Những đôi tay giữ nghề truyền thống

Sản phẩm đan lát truyền thống của đồng bào K’ho được giới thiệu tại các lễ hội, điểm du lịch

Bền bỉ làm nghề

Buổi sáng tại chái hiên của gia đình chị Nguyễn Thị Kim Quyên (tổ dân phố 10, phường Mũi Né), nhịp công việc bắt đầu từ khá sớm. Bên bếp lửa đỏ rực, từng lớp bột mỏng được tráng đều tay rồi nhanh chóng lấy ra, phơi trên những phên tre. Nhìn công việc ấy có vẻ đơn giản, nhưng để chiếc bánh đạt độ mỏng vừa phải, không rách, không quá khô, người làm phải dựa rất nhiều vào kinh nghiệm. Có những kỹ thuật không nằm trong sách vở mà được truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác qua chính đôi tay.

Hơn 20 năm gắn với nghề, chị Nguyễn Thị Kim Quyên cho biết: “Công việc đòi hỏi sự kiên trì, chỉ cần pha bột không đạt, nắng không đều là chất lượng bánh cũng bị ảnh hưởng”.

Chị Nguyễn Thị Kim Quyên giữ nghề làm bánh tráng ở Mũi Né

Khác với nhiều nơi sản xuất bánh tráng trong tỉnh, hiện các hộ ở Mũi Né vẫn thực hiện bằng phương pháp tráng thủ công. Nguyên liệu bột mì được trộn đều cùng các loại gia vị, hành xay nhỏ, hạt mè và cùi dừa xay - nguyên liệu tại địa phương. Từ những sản phẩm tưởng chừng chỉ phục vụ nhu cầu trong gia đình, bánh tráng đã trở thành “đặc sản” và sử dụng trong nhiều món ăn tại các nhà hàng, resort sang trọng ở Mũi Né.

Rời không gian ven biển Mũi Né, câu chuyện giữ nghề lại được tiếp nối ở La Dạ. Ở đây, nghề đan gùi và các vật dụng hằng ngày như: rổ, nia… của đồng bào K’ho vẫn được duy trì qua nhiều thế hệ. Có sản phẩm 3 ngày hoàn thành, nhưng có những vật dụng phải mất cả tháng. Những sợi nguyên liệu mây, tre tưởng như thô ráp, nhưng qua bàn tay các nghệ nhân dần tạo thành sản phẩm chắc chắn, cân đối. Hình dáng, cách đan, họa tiết cũng mang dấu ấn văn hóa riêng của cộng đồng.

Còn ở thôn Tịnh Mỹ, xã Hồng Thái, những đôi tay giữ nghề lại được bắt gặp ở nghề làm bánh gừng truyền thống của dân tộc Chăm. Trong đó người khởi xướng là bà Đàng Thị Mãi. Qua đôi bàn tay khéo léo của những người phụ nữ, mỗi chiếc bánh là một lần văn hóa Chăm được đánh thức, được truyền lại bằng mùi hương và cả câu chuyện kể bên bếp lửa.

Để đôi tay thêm cơ hội giữ nghề

Từ Mũi Né đến La Dạ, Bắc Bình, những nghề truyền thống đang được giữ lại bằng những cách khác nhau, nhưng điểm chung là phía sau những sản phẩm ấy luôn có những đôi tay vẫn đau đáu với nghề. Họ làm không chỉ để mưu sinh mà còn bởi trong từng sản phẩm là ký ức, tập quán và câu chuyện văn hóa về vùng đất, dân tộc.

Tại mỗi địa phương cũng đã có những định hướng để duy trì nghề truyền thống gắn với phát triển du lịch văn hóa. Ở La Dạ, từ năm 2025, xã đã tổ chức tập huấn, đào tạo cho những nghệ nhân trẻ, đồng thời củng cố lại tổ đan lát. Ông Xim Miên - Phó Phòng Văn hóa - Xã hội xã La Dạ cho biết: “Hiện trên địa bàn xã có 50 nghệ nhân đan lát truyền thống vẫn còn giữ nghề. Đây là lực lượng quan trọng trong việc duy trì nghề thủ công. Địa phương cũng đã kết nối với các doanh nghiệp du lịch trên địa bàn để trưng bày, giới thiệu sản phẩm tại các điểm đến, giúp sản phẩm có thêm cơ hội tiếp cận du khách và mở rộng đầu ra”.

Sản phẩm bánh gừng Chăm được giới thiệu tại Ngày hội Phụ nữ khởi nghiệp tỉnh năm 2026.

Còn tại Mũi Né và Bắc Bình, vai trò của Hội Liên hiệp Phụ nữ được phát huy trong việc tập hợp hội viên, tạo thêm sự liên kết trong sản xuất. Từ những hộ gia đình làm nghề riêng lẻ, các địa phương đã hình thành tổ hợp tác. Bà Lê Thị Thu Hải - Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ phường Mũi Né cho rằng: “Việc duy trì các nghề truyền thống không chỉ góp phần bảo tồn những nét văn hóa đặc trưng của địa phương mà còn tạo sinh kế cho hội viên. Khi tổ hợp tác hoạt động hiệu quả, các thành viên có thêm việc làm, cùng nhau nâng cao chất lượng và từng bước mở rộng thị trường cho sản phẩm”.