Nhiều cách làm, chung mục tiêu khơi thông nguồn lực

Phân loại đúng “điểm nghẽn”, xử lý theo từng nhóm dự án

Điều dễ nhận thấy trong quá trình xử lý các dự án tồn đọng hiện nay là nhiều địa phương không còn áp dụng cách làm dàn trải mà đã chuyển sang rà soát, phân loại cụ thể để lựa chọn phương án xử lý phù hợp với từng nhóm dự án.

Tại Phú Thọ, sau quá trình rà soát, toàn tỉnh xác định 151 dự án gặp khó khăn, vướng mắc. Thay vì tìm một giải pháp chung cho tất cả, tỉnh Phú Thọ đã chia thành nhiều nhóm theo tình trạng pháp lý và mức độ xử lý. Trong đó, 30 dự án đã chấm dứt hoạt động; 20 dự án đã được tháo gỡ hoàn toàn; 26 dự án đã báo cáo Ủy ban Kiểm tra Trung ương và nhận được sự thống nhất về chủ trương, nguyên tắc xử lý; còn lại 75 dự án tiếp tục được rà soát theo quy định.

Quảng Ninh đã chọn cách coi việc hoàn thiện cơ sở pháp lý là chìa khóa để xử lý các dự án tồn đọng. (Trong ảnh: Dự án khu đô thị Cao Xanh - Hà Khánh) Ảnh. T.D

Việc phân nhóm này giúp cơ quan quản lý xác định rõ dự án nào cần thu hồi, dự án nào đủ điều kiện tiếp tục triển khai và dự án nào cần tiếp tục hoàn thiện hồ sơ hoặc áp dụng cơ chế đặc thù. Trên cơ sở đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy yêu cầu xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể, giao rõ trách nhiệm cho từng sở, ngành, thành lập các tổ công tác và đặt ra mốc thời gian hoàn thành để tránh tình trạng xử lý kéo dài.

Cách tiếp cận tương tự cũng được Thanh Hóa triển khai nhưng với quy mô lớn hơn. Cụ thể, tỉnh đã thống kê 301 dự án tồn đọng thuộc nhiều lĩnh vực như đầu tư công, đô thị, du lịch, thương mại, hạ tầng kỹ thuật… Qua rà soát, các dự án được phân loại theo từng nguyên nhân như vướng mắc pháp lý, giải phóng mặt bằng, điều chỉnh quy hoạch hay năng lực nhà đầu tư.

Điểm đáng chú ý là tỉnh Thanh Hóa cũng không áp dụng một phương án xử lý chung mà giao từng nhóm dự án cho các tổ công tác chuyên trách do lãnh đạo UBND tỉnh phụ trách. Những vấn đề thuộc thẩm quyền địa phương được giải quyết ngay, những nội dung vượt thẩm quyền được tổng hợp, báo cáo trung ương để xem xét hướng dẫn. Cùng với việc xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, địa phương, tỉnh cũng gắn từng nhiệm vụ với tiến độ hoàn thành cụ thể.

Nhờ cách làm này, nhiều dự án kéo dài nhiều năm tại tỉnh Thanh Hóa đã được tháo gỡ, đưa trở lại lộ trình triển khai. Từ 301 dự án ban đầu, đến nay số dự án còn phải tiếp tục tập trung xử lý đã giảm xuống còn hơn 100.

Hoàn thiện pháp lý, siết trách nhiệm thực thi

Với 69 dự án tồn đọng gặp vướng mắc có tổng mức đầu tư hơn 216.800 tỷ đồng và diện tích sử dụng đất hơn 2.370ha, tỉnh Quảng Ninh đã chọn cách coi việc hoàn thiện cơ sở pháp lý là chìa khóa để xử lý các dự án tồn đọng.

Theo đó, tỉnh Quảng Ninh đã thành lập tổ công tác do Bí thư Tỉnh ủy trực tiếp chỉ đạo; đồng thời giao Thanh tra tỉnh đẩy mạnh thanh tra đối với các dự án chưa được kiểm tra hoặc cần làm rõ thêm các tồn tại, sai phạm.

