Nhiều nước EU kêu gọi xem xét lại cơ chế định giá carbon mới

Khí thải phát ra từ một nhà máy ở Scunthorpe, Anh. Ảnh minh họa: AFP/TTXVN

Trong tuyên bố chung gửi Ủy ban châu Âu, các nước đề nghị đưa việc rà soát ETS2 vào quá trình sửa đổi Hệ thống giao dịch phát thải (ETS) của EU. Theo kế hoạch hiện nay, cơ chế ETS2 sẽ được áp dụng từ năm 2028 đối với nhiên liệu dùng cho sưởi ấm và giao thông. Ngoài việc phản đối ETS2, nhóm nước này cũng đề nghị EU nới lỏng một số quy định của thị trường carbon hiện hành, trong đó có việc cấp thêm hạn ngạch phát thải miễn phí cho các ngành công nghiệp.

Trong khi đó, Ủy ban châu Âu cho rằng chưa nên điều chỉnh cơ chế mới trước khi triển khai để tạo sự ổn định cho doanh nghiệp chuẩn bị thực hiện. Những nước ủng hộ ETS2 như Đức và Thụy Điển cho rằng việc định giá carbon là cần thiết nhằm thúc đẩy chuyển đổi sang các công nghệ sạch, đồng thời nguồn thu sẽ được tái đầu tư để hỗ trợ người dân giảm chi phí chuyển đổi năng lượng.

Theo quy trình của EU, các quốc gia thành viên và Nghị viện châu Âu sẽ đàm phán về đề xuất sửa đổi ETS, trong đó các nước cũng có thể đưa ra các sửa đổi liên quan đến cơ chế ETS2.

Trong diễn biến liên quan, Chính phủ Pháp ngày 15/7 đã công bố đã công bố Chiến lược quốc gia về giảm phát thải khí nhà kính (SNBC) lần thứ ba, đặt mục tiêu đưa lượng phát thải khí nhà kính về mức trung hòa vào năm 2050 và giảm 50% lượng phát thải vào năm 2030 so với mức năm 1990.

Theo phóng viên TTXVN tại Paris, chiến lược mới được Bộ Chuyển đổi sinh thái Pháp công bố nhằm cụ thể hóa các cam kết khí hậu của nước này và EU, đồng thời định hướng lộ trình giảm phát thải cho người dân, doanh nghiệp và chính quyền địa phương trong những thập niên tới.

Phát biểu tại lễ công bố, Bộ trưởng Chuyển đổi sinh thái Monique Barbut nhấn mạnh các đợt nắng nóng cực đoan gần đây một lần nữa cho thấy cần đẩy nhanh các biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu, song giảm phát thải khí nhà kính vẫn là giải pháp căn bản để hạn chế những tác động nghiêm trọng của hiện tượng nóng lên toàn cầu. Theo bà, Pháp hoàn toàn có thể tránh được kịch bản nhiệt độ tăng khoảng 4°C vào cuối thế kỷ này nếu quyết liệt cắt giảm phát thải khí nhà kính.

Theo chiến lược mới, Pháp sẽ từng bước chấm dứt sử dụng than đá vào năm 2027, dầu mỏ vào năm 2045 và khí đốt hóa thạch vào năm 2050. Chính phủ cũng đặt ra các hạn mức phát thải đối với từng lĩnh vực nhằm bảo đảm mục tiêu trung hòa carbon.

Trong lĩnh vực giao thông, hiện là nguồn phát thải lớn nhất của Pháp, Chính phủ đặt mục tiêu giảm 26% lượng khí thải vào năm 2030 so với năm 1990. Để đạt mục tiêu này, Pháp sẽ thúc đẩy mạnh việc chuyển sang xe điện, phấn đấu để khoảng 2/3 số ô tô mới bán ra vào năm 2030 là xe điện, đồng thời mở rộng hạ tầng và khuyến khích người dân sử dụng xe đạp.

Đối với lĩnh vực xây dựng, chính phủ đặt mục tiêu mỗi năm cải tạo khoảng 250.000 ngôi nhà theo tiêu chuẩn tiết kiệm năng lượng từ nay đến năm 2030. Trong công nghiệp, Pháp sẽ thúc đẩy quá trình tái công nghiệp hóa theo hướng xanh, tăng cường sử dụng hydro phát thải thấp và các công nghệ thu giữ, lưu trữ carbon.

Pháp cũng đặt nhiều mục tiêu tham vọng hơn vào lĩnh vực nông nghiệp, trong đó có mở rộng diện tích canh tác hữu cơ, tăng tiêu thụ các loại cây họ đậu, bảo vệ đồng cỏ, phát triển hệ thống hàng rào cây xanh và mở rộng diện tích rừng nhằm tăng khả năng hấp thụ carbon tự nhiên.

Một trong những trọng tâm của chiến lược là đẩy mạnh điện khí hóa trong sản xuất và sinh hoạt. Chính phủ kỳ vọng việc chuyển đổi sang sử dụng điện sạch sẽ đóng góp hơn 40% tổng mức cắt giảm phát thải từ nay đến năm 2050. Kế hoạch này bao gồm việc lắp đặt khoảng 1 triệu máy bơm nhiệt mỗi năm vào năm 2030, đồng thời mở rộng chương trình hỗ trợ các hộ gia đình thu nhập thấp sử dụng xe điện.

Đáng chú ý, chiến lược lần đầu tiên đưa ra mục tiêu giảm "dấu chân carbon", tức tổng lượng phát thải phát sinh từ hàng hóa và dịch vụ mà người dân Pháp tiêu dùng, kể cả được sản xuất ở nước ngoài. Theo đó, Pháp đặt mục tiêu giảm lượng phát thải bình quân đầu người từ mức 8,2 tấn CO₂ tương đương hiện nay xuống còn 2,3-3,1 tấn vào năm 2050.

Tuy nhiên, việc hiện thực hóa các mục tiêu này vẫn đối mặt nhiều thách thức. Sau khi giảm 34% lượng phát thải kể từ năm 1990, tốc độ cắt giảm khí nhà kính của Pháp đã chậm lại trong hai năm gần đây. Trong khi chiến lược mới yêu cầu mức giảm khoảng 5% mỗi năm, lượng phát thải chỉ giảm 3% trong năm 2024 và 2,1% trong năm 2025.

Hội đồng Cấp cao Khí hậu của Pháp cũng nhận định các chính sách hiện nay vẫn chưa đủ để đạt mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050. Theo ước tính của Chính phủ, quá trình chuyển đổi này sẽ cần thêm khoảng 80 tỷ euro (91,2 tỷ USD) đầu tư mỗi năm đến năm 2030, trong bối cảnh nguồn lực tài chính dành cho các chương trình chuyển đổi xanh đang chịu nhiều sức ép.