Những mảnh ghép hoàn chỉnh đô thị biển Đà Nẵng

Một góc đô thị biển phường Điện Bàn Đông nhìn từ trên cao. Ảnh: QUỐC TUẤN

Kỳ vọng với dải đô thị Điện Bàn - Hội An

Quyết định 628 của Thủ tướng Chính phủ ngày 6/4/2026 phê duyệt nhiệm vụ Quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 (gọi tắt là nhiệm vụ quy hoạch) được xem là bước khởi động mang tính chiến lược cho kế hoạch phác thảo tương lai đô thị Đà Nẵng. Trong yêu cầu về hệ thống phát triển đô thị và nông thôn của nhiệm vụ quy hoạch có nội dung yêu cầu làm rõ các giải pháp phát triển bảo đảm vai trò hạt nhân dẫn dắt, động lực phát triển của thành phố với các chức năng lớn đối với đô thị trung tâm thành phố.

Cạnh đó là định hướng các giải pháp mở rộng không gian đô thị Đà Nẵng kết hợp với không gian đô thị Điện Bàn, đô thị Hội An thành tổng thể không gian đô thị biển thống nhất, bảo đảm nhiệm vụ chia sẻ chức năng khu vực trung tâm, hạn chế di cư nội vùng về đô thị Đà Nẵng, giải quyết cơ bản các vấn đề về thực trạng quỹ đất so với yêu cầu phát triển mới của thành phố.

Đề xuất giải pháp quy hoạch theo mô hình đô thị nén, kết hợp đồng bộ các giải pháp chỉnh trang, tạo lập không gian công cộng dành cho người dân và du khách; hoàn chỉnh bổ sung đầy đủ hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật gắn với phát triển giao thông công cộng và đô thị thông minh.

Nhiệm vụ quy hoạch cũng yêu cầu Đà Nẵng đề xuất các giải pháp cụ thể gắn kết đồng bộ, hài hòa giữa đô thị Hội An, đô thị Điện Bàn với không gian đô thị Đà Nẵng. Trong đó, đô thị Hội An là đô thị “Sinh thái - Văn hóa - Du lịch” trên nền tảng văn hóa và di sản, bản sắc và khả năng chống chịu, thích ứng biến đổi khí hậu. Đô thị Điện Bàn cần xác định các giải pháp cải tạo không gian ven biển, ven sông (Cổ Cò - Vĩnh Điện) nhằm kết nối đồng bộ không gian đô thị - du lịch ven sông, ven biển từ đô thị Đà Nẵng đến Hội An; tái thiết không gian đô thị kết hợp phát triển các đô thị mới theo hướng gia tăng giá trị quỹ đất.

Trên thực tế từ trước khi hợp nhất, khu vực đô thị ven biển Điện Bàn - Hội An và ven sông Cổ Cò đã có kết nối khá mật thiết với đô thị trung tâm Đà Nẵng do lợi thế giáp ranh, hạ tầng giao thông kết nối thuận lợi cũng như nội lực thương mại - du lịch sôi động. Theo đánh giá chung từ các chuyên gia, đây vẫn là khu vực hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi nhất để có sự bứt phá về đô thị hóa trong tương lai gần nhằm giảm tải cho vùng lõi đô thị Đà Nẵng.

Sông Cổ Cò nếu khơi thông toàn tuyến sẽ tạo ra giá trị gia tăng lớn về mặt cảnh quan kiến trúc, quy hoạch đô thị và phát triển thị trường bất động sản. Ảnh: QUỐC TUẤN

Chờ khớp nối hài hòa

Thống kê sơ bộ, khu vực ven biển đô thị Điện Bàn đến Hội An và ven sông Cổ Cò có gần 100 dự án, đa phần là các khu đô thị, khu du lịch. Con số này phản ánh tiềm năng đô thị hóa rất lớn của khu vực nhưng đáng quan tâm là phần lớn các dự án triển khai dang dở qua nhiều năm.

Theo chuyên gia, bên cạnh hạ tầng khung dang dở, một trong những “nút thắt” lớn để thúc đẩy đô thị Điện Bàn - Hội An kết nối đồng bộ vào đô thị trung tâm Đà Nẵng vẫn là việc nạo vét sông Cổ Cò. Sông Cổ Cò được khơi thông sẽ tạo ra giá trị gia tăng lớn về mặt cảnh quan kiến trúc, quy hoạch đô thị, phát triển thị trường bất động sản.

Đi cùng thực trạng này là tình trạng phân bổ dân cư rải rác, manh mún, thiếu quy hoạch, lãng phí giá trị quỹ đất đô thị. Trước đây, chính quyền thị xã Điện Bàn (cũ) đã có đề án sắp xếp dân cư vùng Đông để khắc phục vấn đề này nhưng kết quả trên thực tế không có nhiều chuyển động.

Đại diện Trung tâm chuyển giao công nghệ quy hoạch xây dựng (Viện Quy hoạch Đô thị và Nông thôn quốc gia) khuyến nghị, cần sớm khắc phục các hạn chế, hiệu chỉnh lại bất cập, không đồng bộ khi thực hiện các dự án, để khớp nối các hồ sơ quy hoạch chi tiết. Từ đó xác định nhược điểm về kiến trúc, hạ tầng, cảnh quan, không gian công cộng để đề xuất các giải pháp đối với dự án liên quan, tạo điểm nhấn để định vị bản sắc không gian đô thị khu vực này.

TS. Đặng Việt Dũng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam cho rằng, bên cạnh hình thành các phân khu chức năng cho đô thị nói chung, quy hoạch xây dựng đô thị biển Hội An - Điện Bàn cần ưu tiên không gian phát triển du lịch, hài hòa lợi ích cộng đồng, khắc phục các tồn tại trong tư duy cục bộ, đảm bảo sự phát triển bền vững của các đô thị biển.

Gắn liền công tác quy hoạch với phát triển các sản phẩm du lịch, phát triển điểm đến, hành trình du lịch. Xác định ngưỡng phát triển du lịch đảm bảo hiệu quả kinh tế, bảo vệ được môi trường, bảo vệ được điều kiện sinh hoạt của người dân địa phương.

Cũng theo TS. Đặng Việt Dũng, cần nghiên cứu phân bố các cơ sở lưu trú phù hợp, tránh tập trung quá mức trong một khu vực, nhất là các khu vực cần bảo tồn nhằm hạn chế tình trạng tắc nghẽn giao thông, quá tải hạ tầng, làm giảm sút chất lượng dịch vụ. Cân đối giữa phát triển du lịch và thương mại. Trong điều kiện cho phép, cần quy hoạch khu vực dịch vụ, mua sắm, vui chơi giải trí riêng biệt, ít ảnh hưởng đến cuộc sống của cư dân để đảm bảo hoạt động du lịch có thể diễn ra 24/24 giờ, qua đó đẩy mạnh phát triển kinh tế đêm đô thị.