Nhiều ngân hàng 'thắng lớn' nhờ lãi suất tăng cao

Mùa báo cáo tài chính đang cận kề, tâm điểm chú ý của thị trường dồn về nhóm ngân hàng, nơi được kỳ vọng sẽ mang lại cái nhìn sơ bộ về bức tranh tín dụng của nền kinh tế trong những tháng đầu năm 2026.

Trong bối cảnh đó, câu chuyện lãi suất nổi lên như yếu tố then chốt, tạo ra sự phân hóa rõ nét về lợi nhuận giữa các ngân hàng.

Nhóm ngân hàng quốc doanh được hưởng lợi lớn khi mặt bằng lãi suất tăng cao.

Theo các chuyên gia tại Chứng khoán MB (MBS), diễn biến lãi suất đang trở thành "trục xoay" chi phối bức tranh lợi nhuận ngành ngân hàng, trong đó nhóm quốc doanh như Vietcombank, BIDV và VietinBank nổi lên nhờ khả năng tận dụng tốt chu kỳ lãi suất tăng. Lợi thế chi phí vốn thấp giúp các ngân hàng này nhanh chóng chuyển hóa mức tăng của lãi suất cho vay thành cải thiện biên lãi thuần (NIM) và tăng trưởng lợi nhuận.

Vietcombank tiếp tục dẫn dắt với lợi nhuận sau thuế quý I/2026 ước đạt 10.007 tỷ đồng, tăng 15% so với cùng kỳ. Động lực chính đến từ việc mặt bằng lãi suất cho vay bình quân tăng trở lại, trong khi chi phí vốn vẫn duy trì ở mức thấp, qua đó kéo NIM đi lên và giúp thu nhập lãi thuần dự báo tăng khoảng 20%.

BIDV bám sát phía sau với lợi nhuận dự kiến đạt 7.574 tỷ đồng, tăng 27,2%. Câu chuyện tại BIDV cũng xoay quanh lãi suất: lợi suất cho vay cải thiện rõ rệt trong bối cảnh chi phí huy động được kiểm soát, tạo dư địa mở rộng NIM. Theo MBS, thu nhập lãi thuần của ngân hàng này có thể tăng tới 30% trong quý đầu năm, tiếp tục là động lực chính cho tăng trưởng.

Trong khi đó, VietinBank được dự báo đạt 6.487 tỷ đồng lợi nhuận, tăng 18%, chưa bao gồm các khoản thu nhập bất thường. Dù mức tăng không đột biến như BIDV, ngân hàng vẫn hưởng lợi từ xu hướng lãi suất cho vay đi lên, qua đó hỗ trợ cải thiện NIM và duy trì đà tăng trưởng ổn định.

Ở khối ngân hàng tư nhân, tác động của lãi suất thể hiện rõ nét hơn ở chiều phân hóa. SSI dự báo VPBank đạt khoảng 7.500 tỷ đồng lợi nhuận, tăng 50% so với cùng kỳ nhưng giảm mạnh so với quý trước. Nguyên nhân chủ yếu đến từ áp lực chi phí vốn gia tăng nhanh hơn tốc độ điều chỉnh lãi suất cho vay, khiến NIM bị thu hẹp. Dù tín dụng và huy động vẫn tăng 5–6%, hiệu quả sinh lời từ hoạt động cốt lõi chịu ảnh hưởng đáng kể bởi biến động lãi suất.

Một số ngân hàng như HDBank, OCB và VIB vẫn duy trì tăng trưởng lợi nhuận từ 20% trở lên, song mức độ hưởng lợi từ lãi suất không đồng đều. Đáng chú ý, HDBank và VPBank có phần "dễ thở" hơn khi được cấp hạn mức tín dụng cao, cho phép mở rộng cho vay trong bối cảnh lãi suất cao.

Ở chiều ngược lại, Sacombank được dự báo là trường hợp chịu tác động tiêu cực nhất, với lợi nhuận quý I có thể giảm tới 46%. Dù lãi suất cho vay tăng, ngân hàng này vẫn gặp khó trong việc cải thiện NIM do áp lực nợ xấu, chi phí tín dụng cao và không còn các khoản thu hỗ trợ từ xử lý tài sản tồn đọng.

Tổng thể, lãi suất đang trở thành yếu tố phân hóa mạnh mẽ trong ngành ngân hàng: những tổ chức có chi phí vốn thấp sẽ tận dụng tốt đà tăng của lãi suất cho vay để mở rộng NIM và lợi nhuận, trong khi các ngân hàng chịu áp lực huy động cao lại đối mặt với nguy cơ co hẹp biên lãi. Đây cũng là lý do khiến triển vọng toàn ngành dù vẫn tăng trưởng nhưng có xu hướng chậm lại, đặc biệt ở nhóm ngân hàng tư nhân.