Nhộn nhịp nghề làm lễ vật mùa cưới

Những mâm lễ được chuẩn bị công phu như một lời chúc phúc của những người làm nghề gửi đến khách hàng.

Khoảng 4 giờ sáng, khi nhiều người còn chưa bắt đầu ngày mới, tại một số cửa hàng làm lễ ăn hỏi, ngày mới đã bắt đầu. Hoa quả được kiểm tra, lau sạch; cau được lựa từng buồng; lá trầu, bánh, rượu, kẹo được chuẩn bị theo từng đơn hàng.

Với những mâm lễ cầu kỳ, người làm phải hoàn thiện từ đêm hôm trước để sáng sớm kịp giao cho khách. Cùng với sự thay đổi trong cách tổ chức cưới hỏi, dịch vụ trang trí lễ vật ăn hỏi cũng ngày càng đa dạng, chuyên nghiệp hơn để đáp ứng nhu cầu khách hàng.

Anh Lê Quang Tú, ở phường Thiên Trường, đã có hơn 10 năm gắn bó với nghề trang trí lễ vật cưới hỏi. Không qua trường lớp đào tạo chuyên nghiệp, anh chủ yếu tự học, tự tìm tòi, quan sát các mẫu lễ trong và ngoài tỉnh rồi tìm cách làm theo, cải tiến để tạo ra sản phẩm riêng.

Từ những mâm cau trầu đơn giản, cửa hàng của anh dần phát triển thêm nhiều mẫu lễ cầu kỳ như rồng, phượng kết từ hoa quả, các mẫu tráp được trang trí theo phong cách truyền thống kết hợp hiện đại. Những sản phẩm này dần tạo thành dấu ấn riêng của cửa hàng Tú Lê.

Anh Lê Quang Tú, ở phường Thiên Trường hoàn thiện các mâm lễ vật chuẩn bị giao cho khách hàng.

Vào mùa cao điểm, mỗi tháng cửa hàng thực hiện khoảng 20-30 bộ lễ. Mỗi bộ có từ 5 đến 11 tráp, gồm cau trầu; rượu, kẹo, thuốc lá; bánh phu thê, đậu xanh; hoa quả kết rồng, phượng; xôi, lợn quay... Tùy số lượng lễ vật và yêu cầu trang trí, khách hàng có thể lựa chọn các gói dịch vụ từ vài triệu đồng đến hàng chục triệu đồng. Trong đó, những mẫu được khách hàng lựa chọn nhiều là mâm cau “tâm đầu ý hợp”, “long phụng sum vầy” hay các mẫu rồng, phượng mang phong cách truyền thống.

Lễ vật ăn hỏi do vợ chồng anh Lê Quang Tú vừa hoàn thành cho khách hàng.

Để có một mâm lễ đẹp thường mất khoảng 5-6 tiếng để chuẩn bị, sắp đặt. Những bộ lễ có rồng, phượng cầu kỳ có khi phải làm liên tục từ một đến hai ngày. “Làm nghề này quan trọng nhất là phải kiên nhẫn và có mắt thẩm mỹ. Khách hàng mỗi người một sở thích, nên cùng một loại lễ nhưng cách trang trí cũng phải thay đổi để tạo cảm giác mới mẻ, đẹp mắt mà vẫn đảm bảo sự trang trọng”, anh Tú chia sẻ.

Các mẫu mâm lễ vật của vợ chồng anh Lê Quang Tú được nhiều khách hàng lựa chọn.

Để tạo nên một con rồng hay chim phượng từ hoa quả, người làm phải chọn từng loại quả phù hợp về kích thước, màu sắc; sau đó xử lý, cắt, ghép và cố định từng bộ phận. Những chi tiết nhỏ như vảy rồng, mào, đuôi hay bộ lông phượng đều được làm thủ công. Có những hôm sát giờ giao lễ, chỉ một chi tiết chưa vừa ý, anh lại tháo ra làm lại. Công việc không chỉ cần sự khéo léo mà còn đòi hỏi sức bền.

Mùa cưới, có những ngày đơn hàng dồn dập, người làm phải thức khuya, dậy sớm để kịp hoàn thiện lễ cho khách. Bù lại, đây là công việc đem lại thu nhập khá và ngày càng có nhiều khách hàng tìm đến.

Không chỉ làm dịch vụ, anh Tú còn nhận dạy nghề cho những người có nhu cầu, nhất là các bạn trẻ muốn học một nghề có thể tự làm, tự kinh doanh. Hầu như năm nào cửa hàng cũng có người đến học. Sau thời gian được hướng dẫn từ cách chọn nguyên liệu, tạo hình đến sắp đặt tráp lễ, một số học viên đã có thể tự mở cửa hàng, nhận đơn hàng riêng.

