Những khoang thuyền đầy cá giữa 'sóng gió' chi phí

Thương lái thu mua cá ngừ đại dương tại cảng cá Tịnh Hòa. Ảnh: Tấn Thành

Nhộn nhịp bến cảng ngày cá về

Mới từ tờ mờ sáng, cảng cá Tịnh Hòa, xã Đông Sơn, tỉnh Quảng Ngãi đã bừng tỉnh khi những con tàu lừng lững tiến vào cầu cảng. Trên bến, dưới thuyền, không khí khẩn trương bao trùm. Khi những nắp hầm lạnh được mở ra, từng mẻ cá ngừ đại dương lấp lánh ánh bạc, những con cá thu mình dẹt căng bóng được nhân công nhanh chóng bốc dỡ. Tiếng gọi nhau í ới, tiếng bước chân chạy trên cầu cảng, tiếng trả giá của thương lái đã tạo nên không khí rất rộn ràng.

Ngư dân Ngô Văn Cường (phường Trà Câu), chủ tàu cá QNg 98370 TS, vừa cập bến sau chuyến biển dài ngày tại ngư trường Trường Sa. Lau những giọt mồ hôi còn vương vị mặn, ông hân hoan chia sẻ: “Chuyến này tàu tôi thu hoạch được khoảng 8 tấn hải sản, chủ yếu là cá ngừ sọc dưa và cá ngừ đại dương. Anh em bạn thuyền ai nấy đều phấn khởi. Dù biết phía trước còn nhiều lo toan về chi phí, nhưng có sản lượng thế này là có lộc trời, có động lực để tiếp tục bám biển.”

Cách đó không xa, tàu QNg 98278 TS của ngư dân Trương Phú cũng vừa kết thúc hành trình từ vùng biển Hoàng Sa thiêng liêng. Với hơn 10 tấn hải sản, trong đó có 3 tấn cá ngừ đại dương và 4 tấn cá ngừ sọc dưa, con tàu của ông Phú là một trong những đại diện tiêu biểu cho hiệu quả khai thác xa bờ của tỉnh nhà.

Tuy nhiên, đằng sau những nụ cười hân hoan ấy là những phép tính đầy trăn trở. Ngành biển đang đối mặt với khó khăn do giá nhiên liệu biến động tăng, khiến chi phí đầu vào của mỗi chuyến biển đội lên đáng kể.

Ngư dân Quảng Ngãi đang vận chuyển cá ngừ đại dương. Ảnh: Tấn Thành

Ngư dân Trương Phú bộc bạch: “Sản lượng thì khá thật đấy, nhưng tính đi tính lại lợi nhuận không cao như trước. Xăng dầu chiếm phần lớn chi phí, cộng thêm giá nhu yếu phẩm, đá lạnh, tiền công bạn thuyền cái gì cũng tăng. Nếu không tính toán kỹ, chỉ cần một chuyến biển kém sản lượng là cầm chắc phần lỗ.”

Ghi nhận thực tế của chúng tôi tại cảng, giá thu mua hải sản hiện đang ở mức ổn định nhưng chưa có sự đột phá để bù đắp hoàn toàn chi phí xăng dầu. Cá ngừ đại dương hiện được thương lái thu mua từ 75.000 - 80.000 đồng/kg; cá thu dao động 85.000 - 90.000 đồng/kg; cá ngừ sọc dưa tùy kích cỡ có giá từ 35.000 - 40.000 đồng/kg.

Để duy trì chuỗi giá trị và đảm bảo thu nhập cho ngư dân, công tác hậu cần tại cảng đóng vai trò sống còn. Chị Nguyễn Thị Ánh, một thương lái lâu năm tại cảng Tịnh Hòa, cho biết: “Chúng tôi hiểu nỗi vất vả của bà con nên luôn cố gắng thu mua với giá tốt nhất có thể. Để hải sản giữ được chất lượng xuất khẩu, quy trình bảo quản phải cực kỳ nghiêm ngặt. Cá lên bờ là được rửa sạch, ướp đá xay ngay lập tức. Những con cá ngừ đại dương nặng từ 20kg đến 80kg được chúng tôi phân loại riêng, đưa lên xe đông lạnh chuyên dụng để chuyển đi ngay trong ngày”.

