Nhiều điểm mới trong hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh do virus Ebola

Một nhân viên y tế khử trùng tại một trung tâm điều trị Ebola ở khu vực y tế Bulape, Cộng hòa dân chủ Congo. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Theo thông tin từ Tổ chức Y tế thế giới, từ ngày 5/5 đến 20/5/2026, tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda đã ghi nhận 600 ca nghi ngờ mắc Ebola, trong đó có 139 ca tử vong; hơn 50 ca được chẩn đoán xác định nhiễm Bundibugyo – một trong 6 chủng của virus Ebola.

Ngày 17/5/2026, WHO công bố dịch bệnh Ebola do chủng Bundibugyo tại Congo và Uganda là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế. Trước nguy cơ bệnh do virus Ebola xâm nhập vào Việt Nam, thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Y tế, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh đã tổ chức họp Hội đồng chuyên môn ngày 22/5/2026 để cập nhật hướng dẫn quốc gia về chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola.

Đến ngày 25/5/2026, Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola chính thức được ban hành theo Quyết định số 1505/QĐ-BYT. So với hướng dẫn ban hành năm 2014, phiên bản cập nhật năm 2026 có nhiều nội dung mới đáng chú ý.

Theo đó, hướng dẫn mới bổ sung, điều chỉnh các căn cứ pháp lý phù hợp với quy định hiện hành; bổ sung thông tin về tác nhân gây bệnh: Hướng dẫn cập nhật đầy đủ 6 chủng virus Ebola, trong đó bổ sung chủng Bombali ebolavirus được phát hiện năm 2018. Đồng thời nhấn mạnh chủng Zaire hiện là loài duy nhất đã có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu.

Về mở rộng phương pháp xét nghiệm, hướng dẫn mới bổ sung các kỹ thuật phát hiện virus như test nhanh tìm kháng nguyên/kháng thể phục vụ sàng lọc; xác định RT-PCR là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán; đồng thời cập nhật thêm phương pháp giải trình tự gene.

Hướng dẫn cũng siết chặt tiêu chuẩn chẩn đoán ca nghi ngờ. Theo đó, tiêu chuẩn chẩn đoán ca nghi ngờ được lượng hóa rõ ràng hơn: người bệnh bắt buộc có sốt từ 38 độ C trở lên, kèm ít nhất một triệu chứng đặc hiệu và có yếu tố dịch tễ trong vòng 21 ngày.

Hướng dẫn mới cập nhật các biện pháp điều trị hỗ trợ về dinh dưỡng, tâm lý cho người bệnh; đặc biệt lưu ý theo dõi nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, trẻ em và người suy giảm miễn dịch.

Ngoài ra, lần đầu tiên bổ sung các thuốc kháng thể đơn dòng như INMAZEB và EBANGA áp dụng cho chủng Zaire. Theo hướng dẫn, không có chống chỉ định do nguy cơ tử vong của bệnh vượt cao hơn nguy cơ tác dụng phụ của thuốc.

Hướng dẫn chuyên môn cũng bổ sung vaccine Ervebo (rVSV-ZEBOV) đã được FDA và WHO phê duyệt từ năm 2019 để phòng ngừa chủng Zaire.

Hướng dẫn mới quy định nghiêm ngặt hơn đối với người tiếp xúc gần: không được cho con bú, hiến máu, mô, tạng hoặc tinh dịch trong vòng 21 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối cùng.

Đồng thời, hướng dẫn cũng đặt ra yêu cầu bệnh viện bắt buộc phải thông báo cho CDC địa phương để tiếp tục theo dõi, quản lý người bệnh sau xuất viện.

Việc xử lý tử thi phải thực hiện hỏa táng theo quy định tại Thông tư số 21/2021/TT-BYT về quản lý bệnh truyền nhiễm nhóm A.

Theo Bộ Y tế, việc ban hành Hướng dẫn năm 2026 mang ý nghĩa chiến lược, không chỉ nâng cao năng lực phát hiện sớm, chẩn đoán chính xác và tăng tỷ lệ cứu sống người bệnh, mà còn bảo đảm an toàn tối đa cho nhân viên y tế và cộng đồng. Đây cũng được xem là bước khẳng định năng lực hội nhập và sự chủ động của ngành Y tế Việt Nam trước các thách thức an ninh y tế toàn cầu.

Bộ Y tế cho biết sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến các dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên thế giới, đồng thời yêu cầu các Sở Y tế, bệnh viện tuyến Trung ương và cơ sở khám, chữa bệnh trên toàn quốc khẩn trương phổ biến, tập huấn và chuẩn bị sẵn sàng triển khai hướng dẫn chuyên môn mới.

Đại diện Cục Phòng bệnh hiện cũng đang tiếp tục cập nhật hướng dẫn giám sát và phòng, chống bệnh do virus Ebola.