Theo báo cáo từ UBND tỉnh Quảng Ninh, việc thanh tra không chỉ nhằm phát hiện và xử lý vi phạm mà còn giúp xác định đầy đủ nguyên nhân, hoàn thiện căn cứ pháp lý để những dự án đủ điều kiện có thể tiếp tục triển khai. Trên cơ sở các kết luận thanh tra, nhiều dự án đã được điều chỉnh chủ trương đầu tư, hoàn thiện thủ tục đất đai hoặc áp dụng cơ chế đặc thù theo quy định mới.

Đến nay, tỉnh Quảng Ninh đã tháo gỡ hoặc có hướng xử lý cụ thể đối với toàn bộ 69 dự án tồn đọng này. Riêng việc xử lý các dự án đủ điều kiện đã góp phần khơi thông hơn 14.400 tỷ đồng vốn đầu tư cùng hơn 433ha đất.

Trong khi đó, Đà Nẵng lại lựa chọn cách tiếp cận khác khi tập trung siết chặt kỷ luật hành chính trong quá trình xử lý hồ sơ.

Theo kế hoạch của UBND TP. Đà Nẵng, các sở, ngành được giao thời hạn rất cụ thể để giải quyết từng công việc; nhiều thủ tục trung gian được cắt giảm nhằm rút ngắn thời gian xử lý. Đối với từng dự án, thành phố đều xác định rõ mốc hoàn thành các thủ tục về giao đất, cho thuê đất, xác định nghĩa vụ tài chính và các bước tiếp theo trước khi dự án được triển khai trở lại.

Không chỉ vậy, tiến độ xử lý được công khai định kỳ; những cơ quan, đơn vị chậm trễ hoặc né tránh trách nhiệm sẽ bị xem xét xử lý. Trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật trong quá trình rà soát, hồ sơ được chuyển cơ quan điều tra theo quy định…

Có thể thấy, dù lựa chọn những giải pháp khác nhau từ phân loại dự án, tăng cường thanh tra đến siết kỷ luật thực thi, các địa phương đều đang hướng tới cùng một mục tiêu là tháo gỡ các điểm nghẽn về pháp lý, thủ tục và tổ chức thực hiện để đưa các dự án đủ điều kiện trở lại quỹ đạo đầu tư.

Khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng

Thực tế cho thấy, giá trị của việc tháo gỡ các dự án tồn đọng không chỉ nằm ở số lượng dự án được đưa trở lại triển khai, mà còn ở khả năng giải phóng nguồn lực đang bị “đóng băng” trong nền kinh tế.

Trao đổi tại một hội thảo về thị trường bất động sản diễn ra hồi tháng 6/2026. TS. Cấn Văn Lực cho rằng, trong bối cảnh nền kinh tế hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao, một trong những nguồn lực lớn nhất hiện nay không nằm ở việc huy động thêm vốn đầu tư mới mà chính là khối tài sản và các dự án đang bị ách tắc bởi những vướng mắc về pháp lý, thủ tục. Việc hoàn thiện hành lang pháp lý, xử lý dứt điểm các điểm nghẽn sẽ góp phần giải phóng nguồn lực cho phát triển, tạo thêm dư địa cho đầu tư và tăng trưởng. Thực tế, theo tính toán của chuyên gia này, nếu tháo gỡ được khoảng 20% số dự án đang gặp vướng mắc, nền kinh tế có thể được bổ sung khoảng 670.000 tỷ đồng nguồn lực đầu tư.

Nhìn từ cách làm của các địa phương có thể thấy, mỗi địa phương đều đang có điều kiện và phương thức triển khai khác nhau, nhưng đều đang dịch chuyển từ tư duy “rà soát để thống kê” sang “rà soát để xử lý”. Đây cũng là bước chuyển quan trọng nhằm hiện thực hóa các cơ chế, chính sách đặc thù của Chính phủ để đưa các dự án đủ điều kiện trở lại triển khai, hạn chế lãng phí nguồn lực và tạo thêm dư địa cho tăng trưởng trong giai đoạn tới.