các mặt hàng cho thấy nhập khẩu tăng mạnh ở nhóm linh kiện điện tử, máy móc thiết bị và nguyên phụ liệu, những đầu vào thiết yếu của sản xuất. Ở chiều xuất khẩu, tăng trưởng lại tập trung chủ yếu ở các mặt hàng điện tử, điện thoại, máy tính… do khu vực FDI dẫn dắt. Với các ngành chủ lực của doanh nghiệp trong nước như dệt may, da giày, gỗ, thủy sản phục hồi khá chậm.

Doanh nghiệp nội chững lại

Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ TP. Hà Nội (HANSIBA) cho rằng, việc Việt Nam nhập siêu trong những tháng đầu năm không phải quá lo khi nhu cầu nhập khẩu nguyên vật liệu và máy móc tăng lên thể hiện doanh nghiệp mở rộng sản xuất. Tuy nhiên, phần lớn tăng trưởng thương mại đến từ khu vực FDI cho thấy sức khỏe doanh nghiệp nội còn khá yếu.

Theo HANSIBA, về dài hạn, phát triển công nghiệp hỗ trợ được xem là chìa khóa. Khi doanh nghiệp trong nước có thể cung ứng nguyên liệu, linh kiện cho chính các ngành xuất khẩu lớn, không chỉ giảm phụ thuộc nhập khẩu mà còn gia tăng giá trị giữ lại trong nước. Song song đó, cần hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường và truy xuất nguồn gốc để tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do.

"Quan trọng hơn, cần tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của khu vực FDI, từ đó từng bước nâng cao năng lực và vị thế. Đây không chỉ là giải pháp ngắn hạn cho cán cân thương mại, mà là hướng đi dài hạn để tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng bền vững hơn", đại diện HANSIBA cho hay.

Theo các chuyên gia, cần có giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của khu vực FDI.

Ông Vũ Đức Giang - Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam - cho biết, trước tác động của xung đột Trung Đông, các doanh nghiệp đối diện không ít thách thức khi chi phí tăng vọt; người tiêu dùng ở các thị trường lớn thắt chặt chi tiêu.

Theo ông Giang hiện, thị trường Mỹ và EU, hai thị trường lớn nhất vẫn phục hồi chậm, trong khi cạnh tranh từ Bangladesh, Ấn Độ ngày càng gay gắt. Điểm yếu lớn nhất của doanh nghiệp Việt nằm ở việc chưa chủ động được nguyên liệu, khiến chi phí cao và khó đáp ứng các quy tắc xuất xứ để tận dụng ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do.

Do đó, ông Giang cần có những giải pháp mang tính trọng tâm, tập trung vào giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp, từ thuế, phí đến logistics và năng lượng, những yếu tố đang bào mòn sức cạnh tranh; đồng thời doanh nghiệp cần nâng cao khả năng thích ứng với yêu cầu từ phía khách hàng.

Ông Nguyễn Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương - cho rằng, việc nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu phản ánh nhu cầu sản xuất trong nước gia tăng, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cần tiếp tục nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị gia tăng của hàng xuất khẩu...