Nhóm múa đặc biệt của những cô gái Thái

Nhóm múa Hương Rừng trong một buổi biểu diễn giao lưu văn hóa - văn nghệ.

Tôi tình cờ biết đến Nhóm múa Hương Rừng trong một sự kiện, buổi Lễ phát động đợt thi đua “Về đích” các Dự án Trường Nội trú Tiểu học và THCS Tam Lư, xã Tam Lư, do Bộ Tư lệnh Binh đoàn 12 (Bộ Quốc phòng) phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức hồi tháng 7 năm 2026. Phần tiết mục văn nghệ để lại cho nhiều người cảm nhận sự phấn khích, đúng như tinh thần buổi lễ. Những động tác mềm mại, uyển chuyển cùng trang phục truyền thống của người Thái nhanh chóng thu hút sự chú ý. Nhìn cách các thành viên phối hợp nhịp nhàng trên sân khấu, tôi cũng như nhiều vị khách cứ ngỡ đây là một đội văn nghệ chuyên nghiệp được mời đến biểu diễn.

Chỉ đến khi giao lưu, trò chuyện, tôi cũng như nhiều người mới bất ngờ khi biết họ đều là những phụ nữ người dân tộc Thái, ở bản Phú Nghiêm, xã Hồi Xuân. Họ là một tập thể, mỗi người một công việc, một hoàn cảnh, nhưng cùng chung tình yêu với những điệu múa và văn hóa dân tộc mình. Không qua trường lớp đào tạo, cũng chẳng có sân khấu hay nguồn kinh phí riêng, họ tự tìm đến nhau, tự tập luyện và đầu tư mua sắm trang phục, đạo cụ.

Theo chị Hà Thị Liên, trưởng nhóm múa thì xuất phát ban đầu từ một vài chị em ở gần nhà, có cùng niềm đam mê với những điệu múa truyền thống của dân tộc Thái. Trước khi thành lập nhóm, các chị em từng cùng nhau biểu diễn trong một vài sự kiện quảng bá du lịch ở lòng hồ Vinh Quang. Đó cũng là lần đầu tiên những người phụ nữ này đứng chung trong tiết mục múa. Sau buổi biểu diễn, nhận thấy mỗi người đều có năng khiếu và tình yêu với văn hóa dân tộc, các chị em bàn bạc rồi đi đến thống nhất thành lập nhóm múa để cùng nhau luyện tập, biểu diễn và giao lưu.

Không người hướng dẫn chuyên nghiệp, kinh phí hoạt động do các chị em đóng góp, rồi họ tự bàn bạc, lựa chọn từng điệu múa, nhạc cụ, đạo cụ rồi cùng nhau tập luyện. Người biết trước chỉ cho người chưa biết; động tác nào chưa đều thì tập đi tập lại... Cứ thế, những điệu múa được hình thành từ chính sự truyền dạy cho nhau. Hiện nhóm đang duy trì gần 10 thành viên. Điều đặc biệt là mỗi người lại có một công việc khác nhau. Ban ngày, họ bận rộn với công việc mưu sinh và gia đình, chỉ khi ngày làm việc khép lại, họ mới có thời gian dành cho niềm đam mê chung. Chị Hà Thị Tiếp, thành viên nhóm, chia sẻ: “Mỗi người một việc, người giáo viên, người ở nhà nội trợ, người là công nhân... nên việc tập luyện chủ yếu được tranh thủ vào buổi tối. Những ngày thường, sau khi hoàn thành công việc gia đình, mỗi người lại sắp xếp thời gian để đến tập cùng nhóm. Khi có lịch biểu diễn, các chị em phải tranh thủ nhiều hơn, có khi tập liên tục để tiết mục được nhuần nhuyễn”.

Thời gian đầu, các thành viên tập luyện thường xuyên để làm quen với động tác và phối hợp đội hình. Khi đã thuần thục, nhóm duy trì tập vào hai buổi tối cuối tuần. Nếu chuẩn bị cho một chương trình biểu diễn, lịch tập lại được tăng cường để từng động tác, nhịp nhạc được ăn khớp. Kinh phí hoạt động cũng là do các thành viên tự đóng góp mua trang phục, đạo cụ và đồ trang điểm. Nhưng chính sự tự nguyện và tình yêu với văn hóa dân tộc đã giúp nhóm duy trì hoạt động đến nay.

Các tiết mục của nhóm Hương Rừng chủ yếu là các điệu múa, mang đậm bản sắc văn hóa Thái. Những động tác múa không quá cầu kỳ, nhưng qua mỗi tiết mục, những nét đặc trưng trong đời sống văn hóa của đồng bào Thái được thể hiện một cách tự nhiên. Từ những buổi biểu diễn đầu tiên, dần dần được lan xa, nhiều người biết đến. Ngoài biểu diễn trong bản, xã, nhóm còn được mời trong các sự kiện của các xã lân cận; các chương trình văn hóa, văn nghệ do tỉnh, ngành tổ chức.

Theo lãnh đạo xã Hồi Xuân, sự ra đời và duy trì hoạt động của nhóm múa là điều đáng quý đối với đời sống văn hóa của bản, xã. Không chỉ tạo sân chơi lành mạnh cho chị em, nhóm còn góp phần gìn giữ những điệu múa truyền thống, tạo không khí vui tươi trong các dịp lễ, hội và đưa nét đẹp văn hóa của bản đến với nhiều người hơn. Mỗi lần xuất hiện, những người phụ nữ ấy lại mang theo một phần văn hóa của bản làng đến với công chúng.

Với chị Hà Thị Liên và các chị em trong nhóm, điều mong muốn nhất hiện nay là nhóm có thể duy trì hoạt động lâu dài và có thêm những thành viên mới, nhất là những bạn trẻ đam mê văn hóa Thái. “Nhóm dự định tiếp tục vận động thêm chị em, nhất là các bạn trẻ có năng khiếu và yêu thích văn hóa dân tộc tham gia”, chị Liên chia sẻ.

Trong nhịp sống hiện đại, khi nhiều giá trị văn hóa truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, những nhóm văn nghệ cộng đồng như nhóm múa Hương Rừng càng trở nên đáng quý. Và, từ những buổi tập nhỏ bên nhau, họ đang góp những nhịp điệu rất riêng để văn hóa Thái - văn hóa dân tộc mình tiếp tục hiện diện, được yêu mến và lan tỏa trong đời sống cộng đồng hôm nay.