Tinh thần thích ứng để vươn khơi

Trước áp lực của bài toán kinh tế, ngư dân Quảng Ngãi không chọn cách nằm bờ. Thay vào đó, họ tính toán, chọn lọc cách thức vận hành con tàu bằng cách áp dụng công nghệ và thay đổi phương thức sản xuất, tính toán mọi chi phí đầu vào.

Ông Ngô Văn Cường chia sẻ kinh nghiệm dù thắt lưng buộc bụng nhưng vẫn đạt hiệu quả cao: “Giờ đây không thể đánh bắt theo kiểu truyền thống dựa vào may rủi. Chúng tôi phải tính toán từ số lượng bạn tàu tối ưu đến số ngày bám biển. Tàu cá cần lắp đặt máy lái tự động kết hợp giám sát hành trình để đi theo đường thẳng nhất, giảm quãng đường chạy vòng vèo. Máy tầm ngư và máy dò cá hiện đại giúp xác định chính xác luồng cá, tránh việc tiêu tốn dầu vô ích cho những vùng biển vắng”.

Không chỉ dừng lại ở công nghệ, tinh thần đoàn kết của tổ, đội trên biển luôn được phát huy mạnh mẽ. Ngư dân Trương Phú cho biết, hiện nay các tàu thường đi theo tổ đội để hỗ trợ nhau. Thay vì tất cả các tàu cùng quay về bờ khi đầy cá sẽ tốn rất nhiều nhiên liệu, họ gom hải sản cho một tàu vận chuyển về đất liền, các tàu còn lại tiếp tục ở lại ngư trường bám biển. Phương thức vận tải trung chuyển này giúp tiết kiệm hàng chục triệu đồng tiền dầu cho mỗi chủ tàu.

Bên cạnh đó, việc chuyển đổi từ đèn cao áp sang đèn LED tiết kiệm điện trên các tàu lưới vây, tàu câu mực cũng đang trở thành xu hướng. Sự thay đổi nhỏ này giúp giảm đáng kể mức tiêu hao năng lượng từ máy phát điện, từ đó tiết giảm chi phí sản xuất.

Theo ông Nguyễn Đức Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi, toàn tỉnh hiện có khoảng 4.860 tàu cá, trong đó gần 3.000 tàu công suất lớn chuyên khai thác xa bờ. Đây là lực lượng nòng cốt không chỉ đóng góp cho kinh tế mà còn là những cột mốc sống khẳng định chủ quyền biển đảo Tổ quốc.

“Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đã và đang tích cực phối hợp để triển khai các chính sách hỗ trợ, đồng thời khuyến khích bà con tổ chức lại sản xuất theo mô hình tổ đội đoàn kết, nghiệp đoàn nghề cá. Chúng tôi cũng đẩy mạnh hướng dẫn ngư dân ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong đánh bắt và bảo quản sau thu hoạch để nâng cao giá trị sản phẩm” - ông Bình khẳng định.

Phải nói rằng, sự kiên trì của ngư dân Quảng Ngãi không chỉ xuất phát từ nhu cầu mưu sinh mà còn từ lòng yêu biển sâu sắc. Dù giá dầu có lúc thăng lúc trầm, dù sóng gió đại dương luôn rình rập, nhưng cứ hễ tàu về bến là họ lại chuẩn bị cho một chuyến đi mới. Với họ, biển là nhà, tin rằng, với sự đồng hành của Nhà nước và tinh thần tự lực tự cường, ngư dân Quảng Ngãi sẽ tiếp tục vươn khơi bám biển.

Tấn Thành-Chí Đại