Những kỷ vật đi cùng năm tháng

Học sinh xem hình ảnh tư liệu tại Khu Di tích căn cứ Tỉnh ủy Bình Thuận trong kháng chiến chống Mỹ

Gửi kỷ vật cho bảo tàng

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, kể từ ngày đất nước thống nhất, nhưng với những người lính từng trải qua các cuộc chiến, có những ký ức vẫn còn in hằn trong tâm trí, tưởng như mới hôm qua. Sự khốc liệt của cuộc chiến và nghĩa tình đồng đội khiến những cựu chiến binh luôn trân trọng, nâng niu từng kỷ niệm, nhất là những kỷ vật của một thời hoa lửa.

Tại Bảo tàng Lâm Đồng (phía Đông Nam tỉnh), chúng tôi đã bắt gặp rất nhiều hình ảnh xúc động, ghi lại khoảnh khắc trao tặng kỷ vật của những người cộng sản kiên trung.

Cầm chiếc thùng đựng đạn đã phai màu, ông Đinh Hữu Túc (xã Đức Linh) chia sẻ trong lần trao tặng: “Chúng tôi ngày càng lớn tuổi, không thể giữ mãi những kỷ vật này. Gửi vào bảo tàng là cách để chúng tiếp tục sống, tiếp tục kể chuyện cho con cháu”.

Ông Đinh Hữu Túc trao hiện vật cho bảo tàng

Ông Đinh Hữu Túc là chiến sĩ tham gia trong Chiến dịch Hoài Đức năm 1975. Một địa bàn chiến lược, góp phần mở rộng vành đai trực tiếp uy hiếp phía Đông Bắc Sài Gòn, căn cứ đầu não cuối cùng của chính quyền Sài Gòn. Vì thế, từ chiếc ăng-gô, bi đông, la bàn, lọ dầu, muỗng, túi đựng radio, đến chiếc võng dù bị cắt bởi những vết đạn… tất cả đều chứa đựng một mảnh ghép của ký ức. Nơi có những người đồng đội đã nằm lại và những ngày ở trong rừng cận kề giữa lằn ranh sống chết, nhưng ông luôn giữ vững ý chí kiên cường, tin vào ngày toàn thắng.

Người cựu chiến binh nay đã ngoài tuổi thất thập mong rằng, khi các cháu nhìn thấy những hiện vật này, sẽ hiểu để có được hòa bình hôm nay, cha ông đã phải đổ biết bao máu xương. Phải càng thêm trân trọng hiện tại, sống có trách nhiệm hơn với cộng đồng, với đất nước.

Kỷ vật chiến tranh không đơn thuần là đồ vật mà là một phần ký ức sống. Khi trao tặng cho bảo tàng, những người lính năm xưa tin rằng những câu chuyện phía sau kỷ vật sẽ được lưu giữ, kể lại một cách trọn vẹn và có hệ thống hơn.

Nhắc lại những năm tháng chiến đấu chống Mỹ cứu nước, ông Mãn Tấn Dũng - Trưởng Ban Liên lạc Cựu cán bộ Đoàn Khu VI, nguyên Bí thư Thị ủy Phan Thiết (cũ), năm nay 89 tuổi vẫn bồi hồi. Từng vào sinh ra tử ở nhiều vùng chiến lược quan trọng, như tại căn cứ Khu Lê, Khu căn cứ Tỉnh ủy Bình Thuận trong kháng chiến chống Mỹ, vùng Hàm Thuận… Vì thế, khi trao tặng các kỷ vật cho bảo tàng, ông bày tỏ sự tin tưởng: “Nơi đây có điều kiện bảo quản tốt, đồng thời tổ chức trưng bày khoa học, giúp hiện vật “lên tiếng” một cách rõ ràng, chân thực”.

Khi tiếp nhận các hiện vật kháng chiến do những người lính và gia đình họ mang tặng, cán bộ bảo tàng không giấu được sự trân trọng. Ông Uông Trung Hòa - phụ trách Phòng Nghiệp vụ bảo tàng - Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng cho biết, mỗi hiện vật ở đây đều có một câu chuyện riêng. Mỗi kỷ vật được trao tặng không chỉ có giá trị lịch sử, mà còn mang theo câu chuyện chiến đấu của một con người cụ thể. Họ là những “nhân chứng sống” góp phần làm nên chiều sâu cho lịch sử. Hiện Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng (phía Đông Nam tỉnh) đang lưu giữ hơn 1.700 hiện vật lịch sử kháng chiến bằng kim loại, thủy tinh, đá, nhựa, vải, gốm…

Chiếc máy đánh chữ đang được lưu giữ tại bảo tàng

Tiếp lửa cho thế hệ mai sau

Không chỉ tại Bảo tàng tỉnh, mà tại Khu Di tích căn cứ Tỉnh ủy Bình Thuận trong kháng chiến chống Mỹ (xã Đông Giang) những ngày này trở thành điểm đến của nhiều hoạt động “về nguồn”. Hòa vào dòng người, chúng tôi được ông Võ Cáp - Giám đốc Khu di tích đưa đi tham quan và giới thiệu nhiều hiện vật tiêu biểu tại đây.

Theo lời giới thiệu, hiện Khu di tích đang quản lý hơn 500 tài liệu, hiện vật trong kháng chiến chống Mỹ, trong đó có 280 hiện vật được trưng bày phục vụ Nhân dân. Mỗi hiện vật chứa trong đó những câu chuyện, kỷ niệm vô cùng ý nghĩa. Giữa muôn vàn thiếu thốn, gian khổ nơi chiến khu, những con người bình dị mà cao quý đã tự chế tạo nhiều vật dụng độc đáo để phục vụ chiến đấu và sinh hoạt. Điều đó đã minh chứng cho tinh thần sáng tạo của con người Việt Nam.

Những chiếc móc võng được người lính làm ở chiến trường

Đó là những kỷ vật như: chiếc đèn tự tạo (đèn ló thụt) làm từ chai lọ thủy tinh, cặp mắc võng bằng ngà, chiếc lược tự tạo từ mảnh nhôm, cặp móc võng bằng nhôm khắc hình con chim bồ câu. Hay đó là chiếc mũ cối gắn sao vàng, nón tai bèo, chiếc bồng, ba lô sờn vai, ăng-gô, hộp cứu thương, kẹp rút dép cao su... in hằn dấu vết của những chặng hành quân dài dằng dặc nhưng biểu tượng của lòng yêu nước và tinh thần quyết thắng.

Cũng có những cuốn nhật ký, rất nhiều lá thư tay thời chiến đang được lưu giữ tại bảo tàng đong đầy tình cảm lứa đôi hòa quyện tình yêu đất nước, với niềm tin, sự thủy chung son sắt. Họ sẵn sàng gác lại hạnh phúc riêng tư để cùng nhau dốc lòng, dốc sức cho sự nghiệp chung.

Rời bảo tàng, mỗi người mang theo một cảm xúc riêng, nhưng điểm chung là sự trân trọng đối với quá khứ. Những kỷ vật chiến tranh, dù lặng im, vẫn đang ngày ngày kể lại câu chuyện về lòng yêu nước, sự hi sinh và khát vọng hòa bình. Và chính tại nơi đây, lịch sử không chỉ được lưu giữ, mà còn được tiếp nối như một dòng chảy nuôi dưỡng tinh thần cách mạng cho thế hệ hôm nay và mai sau.