Nhịp cầu quảng bá bản sắc quê hương Bắc Ninh

Mỗi món ăn là một câu chuyện văn hóa

Hội thi lễ xôi - gà tại hội đình Phú Lộc (phường Mão Điền) diễn ra dịp đầu năm là một phần trong nghi lễ nhập đình dành cho những người đàn ông bước sang tuổi 50 của địa phương. Trong ngày hội, sau khi hoàn tất các nghi thức truyền thống, những mâm xôi - gà được các gia đình trang trọng dâng lên đình.

Mâm lễ đạt tiêu chuẩn là gà luộc chín vẫn đứng vững trên mâm, màu da vàng, hai cánh thẳng, đầu mỏ không ngược lên, không trúc xuống; xôi phải trắng dẻo, đặt trên mâm phẳng đều. Từ nhiều tháng trước, các gia đình công phu chọn giống gà, chăm nuôi, lựa nếp cái hoa vàng và học cách trình lễ theo phong tục.

Thi lễ xôi - gà tại đình Phú Lộc (phường Mão Điền).

Hội thi tạo sự kết nối, gắn bó trong cộng đồng, góp phần lưu giữ nét văn hóa đặc sắc từ xa xưa, thể hiện tâm huyết, sự khéo léo của người dân trong văn hóa tín ngưỡng, ẩm thực. Từng đoạt giải cao tại hội thi, niềm vui lớn nhất với anh Nguyễn Văn Toan, tổ dân phố An Bình là được góp sức gìn giữ phong tục đẹp của quê hương. Quá trình chuẩn bị mâm lễ cũng là dịp để con cháu trong gia đình học hỏi kinh nghiệm, hiểu hơn ý nghĩa của ngày lễ và thêm trân trọng những giá trị truyền thống cha ông để lại.

Hội thi gói bánh phu thê ở đền Đô lại là dịp tôn vinh đặc sản nổi tiếng của Bắc Ninh. Từ lâu, bánh phu thê là món quà quê tượng trưng cho tình nghĩa vợ chồng thủy chung, gắn bó. Trong hội thi, các đội lần lượt thực hiện các công đoạn từ pha bột, làm nhân, gói bánh đến hấp bánh ngay tại khu vực trình diễn. Dưới đôi bàn tay khéo léo của người làm nghề, những nguyên liệu quen thuộc như gạo nếp cái hoa vàng, đỗ xanh, dừa, quả dành dành… tạo nên cặp bánh dẻo, ngọt thơm. Thông qua hội thi, bí quyết của làng nghề Đình Bảng (phường Từ Sơn) tiếp tục được trao truyền, giúp du khách hiểu hơn về câu chuyện văn hóa ẩn sau một món ăn bình dị. Nhiều du khách ấn tượng về hương vị của chiếc bánh, nhất là câu chuyện về lịch sử làng nghề và ý nghĩa nhân văn được giới thiệu tại hội thi.

Hằng năm, nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh còn tổ chức thi nấu cơm niêu, thi gói bánh chưng... góp phần làm phong phú bức tranh văn hóa ẩm thực. Ở hội thi nấu cơm niêu hội đình Hả (xã Nhã Nam), sau hiệu lệnh khai cuộc, các đội thi nhanh chóng vo gạo, đốt lửa, gánh niêu cơm vừa đi vừa hát và căn thời gian để cơm chín đều, thơm dẻo. Những thao tác quen thuộc trong đời sống thường nhật trở thành thước đo sự khéo léo, kinh nghiệm và tinh thần phối hợp của mỗi đội thi. Trong khi đó, hội thi bánh chưng Vân (xã Hoàng Vân) lại là dịp để người dân giới thiệu nghề truyền thống, quảng bá đặc sản địa phương và trao truyền kỹ thuật gói bánh cho lớp trẻ.

Tiếp nối truyền thống

Những hội thi ẩm thực góp phần gìn giữ tinh hoa văn hóa Kinh Bắc, trở thành cầu nối quảng bá hình ảnh quê hương, lan tỏa bản sắc và tạo sức hút đối với du khách. Hội thi văn hóa ẩm thực xã Tân Sơn không chỉ giới thiệu những món ăn truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số mà còn tạo không gian để giới thiệu những nét đẹp trong đời sống văn hóa thông qua ẩm thực.

Các đội tham gia mang đến nhiều món ăn đặc trưng như: Xôi ngũ sắc, khau nhục, gà đồi, lợn quay, cá suối, các loại bánh truyền thống, rau rừng… đồng thời nói về nguồn gốc, ý nghĩa và cách thưởng thức từng món gắn với lễ tết, cưới hỏi hay sinh hoạt thường ngày của đồng bào.

Gia đình anh Dương Văn Kiên (xã Lục Ngạn) với mâm cơm đoạt giải A cuộc thi "Bữa cơm gia đình - Hương vị Kinh Bắc".

Là thành viên đội tham gia, chị Trương Thị Bích Ngọc, thôn Bến chia sẻ: “Mỗi món ăn được mang đến đều là niềm tự hào của đồng bào địa phương. Từ khâu lựa chọn nguyên liệu đến cách chế biến, trình bày đều được chuẩn bị cẩn thận để vừa giữ đúng hương vị truyền thống vừa giới thiệu với du khách nét đẹp trong văn hóa ẩm thực của dân tộc mình”.

Nhân Ngày Gia đình Việt Nam năm nay, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức hội thi nấu ăn với chủ đề "Bữa cơm gia đình - Hương vị Kinh Bắc". Để lại nhiều ấn tượng là mâm cơm đoạt giải A của gia đình anh Dương Văn Kiên (xã Lục Ngạn). Gia đình anh mang đến mâm cơm của đồng bào miền núi với cá suối chiên quấn lá lốt, tôm rang, đậu luộc, lạc rang mặn, rau muống chấm tương, cà muối và tráng miệng bằng trái vải thiều quê hương. Sự giản dị, gần gũi nhưng đậm đà bản sắc đã thuyết phục Ban Giám khảo và khán giả. Mâm cơm không chỉ giới thiệu hương vị đặc trưng của miền núi mà còn kể câu chuyện về nếp sống, về sự gắn bó với những sản vật địa phương và tình cảm của các thành viên dành cho gia đình.

Theo ông Lê Xuân Thắng, Bí thư Đảng ủy xã Tân Sơn, việc tổ chức hội thi văn hóa ẩm thực không chỉ góp phần bảo tồn những giá trị truyền thống mà còn tạo điều kiện để quảng bá hình ảnh địa phương, từng bước khai thác tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng. Khi người dân trực tiếp giới thiệu những món ăn đặc trưng và câu chuyện văn hóa gắn với từng món ăn, những giá trị bản địa được lan tỏa một cách tự nhiên, góp phần xây dựng điểm đến giàu bản sắc và giàu trải nghiệm đối với du khách.

Mỗi hội thi ẩm thực ở Bắc Ninh nhằm gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống, trở thành cầu nối giới thiệu bản sắc quê hương với du khách muôn phương.