Nhìn lại gần một năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp: Thực tiễn là câu trả lời đanh thép nhất (Kỳ 2)

Kỳ 2: Đồng thuận xã hội từ những kết quả cụ thể

“Sáp nhập rồi có tốt hơn không?”, “Bộ máy mới liệu có hiệu quả hơn?”, “Người dân có thực sự được phục vụ tốt hơn?” là những câu hỏi từng xuất hiện không ít trong dư luận và trên mạng xã hội vào những ngày đầu triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Một năm qua, thực tiễn ở Thái Nguyên đã đưa ra câu trả lời rõ ràng hơn bất kỳ lời biện minh hay phản bác nào.

Chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước đang được kiểm nghiệm bằng sự đồng thuận xã hội và những kết quả hiện hữu trong từng hồ sơ được giải quyết đúng hạn, những dự án được tháo gỡ khó khăn và sự hài lòng của người dân khi đến cơ quan công quyền.

Từ khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Thái Nguyên đã thực hiện giải phóng mặt bằng nhiều dự án, công trình. Trong ảnh: Khu đô thị Cầu Trúc ở phường Bách Quang nhìn từ trên cao.

Bộ máy mới hoạt động thông suốt, gần dân

Ngày 1/7/2025 đánh dấu bước chuyển lớn trong tổ chức bộ máy của tỉnh Thái Nguyên sau khi hợp nhất hai tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn, đồng thời triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Từ hàng trăm đầu mối hành chính được tinh gọn, tỉnh mới có diện tích gần 8.400 km², dân số gần 1,8 triệu người với 92 đơn vị hành chính cấp xã. Thực hiện tinh gọn bộ máy đồng nghĩa với việc tỉnh giảm 188 đơn vị hành chính cấp xã, giảm 13 cơ quan chuyên môn cấp tỉnh và 124 phòng chuyên môn, nghiệp vụ.

Sau sáp nhập, chính quyền địa phương 2 cấp tại tỉnh Thái Nguyên từng bước vận hành thông suốt và mang lại những kết quả tích cực. Nổi bật là năm 2025, tỉnh tiếp tục ghi dấu ấn trên bản đồ cải cách hành chính quốc gia khi giữ vững vị trí thứ 6 cả nước về chỉ số hài lòng của người dân; chỉ số cải cách hành chính vượt mức trung bình toàn quốc 2,58%. Các lĩnh vực chế độ công vụ, tài chính công và chính quyền số đều xếp thứ hạng cao trong nhóm dẫn đầu cả nước.

Minh chứng rõ nét cho sự chuyển biến trong cải cách hành chính tại Thái Nguyên chính là câu chuyện của những công dân được giải quyết thủ tục hành chính nhanh gọn, hiệu quả. Ông Vũ Ngọc Quýnh (xóm Làng, xã Yên Trạch) là một ví dụ. Từng gặp nhiều trở ngại như phải đi xa, mất nhiều thời gian khi thực hiện các thủ tục đất đai tại cấp huyện trước đây, nhưng sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành, ông Quýnh đã nhanh chóng nhận được giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Các xã, phường đổi mới tư duy phục vụ, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo cho hiệu quả quản lý.

Việc phân cấp mạnh mẽ cùng tinh thần trách nhiệm cao của bộ máy cơ sở không chỉ tháo gỡ những “điểm nghẽn” về thủ tục hành chính mà còn tạo ra bước chuyển trong tư duy phục vụ, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả quản lý. Với cách làm đó, năm 2025, dù là một xã vùng khó khăn nhưng chỉ số cải cách hành chính của xã Yên Trạch xếp thứ 5 toàn tỉnh; chỉ số hài lòng của người dân đứng thứ 7 trong số các xã, phường trên địa bàn tỉnh.

Hiệu quả từ phân cấp, ủy quyền cũng đang tạo ra những chuyển biến tích cực tại các địa phương. Với quan điểm xây dựng chính quyền cơ sở hoạt động hiệu lực, hiệu quả, sát thực tiễn và hướng về người dân, tại xã Điềm Thụy, nhiều thủ tục trước đây mất khoảng 3 ngày để giải quyết nay chỉ còn 1 ngày. Phía sau sự thay đổi ấy là quá trình phân cấp mạnh hơn cho cơ sở, đồng thời là tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ địa phương. Kết quả là tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn của xã Điềm Thụy từ khi thực hiện chính quyền hai cấp đến nay đạt 99,8%.

Ông Lê Thanh Sơn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Điềm Thụy chia sẻ: Trong quá trình tiếp xúc, trao đổi, đối thoại với người dân, những vấn đề thuộc thẩm quyền và khả năng giải quyết của xã đều được triển khai ngay để mang lại kết quả cụ thể trên thực tế.

Tại phường Bách Quang, chính quyền tiếp tục khẳng định vai trò then chốt trong công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư, bảo đảm mặt bằng sạch cho Dự án Khu công nghiệp Sông Công II (giai đoạn 2); phường Linh Sơn dẫn đầu các địa phương về tiến độ giải ngân đầu tư công; xã Bạch Thông giải quyết hồ sơ hành chính bảo đảm trước và đúng hạn.

