Những con thuyền chở ký ức hùng binh Hoàng Sa

Từ những mô hình thuyền buồm và hình nộm thế thân trong Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa, ký ức về đội hùng binh năm xưa không chỉ được tái hiện, mà còn tiếp tục lan tỏa như một mạch nguồn văn hóa - tâm linh sống động, kết nối quá khứ với hiện tại và bồi đắp tình yêu biển đảo cho cộng đồng hôm nay.

Họa sĩ trẻ Nguyễn Văn Đạt tỉ mỉ hoàn thiện mô hình thuyền buồm, cùng các hình nộm thế thân, góp phần giữ gìn hồn cốt Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa

Tấm lòng và tâm huyết của thế hệ trẻ

Trực tiếp tham gia chế tác các lễ vật, họa sĩ trẻ Nguyễn Văn Đạt là hình ảnh tiêu biểu của lớp trẻ Lý Sơn đang bền bỉ tiếp nối truyền thống, góp phần làm sống dậy ký ức lịch sử bằng niềm tự hào, trách nhiệm và tình yêu sâu sắc với quê hương. Sinh ra và lớn lên trên đảo, tuổi thơ của anh gắn liền với những câu chuyện về đội hùng binh Hoàng Sa - những chuyến hải trình không hẹn ngày trở lại - âm thầm nuôi dưỡng trong anh một tình cảm đặc biệt với di sản văn hóa biển đảo quê nhà.

Theo đuổi con đường mỹ thuật, anh tìm thấy ở việc chế tác mô hình thuyền buồm và các hình nộm thế thân sự giao thoa giữa nghề nghiệp, đam mê và trách nhiệm gìn giữ di sản. Các sản phẩm đã vượt ra ngoài giá trị trưng bày đơn thuần, trở thành nơi kết tinh của tâm huyết, niềm tin và tinh thần tri ân tiền nhân.

“Để làm được một con thuyền hoàn chỉnh, điều đầu tiên là phải hiểu - hiểu về lịch sử, nghi lễ và những lớp nghĩa tâm linh phía sau từng chi tiết”, Đạt tâm sự. Anh đã dành nhiều thời gian sưu tầm tư liệu, học hỏi từ các bậc cao niên và trao đổi với những người cùng nghề để hoàn thiện sản phẩm. Những vật liệu như mút cứng, tấm format, gỗ, keo 502, silicon… được kết hợp linh hoạt. Dưới đôi bàn tay khéo léo, từng mô hình hiện lên sống động với cột buồm, dây neo, mái chèo, tái hiện dáng dấp những con thuyền năm xưa.

“Đây không chỉ là công việc mà còn là câu chuyện tâm linh. Mỗi con thuyền đều được làm bằng tất cả tâm sức của tôi”, anh nói. Chính sự tỉ mỉ, công phu ấy đã tạo nên chiều sâu và sức sống cho từng sản phẩm, khiến không gian nghi lễ thêm trang trọng, linh thiêng trong mùa lễ năm nay.

Với anh, việc tham gia chế tác các mô hình thuyền buồm và hình nộm thế thân là một niềm vinh dự lớn. “Đây là minh chứng lịch sử cho quá trình xác lập và bảo vệ chủ quyền biển đảo của cha ông”, anh chia sẻ. Công việc giúp anh hiểu sâu hơn về truyền thống, đồng thời lan tỏa tình yêu biển đảo quê hương, khơi dậy sự gắn bó trong thế hệ trẻ cùng tham gia.

Tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật TP.HCM, anh Đạt từng có gần một thập kỷ học tập và làm việc tại TP.HCM trước khi trở về Quảng Ngãi. Hiện anh là hội viên Hội Mỹ thuật tỉnh và đã có hơn 5 năm hoạt động chuyên nghiệp trong lĩnh vực nghệ thuật. Cơ duyên với các mô hình mang yếu tố tâm linh, đình chùa được anh tìm hiểu khoảng 3-5 năm gần đây, trong khi niềm đam mê thực sự đã được nuôi dưỡng từ những năm tháng tuổi thơ, khi anh lớn lên cùng hình ảnh những cánh buồm và các sinh hoạt văn hóa nơi đình, miếu làng.

Những mô hình thuyền buồm và hình nộm thế thân sẵn sàng cho nghi thức thả ra biển, nơi ký ức lịch sử và tâm linh kết nối quá khứ với hiện tại

Di sản văn hóa và sức lan tỏa cộng đồng

Những mô hình thuyền buồm vượt ra ngoài giá trị của một sản phẩm mỹ thuật đơn thuần, trở thành biểu tượng gắn bó mật thiết với lịch sử và đời sống tâm linh của cư dân đảo. Ông Trần Du (65 tuổi, người dân xã An Hải) chia sẻ: “Hình ảnh thuyền buồm gợi nhắc đến đội hùng binh Hoàng Sa. Mô hình mang ý nghĩa cầu bình an, thuận lợi cho mỗi chuyến ra khơi, đồng thời thể hiện sự tri ân đối với các bậc tiền nhân”.

Theo ông Nguyễn Ngọc Thanh (73 tuổi), Trưởng BTC đình An Hải, những mô hình thuyền buồm chính là biểu tượng của hành trình giữ nước mà cha ông đã dày công vun đắp. Trong ký ức của người dân đảo, thuyền buồm từng là phương tiện gắn liền với những chuyến hải trình, thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền tại Hoàng Sa và Trường Sa, kết tinh tinh thần kiên cường và lòng yêu nước của bao thế hệ.

Sự tiếp nối của lớp trẻ mang lại niềm xúc động sâu sắc cho những người đi trước. Ông Thanh bày tỏ: “Các bạn trẻ hôm nay vừa gìn giữ nghề truyền thống, vừa góp phần quảng bá hình ảnh quê hương và lịch sử ra bên ngoài, qua đó lưu giữ ký ức về cội nguồn cho các thế hệ mai sau”.

Hoạt động chế tác mô hình thuyền buồm và hình nộm thế thân cũng trở thành sợi dây gắn kết cộng đồng, đồng thời là phương thức giáo dục truyền thống sinh động. Từ những con thuyền nhỏ bé, một câu chuyện lớn về lịch sử, văn hóa và tinh thần cộng đồng vẫn đang được bền bỉ trao truyền, tiếp nối nơi đảo tiền tiêu Lý Sơn.

Để chuẩn bị cho Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa, đình An Hải thực hiện 3 mô hình thuyền buồm, cùng các hình nộm thế thân, phẩm vật tế lễ, bài vị của các Cai đội Hoàng Sa, binh lính và các vị thần cai quản biển cả. Sau nghi lễ chính là nghi thức thả thuyền ra biển, cầu siêu cho vong linh lính Hoàng Sa xưa, đồng thời cầu bình an cho cộng đồng.

Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa phản ánh sinh động lịch sử xác lập và bảo vệ chủ quyền biển đảo Việt Nam, đặc biệt tại Hoàng Sa - Trường Sa. Nghi lễ góp phần khơi dậy lòng yêu nước, gìn giữ các giá trị văn hóa và giáo dục truyền thống cho thế hệ con cháu trên đảo Lý Sơn. Các mô hình thuyền buồm, hình nộm thế thân vì thế trở thành phương tiện truyền tải lịch sử trực quan, giúp người dân hiểu sâu hơn về cội nguồn và tinh thần cộng đồng.