Những chiến sĩ biệt động Sài Gòn tham gia chiến dịch Mậu Thân 1968

Nữ chiến sĩ biệt động hướng dẫn bộ đội đánh vào sân bay Tân Sơn Nhất (đã sử dụng AI để tăng chất lượng ảnh). Ảnh: Tư liệu.

Họ là những người thợ điện, thợ máy, lái xe, tiểu thương hay công nhân sống giữa lòng Sài Gòn. Trong đời thường, họ hòa vào nhịp sống của đô thị. Đến đêm mùng Một Tết Mậu Thân 1968, họ trở thành những mũi tiến công đặc biệt, đánh thẳng vào các cơ quan đầu não của chính quyền ngụy và Mỹ tại Sài Gòn.

Năm 1997, danh sách 125 chiến sĩ biệt động tham gia chiến dịch vẫn được lưu giữ trong hồi ký Biệt động Sài Gòn của đại tá - Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Đức Hùng (bí danh Tư Chu), Chỉ huy trưởng lực lượng Biệt động Sài Gòn - Gia Định, như một cách gọi tên những con người đã góp mặt trong một trong những trận đánh đô thị đặc biệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Những mũi tiến công chiến lược

Theo đại tá Tư Chu, danh sách được ông và đồng đội đối chiếu, rà soát từ nhiều nguồn tư liệu và hoàn thiện vào năm 1997.

Theo nhà xuất bản, do tác giả qua đời năm 2012, thông tin về hiện trạng của các chiến sĩ sau đó không được tiếp tục cập nhật. Vì vậy, tư liệu này chủ yếu phản ánh cách tổ chức lực lượng và nhân sự tham gia chiến dịch theo ghi nhận của những người trong cuộc vào thời điểm lập danh sách.

Danh sách không được sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái mà chia thành 9 phần, tương ứng các đội chiến đấu và mục tiêu cụ thể trong những đợt tổng tiến công Tết Mậu Thân 1968. Cách phân chia này phần nào cho thấy phương thức tổ chức tác chiến đặc thù của lực lượng biệt động giữa lòng đô thị Sài Gòn.

Tác phẩm Biệt động Sài Gòn của đại tá tình báo - Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Đức Hùng (Tư Chu). Ảnh tư liệu: NXB Trẻ.

Đại tá Nguyễn Đức Hùng cho biết, lực lượng Biệt động Sài Gòn được tổ chức thành các đội chiến đấu độc lập, mỗi đội phụ trách một mục tiêu xác định.

Những mục tiêu được lựa chọn đều là các cơ quan đầu não hoặc địa điểm mang ý nghĩa biểu tượng, như Dinh Độc Lập, Đài Phát thanh Sài Gòn, Đại sứ quán Mỹ, Bộ Tư lệnh Hải quân, Bộ Tổng tham mưu hay Tổng nha Cảnh sát.

Tuy nhiên, diễn biến thực tế khác với dự kiến ban đầu. Sự chênh lệch lớn về tương quan lực lượng cùng những khó khăn trong hiệp đồng tác chiến khiến nhiều mũi tiến công không nhận được tiếp viện như kế hoạch.

Tại một số mục tiêu trọng điểm trong đợt 1 Mậu Thân, lực lượng trực tiếp chiến đấu chỉ gồm vài chục người nhưng phải đối đầu với lực lượng đối phương đông hơn nhiều lần, có sự yểm trợ của thiết giáp và không quân. Sau nhiều giờ chiến đấu, phần lớn chiến sĩ hy sinh hoặc bị bắt.

Bản danh sách này vẫn mang những "khoảng trống" do nguyên tắc làm việc của lực lượng biệt động Sài Gòn. Để tồn tại giữa lòng địch, các chiến sĩ tuyệt đối không được tìm hiểu lai lịch hay địa chỉ của nhau, chỉ biết nhau qua bí danh. Chính sự biệt lập đơn tuyến cộng hưởng cùng thực tế của đợt 1 Mậu Thân khiến nhiều danh tính anh hùng bị vùi lấp.

Danh sách chiến sĩ biệt động tham gia chiến dịch Mậu Thân

1. Mục tiêu Dinh Độc Lập do Đội 5 Biệt động đảm nhận, gồm:

2. Mục tiêu Đài Phát thanh ngụy do Đội 4 Biệt động đảm nhận, gồm:

3. Mục tiêu Bộ tư lệnh Hải quân ngụy do Đội 3 Biệt động đảm nhận, gồm:

4. Mục tiêu Sứ quán Mỹ do Đội 11 (đội độc lập) Biệt động đảm nhận, gồm:

5. Mục tiêu Bộ Tổng tham mưu ngụy do Đội 6 và 9 Biệt động đảm nhận, gồm:

6. Mục tiêu Đài Truyền hình (đợt 2 Mậu Thân):

7. Chỉ huy sở:

8. Chỉ huy sở dự bị:

a/ Kỳ Đồng

b/Long Vân Tự

9. Ban Quân báo:

Cuối danh sách, đại tá Nguyễn Đức Hùng gửi gắm mong mỏi thân nhân, đồng đội hoặc những người biết thêm thông tin về các chiến sĩ biệt động tham gia Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 có thể tiếp tục bổ sung những phần còn thiếu trong danh sách này.

Ông viết: "Điều cuối cùng, tôi cũng xin thứ lỗi, vì hoàn cảnh hoạt động bí mật lúc đó, không thể biết được hết tên tuổi, hoàn cảnh cụ thể của từng người... Nếu có điều kiện xin gia đình, bạn bè của liệt sĩ bổ khuyết cho tôi".