Nếu cửa hàng của anh Tú tạo dấu ấn bằng những mẫu rồng, phượng cầu kỳ thì cửa hàng hoa quả sạch và phục vụ lễ hỏi của chị Nguyễn Thị Hương, ở đường Vân Giang, phường Hoa Lư lại có thế mạnh từ hoa quả và cách phối màu. Vốn kinh doanh hoa quả, sau nhiều năm làm nghề, chị Hương nhận thấy nhu cầu đặt lễ ăn hỏi ngày càng tăng nên mở thêm dịch vụ làm lễ trọn gói. Nhờ lượng khách quen và sự giới thiệu của khách hàng cũ, vào mùa cưới, cửa hàng của chị thường xuyên kín đơn.

Chị Nguyễn Thị Hương giới thiệu mẫu lễ vật ăn hỏi cho khách hàng.

Có những ngày, một mình chị có thể hoàn thiện 3-5 lễ, mỗi lễ từ 7-9 tráp. Cùng là tráp cau, hoa quả hay bánh, cách lựa chọn và phối hợp màu sắc lại được thay đổi để mỗi bộ lễ khi giao đến tay khách đều có nét riêng. Theo chị Hương, trong nghề này, chọn nguyên liệu là một khâu rất quan trọng, đặc biệt là chọn cau. “Cành cau cho lễ ăn hỏi phải thật đẹp. Quả phải to đều, màu xanh, có râu. Với hoa quả kết rồng, phượng cũng phải chọn quả đẹp, sáng màu, kích thước phù hợp và khi kết lại phải hài hòa về màu sắc”, chị Hương chia sẻ.

Không chỉ bán một bộ lễ được trang trí đẹp mà người làm lễ vật còn phải hiểu phong tục, tập quán ở từng địa phương để tư vấn phù hợp với từng gia đình. Bởi mỗi vùng miền có cách chuẩn bị lễ ăn hỏi khác nhau, số lượng tráp và lễ vật cũng có thể thay đổi theo điều kiện kinh tế, phong tục của từng gia đình. Vì vậy, người làm nghề phải vừa có sự sáng tạo, vừa hiểu được những yêu cầu truyền thống mà khách hàng mong muốn.

Một trong những mẫu lễ vật ăn hỏi do chị Nguyễn Thị Hương sáng tạo được khách hàng đánh giá cao.

Trong đời sống hiện đại, cách tổ chức đám cưới, đám hỏi đã có nhiều thay đổi. Các gia đình có thể lựa chọn những mẫu lễ đơn giản, hiện đại hoặc cầu kỳ tùy điều kiện. Tuy nhiên, những mâm tráp cau trầu, bánh phu thê, rượu, hoa quả... vẫn được nhiều gia đình chuẩn bị trong lễ ăn hỏi.
Với nhiều người, mâm lễ không đơn thuần là những món quà được đặt vào tráp mà còn thể hiện sự chu đáo của gia đình nhà trai đối với nhà gái, là lễ vật được trao trong một nghi thức quan trọng trước ngày cưới. Bởi thế, dù mẫu mã thay đổi theo thị hiếu, những người làm nghề vẫn phải giữ được những yếu tố truyền thống trong từng bộ lễ. Từ cành cau, buồng quả đến cách sắp xếp các tráp đều cần sự chỉn chu, phù hợp với không khí trang trọng của ngày ăn hỏi.

Từ tháng 8 âm lịch và những tháng đầu năm, khi mùa cưới bước vào thời điểm cao điểm, những người làm nghề trang trí lễ vật lại bước vào những ngày bận rộn nhất. Những giỏ hoa quả mới nhập, những buồng cau được lựa kỹ, những hộp bánh, chai rượu, mâm xôi... lần lượt được đưa vào khu vực chuẩn bị. Có ngày đơn hàng nối tiếp nhau, người làm phải tranh thủ từng khoảng thời gian để hoàn thiện sản phẩm.

Một mâm lễ có thể chỉ mất vài giờ, nhưng cũng có bộ lễ cần chuẩn bị từ hôm trước. Công việc cứ thế nối tiếp từ sáng sớm đến tối muộn. Những mâm lễ sau khi hoàn thiện được đưa lên xe, theo các gia đình đến nhà gái, bắt đầu một nghi lễ quan trọng của ngày cưới. Với người làm nghề, niềm vui không chỉ là hoàn thành thêm một đơn hàng mà còn là khi nhận được lời cảm ơn, hình ảnh khách hàng gửi lại sau lễ ăn hỏi hay những lời giới thiệu từ một gia đình sang gia đình khác.

Không cần cửa hàng lớn, cũng không nhất thiết phải qua trường lớp đào tạo bài bản, bằng đôi bàn tay khéo léo, sự chịu khó và khả năng nắm bắt thị hiếu, những người làm nghề trang trí lễ vật đang tạo cho mình một công việc ổn định.

Các mâm lễ được chuẩn bị công phu mang một thông điệp ý nghĩa về hạnh phúc, sum vầy.

Mỗi mùa cưới đi qua, những người làm nghề lại có thêm những mẫu lễ mới, những khách hàng mới và những câu chuyện mới. Trong sự nhộn nhịp của mùa cưới, những mâm lễ được chuẩn bị công phu không chỉ làm đẹp cho ngày vui mà còn cho thấy một nghề dịch vụ đang được hình thành, phát triển từ chính nhu cầu của đời sống và sự khéo léo của người lao động.