Những hình ảnh chưa từng phai màu thời gian của ngày 2/9/1945

Từ đoàn xe tiến vào Ba Đình, biển người trong quảng trường đến khoảnh khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, mỗi khung hình đều mang dấu ấn của một ngày đặc biệt.

Chiều 2/9/1945, Hà Nội trở thành trung tâm của một sự kiện chưa từng có. Tại vườn hoa Ba Đình, hàng chục vạn người tập trung từ nhiều hướng. Họ mang theo cờ và hướng về lễ đài, chờ đợi thời khắc nền độc lập được tuyên bố.

Những bức ảnh tư liệu đầu tiên ghi lại đoàn xe chở Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các thành viên Chính phủ lâm thời tiến vào khu vực lễ đài. Các lực lượng vũ trang được bố trí thành đội hình, bảo vệ buổi lễ. Phía trước là biển người đang chờ đợi.

Rồi khoảnh khắc lịch sử xuất hiện. Chủ tịch Hồ Chí Minh bước lên lễ đài trong bộ trang phục kaki giản dị. Người đứng trước micro và đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Đây là hình ảnh nổi tiếng nhất của ngày 2/9/1945. Nhưng những tư liệu còn lại cho thấy buổi lễ lớn hơn nhiều so với một khoảnh khắc trên lễ đài.

Có ảnh ghi lại toàn cảnh quảng trường. Có ảnh cho thấy Chính phủ lâm thời ra mắt quốc dân. Có ảnh ghi lại các đại biểu và nhân dân giơ tay tuyên thệ. Có cả hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đại biểu trên lễ đài.

Thước phim ngắn ghi lại Chủ tịch Hồ Chí Minh bước xuống lễ đài sau khi đọc xong bản Tuyên ngôn. Khoảnh khắc ấy rất giản dị, nhưng ngày hôm đó đã trở thành một dấu mốc không thể thay thế trong lịch sử Việt Nam.

Điều đặc biệt là không khí của ngày Độc lập không chỉ được ghi lại ở Hà Nội. Tại Quảng Ngãi, Vệ Quốc đoàn và nhân dân cũng tập trung nghe Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập qua hệ thống phóng thanh. Tại Sài Gòn, hàng triệu người tập trung dự Lễ Độc lập ở khu vực quảng trường Norodom.

Những hình ảnh ấy cho thấy ngày 2/9/1945 không chỉ là một buổi lễ tại Ba Đình. Đó là thời khắc cả một dân tộc chứng kiến sự chuyển mình của đất nước.

Trong những khung hình đã bạc màu, người xem có thể bắt gặp những gương mặt của một thế hệ vừa đi qua Cách mạng Tháng Tám. Họ đứng giữa quảng trường, dưới những lá cờ, hướng về lễ đài nơi nền độc lập được tuyên bố.

Hơn 8 thập niên sau, những con người trong ảnh phần lớn đã trở thành lịch sử. Lễ đài năm ấy cũng chỉ còn trong tư liệu. Nhưng những bức ảnh vẫn còn đó.

Chúng giúp hậu thế nhìn thấy một ngày mà sách vở khó có thể truyền tải hết: một quảng trường đông kín người, một lễ đài đơn sơ và một dân tộc đang chứng kiến thời khắc mở ra một chương mới của lịch sử.

Thời gian có thể làm những tấm ảnh phai màu. Nhưng thời khắc mà chúng ghi lại thì chưa bao giờ phai.