Chuyển hóa áp lực thành năng lực phục vụ

Có một thực tế là khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp bắt đầu vận hành, không ít người băn khoăn liệu cấp xã có đủ năng lực để tiếp nhận khối lượng công việc ngày càng lớn sau phân cấp, phân quyền. Tuy nhiên, kết quả hoạt động của các cơ quan công quyền thời gian qua đã đưa ra câu trả lời rõ ràng.

Khó khăn lớn nhất của chính quyền cơ sở trước đây là thiếu nhân lực, thiếu chuyên môn và áp lực giải quyết thủ tục hành chính ngày càng gia tăng. Nhưng thay vì than khó hoặc chờ đợi, nhiều địa phương đã chủ động tìm lời giải thông qua chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Phường Phan Đình Phùng chủ động, sáng tạo sử dụng trí tuệ nhân tạo để giảm áp lực công việc cho đội ngũ cán bộ công chức.

Tháng 3-2026, phường Quyết Thắng trở thành địa phương đầu tiên của tỉnh Thái Nguyên đưa robot AI hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính vào vận hành tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả. Tại phường Vạn Xuân, mô hình tương tự tiếp tục được triển khai từ tháng 4-2026 nhằm nâng cao chất lượng phục vụ người dân, thúc đẩy chuyển đổi số ở cơ sở.

Còn tại phường Phan Đình Phùng, Kiosk tích hợp AI được đưa vào vận hành, giúp người dân chủ động tra cứu thông tin và tiếp cận dịch vụ công thuận lợi hơn. Mô hình này cũng góp phần giảm áp lực cho đội ngũ cán bộ trong những thời điểm lượng người đến làm thủ tục tăng cao.

Bà Nguyễn Thị Quế, phường Phan Đình Phùng phản hồi sau khi sử dụng Kiosk tích hợp AI: “Tôi thấy giao diện AI thân thiện, dễ sử dụng, giúp việc tiếp cận dịch vụ công trở nên thuận tiện hơn, đặc biệt đối với những người đã quen sử dụng các thiết bị điện tử”.

Những mô hình nói trên không đơn thuần là việc ứng dụng công nghệ mới mà còn phản ánh sự chuyển đổi sâu sắc trong tư duy quản trị, từ xử lý công việc theo lối hành chính truyền thống sang phục vụ trên nền tảng số, lấy người dân làm trung tâm. Chuyển đổi số không còn là câu chuyện riêng của cấp tỉnh hay các đô thị lớn mà đã trở thành công cụ thiết thực để chính quyền cơ sở nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân.

Những chuyển động trong cải cách hành chính không chỉ thể hiện ở quầy giao dịch hay bộ phận một cửa mà còn được phản ánh qua các chỉ số phát triển kinh tế. Khi môi trường đầu tư ngày càng thông thoáng, thủ tục hành chính được giải quyết nhanh hơn, niềm tin của doanh nghiệp cũng được củng cố.

Năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, Thái Nguyên tiếp tục khẳng định vị thế đầu tàu tăng trưởng với những con số ấn tượng: Kim ngạch xuất khẩu đạt gần 30 tỷ USD; tăng trưởng kinh tế quý I-2026 đạt 8,55%, mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh Thái Nguyên đã tổ chức hai cuộc khảo sát dư luận xã hội trực tuyến với hơn 85 nghìn lượt người tham gia. Kết quả cho thấy, đa số cán bộ, đảng viên và nhân dân đồng thuận, đánh giá tích cực về mô hình mới. Bộ máy sau sắp xếp không chỉ vận hành ổn định, thông suốt mà còn nâng cao hiệu quả quản trị thực chất, tạo nền tảng cho phát triển trong giai đoạn mới. Điều đó khẳng định niềm tin của nhân dân không được đo bằng những lời tuyên truyền mà bằng sự hài lòng khi công việc được giải quyết nhanh hơn, thuận lợi hơn.

Một chỉ dấu quan trọng để đánh giá hiệu quả của bộ máy sau sắp xếp không chỉ nằm ở các báo cáo hành chính mà còn ở mức độ đồng thuận của người dân. Điều đó được thể hiện rõ qua cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 trên địa bàn tỉnh. Toàn tỉnh có 99,97% cử tri tham gia bỏ phiếu; đặc biệt, 74/92 xã, phường đạt tỷ lệ 100% cử tri đi bầu.

Đánh giá gần một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp ở Thái Nguyên, điều đáng ghi nhận không chỉ là những con số về tăng trưởng kinh tế, cải cách hành chính hay thu hút đầu tư. Quan trọng hơn là sự đồng thuận xã hội được củng cố, niềm tin của nhân dân tiếp tục được bồi đắp và bản lĩnh của đội ngũ cán bộ cơ sở được tôi luyện trong thực tiễn.

Từ những ngày đầu còn nhiều khó khăn, bộ máy mới đã từng bước vận hành ổn định; người dân và doanh nghiệp được phục vụ tốt hơn; chính quyền cơ sở chủ động, sáng tạo hơn; hiệu quả quản trị từng bước được nâng lên.