Những người thợ 'đặc biệt' giữ lửa nghề đậu bạc Định Công

Thắp lên những nhịp sống mới

Nghề đậu bạc truyền thống không cho phép sự vội vàng. Để tạo nên một tác phẩm hoàn chỉnh, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn, đòi hỏi đôi tay phải khéo léo cùng sự tập trung cao độ. Với một người bình thường, việc làm chủ được kỹ thuật kéo sợi bạc mảnh hay hàn gắn từng chi tiết nhỏ đã cần không ít thời gian, nhưng đối với những người thợ mang trên mình những khiếm khuyết, thử thách ấy còn nhân lên gấp bội. Dù vậy, bên những góc bàn làm việc ở Định Công, ánh mắt chăm chú và nhịp làm việc vẫn bền bỉ và đều đặn diễn ra mỗi ngày, cho thấy sự kiên cường của những con người không chịu lùi bước trước hoàn cảnh của bản thân.

Mỗi người thợ tìm đến xưởng đậu bạc Định Công đều mang theo một số phận riêng. Có người từ khi sinh ra đã chịu nhiều thiệt thòi, phải gắn bó cuộc sống với chiếc xe lăn, lại có người từng lành lặn nhưng rào cản thể trạng bất ngờ ập đến sau một biến cố,… Đứng trước bước ngoặt thử thách của cuộc đời, sự kết nối từ Trung tâm nghị lực sống đã mở ra cho anh Nguyễn Văn Lịch (34 tuổi) một hướng đi mới. Tìm thấy ở nghề cổ truyền sự phù hợp với điều kiện bản thân, anh kiên trì học từng kỹ năng chế tác để dần làm quen với nhịp lao động tập thể. Anh Lịch bộc bạch: “Trước đây, tôi là một người bình thường. Sau tai nạn giao thông, việc mất đi một bên chân khiến sinh hoạt hằng ngày của tôi gặp rất nhiều trở ngại, nhất là những lúc di chuyển hay leo cầu thang. Tìm đến nghề đậu bạc, ban đầu tôi cũng đối mặt với không ít khó khăn khi thao tác. Nhất là công đoạn hàn, công đoạn khó nhất đối với tôi, vì phải sử dụng tới chân trái để đạp bễ (bơm hơi đạp chân kết hợp đèn khò xăng). Nhưng càng gắn bó, cuộc sống của tôi càng trở nên vui vẻ hơn nhờ sự đồng hành của những đồng nghiệp thân thiện. Điều quan trọng là tôi cảm nhận được bản thân vẫn đang tạo ra những giá trị có ích cho xã hội”.

 Đôi tay người thợ khéo léo tỉ mỉ uốn nắn và ghép nối từng chi tiết bạc nhỏ.

Cùng chung mái nhà xưởng, anh Vũ Văn Cao (30 tuổi) lại từng trải qua khoảng thời gian dài sống thu mình bởi những mặc cảm về thể trạng. Quyết định bước ra khỏi không gian quen thuộc để học một nghề thủ công đã trở thành điểm tựa giúp anh tìm lại sự tự tin và niềm tin vào tương lai. Anh Cao chia sẻ: “Sức khỏe của người khuyết tật vốn không thể sánh bằng người bình thường, những lúc trái gió trở trời cơ thể lại đau nhức. Trước đây, tôi chỉ quanh quẩn ở nhà và luôn bó hẹp mình trong một không gian chật chội, cảm thấy bản thân mình giống như 'ếch ngồi đáy giếng'. Khi quyết định bước ra bên ngoài, tôi mới nhận ra thế giới rộng lớn hơn rất nhiều và có vô vàn cơ hội cho mình. Dù bản thân còn nhiều hạn chế, nhưng công việc này đã giúp tôi tự nuôi sống chính mình và trở thành một người có ích. Vì vậy, tôi sẽ luôn nỗ lực tiến về phía trước từng bước một”.

Thành phẩm của những người thợ xưởng đậu bạc Định Công đạt độ tinh xảo cao, thể hiện nét tinh hoa của nghề cổ truyền. 

