Những mối duyên kỳ lạ với người đã khuất của Carl Jung

Tác giả: Carl Gustav Jung/Bách Việt Books-NXB phụ nữ Việt Nam

Cái chết và sự bất tử

Đây không chỉ là một cuốn sách về cái chết, mà còn là hành trình khám phá những bí ẩn sâu kín nhất của tâm hồn con người. Từ góc nhìn của tâm lý học phân tích, tác phẩm tập hợp những suy tư, bài viết và quan điểm của Carl Jung về cái chết, sự sống và khát vọng bất tử đã tồn tại trong mọi nền văn minh.

Những mối duyên kỳ lạ với người đã khuất của Carl Jung

Một đêm nọ, tôi nằm thao thức nghĩ về cái chết đột ngột của một người bạn mà tôi mới dự đám tang ngày hôm trước.

Theo cách tôi nhìn nhận, mức độ ý thức tối đa từng đạt được ở bất cứ đâu hẳn chính là giới hạn trên của tri thức mà người đã khuất có thể đạt tới. Đó có lẽ là lý do cuộc sống trần thế lại có ý nghĩa lớn lao đến vậy, cũng vì vậy mà những gì một con người “mang theo” vào thời điểm qua đời lại quan trọng đến thế.

Chỉ ở đây, trong cuộc sống trên mặt đất, nơi các mặt đối lập va chạm và xung đột, thì mức độ ý thức chung mới có thể được nâng cao. Đó dường như là nhiệm vụ siêu hình của con người, nhiệm vụ mà họ không thể hoàn thành nếu không thực hiện “huyền thoại hóa”.

Huyền thoại hóa là giai đoạn trung gian tự nhiên và không thể thiếu giữa nhận thức vô thức và nhận thức có ý thức. Đúng là vô thức biết nhiều hơn ý thức, nhưng đó là một kiểu tri thức đặc thù, tri thức trong cõi vĩnh hằng, thường không liên quan đến hiện tại, không được diễn đạt bằng ngôn ngữ của trí tuệ. Chỉ khi chúng ta để cho những phát biểu của vô thức tự mở rộng và khuếch đại, như đã được minh họa ở trên qua ví dụ về các con số, thì chúng mới đi vào trong phạm vi ý thức của chúng ta. Chỉ khi đó, một khía cạnh mới mẻ mới trở nên khả tri.

Quá trình này được lặp đi lặp lại một cách thuyết phục trong mọi ca phân tích giấc mơ thành công. Đó là lý do tại sao điều quan trọng là không nên có bất kỳ định kiến sẵn có, hay quan điểm giáo điều nào về những thông điệp mà giấc mơ truyền tải. Ngay khi chúng ta nhận thấy sự “đơn điệu trong cách diễn giải”, chúng ta sẽ biết rằng cách tiếp cận của mình đã trở nên cứng nhắc, giáo điều, và vì thế trở nên vô nghĩa.

Mặc dù không có cách nào để thu thập bằng chứng xác thực về sự tồn tại của linh hồn sau khi chết, nhưng vẫn có những trải nghiệm khiến chúng ta suy ngẫm. Tôi chỉ xem chúng như những gợi ý, chứ không dám gán cho chúng ý nghĩa quan trọng như những chân lý rốt ráo.

Carl Jung luôn trăn trở về người chết. Ảnh: Pensar Contemporaneo.

Một đêm nọ, tôi nằm thao thức nghĩ về cái chết đột ngột của một người bạn mà tôi mới dự đám tang ngày hôm trước. Tôi thấy vô cùng bận tâm tới cái chết của ông ấy. Bỗng nhiên, tôi có cảm thấy ông ấy đang hiện diện ở trong phòng cùng tôi. Dường như ông ấy đang đứng ở cuối giường tôi và đang ra hiệu tôi đi cùng ông ấy.

Tôi không có cảm giác đây là một sự hiện hình; đúng hơn thì đó là một hình ảnh trực quan trong nội tâm về người bạn của tôi và tôi tự giải thích với bản thân rằng đó chỉ là một ảo ảnh. Nhưng thành thật mà nói, tôi phải tự hỏi: “Tôi có bằng chứng nào cho thấy đây là một ảo ảnh không? Giả sử đó không phải là ảo ảnh, giả sử bạn tôi thực sự ở đây, còn tôi lại khăng khăng rằng ông ấy chỉ là một ảo ảnh - như vậy chẳng phải là quá tệ hay sao?”

Thế nhưng, tôi cũng chẳng có mấy bằng chứng cho thấy ông ấy đang đứng trước mặt tôi như một hiện hình thực sự. Rồi tôi tự nhủ: “Bằng chứng có hay không cũng chẳng quan trọng! Thay vì gạt ông ấy đi như gạt một ảo tưởng, tốt hơn hết là mình nên lựa chọn tin tưởng theo hướng có lợi cho trải nghiệm hơn, đó là tạm thời thử coi như ông ấy đang thực sự hiện hữu".

Ngay khi tôi nghĩ vậy, ông ấy liền bước về phía cửa và ra hiệu cho tôi đi theo. Vậy là tôi buộc phải “nhập vai” cùng ông bạn tôi! Đó là điều tôi không lường trước được. Tôi phải tự nhắc lại lập luận của mình một lần nữa với chính mình. Chỉ khi đó, tôi mới cất bước đi theo ông ấy trong trí tưởng tượng của mình.

Ông ấy dẫn tôi ra khỏi nhà, vào khu vườn, ra đường và cuối cùng đến nhà ông ấy. (Thực tế thì nhà ông ấy cách nhà tôi vài trăm mét.) Tôi bước vào và ông ấy dẫn tôi vào phòng làm việc. Ông ấy trèo lên một chiếc ghế đẩu và chỉ cho tôi cuốn thứ hai trong năm cuốn sách bìa đỏ đặt trên kệ thứ hai từ trên xuống. Ngay lúc đó ảo ảnh biến mất. Tôi vốn không quen thuộc với thư viện của ông ấy và không biết ông ấy sở hữu những cuốn sách nào. Chắc chắn tôi không thể nào đọc được tên những cuốn sách mà ông ấy đã chỉ cho tôi trên kệ thứ hai tính từ trên xuống như vậy.

Trải nghiệm này khiến tôi thấy vô cùng kỳ lạ đến nỗi sáng hôm sau tôi đã đến gặp người vợ góa của ông ấy và hỏi xem liệu tôi có thể tra cứu thứ gì đó trong thư viện của bạn tôi không. Quả nhiên, có một chiếc ghế đẩu đặt ngay dưới giá sách mà tôi đã thấy trong ảo ảnh, và thậm chí trước khi tôi đến gần hơn, tôi đã có thể nhìn thấy năm cuốn sách bìa đỏ.

Tôi bước lên chiếc ghế đẩu để có thể đọc được tên sách. Đó là bản dịch các tiểu thuyết của Emile Zola. Tên của tập thứ hai là: “Di sản của người đã khuất”. Nội dung của cuốn sách ấy đối với tôi dường như không có gì đáng quan tâm. Chỉ riêng nhan đề của nó là mang một ý nghĩa vô cùng đặc biệt, xét trong mối liên hệ với trải nghiệm này.