Chính tại nơi đây, ngọn lửa nghề đã thắp sáng sự kiên trì trong từng đôi tay của những người thợ đặc biệt ấy. Giữa tiếng lách cách quen thuộc của dụng cụ làm nghề, dưới ánh ngọn lửa khò vừa đủ nhiệt để kết nối từng mối hàn li ti, những sợi bạc mảnh như chỉ được uốn nắn thành từng dáng hình mềm mại. Chi tiết đắt giá nhất không chỉ nằm ở độ tinh xảo của sản phẩm hoàn thiện, mà chính là sự nhẫn nại phi thường của những người người thợ khi một thao tác dù nhỏ có thể phải lặp đi lặp lại hàng trăm lần. Trong từng công đoạn chế tác tỉ mỉ ấy, nhịp đập của nghề truyền thống như hòa cùng nhịp sống mới đầy nghị lực của những người thợ đặc biệt.

Điểm tựa vươn lên của những số phận

Để những đôi tay đặc biệt ấy có thể gắn bó và sống được với nghề, phía sau họ là sự đồng hành tận tụy của người giữ lửa làng nghề. Nghệ nhân Quách Phan Tuấn Anh (sinh năm 1981), chủ xưởng đậu bạc Định Công, đã tạo nên một không gian làm việc nhân văn, nơi kỹ nghệ cổ truyền được tiếp nối bằng sự thấu hiểu và sẻ chia.

Mỗi tác phẩm đậu bạc được kết tinh từ sự kiên nhẫn và những thao tác tỉ mỉ của người thợ.  

Với vai trò người quản lý và truyền nghề, nghệ nhân Quách Phan Tuấn Anh không áp đặt quy chuẩn chung mà lựa chọn điều chỉnh phương pháp hướng dẫn, phân công từng công đoạn chế tác sao cho tương thích nhất với sức khỏe và khả năng vận động của từng người. Chia sẻ về chặng đường đồng hành cùng những người thợ đặc biệt, anh Tuấn Anh cho biết: “Xưởng hiện có nhiều nhân sự không thuận lợi về mặt sức khỏe, nên trong quá trình vận hành, tôi luôn linh hoạt ứng biến để các bạn tiếp thu và làm nghề hiệu quả nhất. Dù đối mặt với không ít hạn chế thể chất, các bạn vẫn luôn thể hiện sự nỗ lực rất lớn để tạo ra những sản phẩm đạt độ hoàn thiện cao. Mục tiêu lớn nhất của xưởng là bảo đảm công việc ổn định và đầu ra bền vững để người thợ sống được với nghề, từ đó tiếp tục lan tỏa nét tinh hoa của đậu bạc Định Công đến với cộng đồng”.

Mái nhà chung của những người thợ đặc biệt, nơi nhịp sống mới được thắp sáng qua từng sản phẩm thủ công. 

Vượt qua khuôn khổ của một cơ sở sản xuất thủ công, xưởng đậu bạc Định Công đã trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc, nơi tiếp thêm niềm tin và sự tự chủ cho những số phận từng đi qua nhiều tổn thương. Tại đây, những rào cản thể chất dần lùi lại phía sau. Từ những con người từng sống thu mình hay hụt hẫng sau biến cố, họ đã trở thành những người thợ lành nghề, miệt mài cống hiến sự khéo léo và tâm huyết cho từng tác phẩm kim hoàn của mình.

Mỗi sản phẩm hoàn thành ngoài việc thể hiện những nét hoa văn mềm mại của di sản làng nghề, còn ghi dấu hành trình vươn lên thầm lặng của những đôi tay tài hoa. Bằng năng lực lao động và tinh thần tự lực, những người thợ đặc biệt ấy đang ngày ngày tự tin khẳng định giá trị bản thân, đồng thời lặng lẽ đóng góp thiết thực vào việc giữ gìn và tiếp nối dòng chảy văn hóa truyền thống của dân tộc.