Nicotine không khói: Cuộc đua mới trong thị trường tỷ USD

Philippines, Indonesia tham gia vào cuộc đua xuất khẩu sản phẩm nicotine không khói

Sự phát triển nhanh của các sản phẩm nicotine không khói đang đưa nhiều quốc gia vào cuộc đua xuất khẩu, thay vì chỉ tập trung vào nguồn thu thuế nội địa, đồng thời làm dịch chuyển lợi thế cạnh tranh từ quy mô tiêu dùng trong nước sang năng lực tham gia chuỗi cung ứng khu vực và quốc tế.

Philippines là một ví dụ. Theo Thứ trưởng Bộ Thương mại và Công nghiệp Ceferino Rodolfo, các sản phẩm thuốc lá nung nóng (TLNN) sản xuất trong nước có thể được hưởng thuế nhập khẩu 0% khi xuất khẩu sang nhiều thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, New Zealand và một số quốc gia ASEAN nhờ các hiệp định thương mại tự do (FTA). Điều này giúp doanh nghiệp đặt cơ sở sản xuất tại Philippines không chỉ phục vụ thị trường nội địa mà còn tiếp cận các thị trường xuất khẩu với lợi thế về thuế quan.

Trong bối cảnh doanh số TLNN tại Philippines được dự báo tăng hơn 500%, từ khoảng 664,7 triệu điếu năm 2022 lên trên 4 tỷ điếu vào năm 2027, một khung pháp lý rõ ràng đang trở thành yếu tố thu hút đầu tư và mở rộng năng lực sản xuất.

Thứ trưởng Bộ Thương mại và Công nghiệp của Philippines – ông Ceferino Rodolfo.

Sự kiểm soát nghiêm ngặt tại Mỹ trong thời gian gần đây, đã giúp cho một số quốc gia sản xuất các sản phẩm nicotine không khói hưởng lợi. Theo Reuters, trong năm 2025, số lô hàng thiết bị hóa hơi (thuốc lá điện tử) nhập khẩu từ Trung Quốc giảm từ gần 1.200 xuống còn 71 lô do tác động của thuế quan và các biện pháp siết chặt thực thi. Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn là sự dịch chuyển của hoạt động sản xuất. Xuất khẩu thiết bị hóa hơi từ Indonesia sang Mỹ tăng từ 379 lô năm 2022 lên 3.139 lô chỉ trong 5 tháng đầu năm 2025, vượt cả năm 2024, nhờ các tập đoàn quốc tế mở rộng đầu tư và nhiều doanh nghiệp chuyển một phần sản xuất sang nước này.

Không chỉ hưởng lợi từ dòng hàng dịch chuyển, Indonesia từng bước xây dựng hệ sinh thái sản xuất cho các sản phẩm nicotine không khói. Năm 2023, Sampoerna đầu tư khoảng 330 triệu USD xây dựng nhà máy sản xuất thuốc lá nung nóng tại Karawang (Tây Java). Cơ sở này được định vị là trung tâm sản xuất và xuất khẩu cho khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Trong năm 2024, sản phẩm từ nhà máy đã được xuất khẩu tới 15 quốc gia, gần gấp đôi so với năm trước; sang năm 2025, thị trường tiếp tục mở rộng sang Malaysia, Nhật Bản, Hà Lan, Armenia và các kênh bán hàng miễn thuế. Song song với đó, doanh nghiệp cũng đầu tư phòng thí nghiệm đạt chuẩn quốc tế với khoảng 200 chuyên gia địa phương tham gia kiểm định và phân tích chất lượng cho sản phẩm phục vụ cả thị trường trong nước và xuất khẩu.

Thuế thấp, giá trị cao

Khác với thuốc lá điếu truyền thống, nicotine không khói là nhóm sản phẩm có hàm lượng công nghệ và sở hữu trí tuệ cao, được hình thành từ quá trình đầu tư vào nghiên cứu, thiết kế thiết bị, công nghệ, vật liệu và hàng nghìn bằng sáng chế. Đồng thời, nhu cầu đối với các sản phẩm này cũng đang gia tăng trên toàn cầu khi ngày càng nhiều người đang hút thuốc chuyển sang các sản phẩm không khói nhằm giảm mức độ phơi nhiễm với các chất độc hại hơn so với khi hút thuốc lá, hạn chế khói thuốc ảnh hưởng đến người xung quanh.

Chính giá trị gia tăng cao cùng quy mô thị trường ngày càng mở rộng đã tạo nên một nghịch lý trong chính sách tài khóa. Ngay cả khi áp dụng mức thuế thấp hơn thuốc lá điếu trong một số giai đoạn, nhiều quốc gia vẫn kỳ vọng nguồn thu ngân sách tiếp tục tăng nhờ giá trị kinh tế của chuỗi sản xuất và quy mô thị trường không ngừng mở rộng.

Tại Nhật Bản, các sản phẩm TLNN trong nhiều năm được áp dụng mức thuế thấp hơn thuốc lá điếu, qua đó thúc đẩy tốc độ chuyển đổi và nhanh chóng mở rộng quy mô tiêu dùng. Hiện nay, TLNN đã chiếm khoảng 40 - 42% tổng thị trường thuốc lá tại quốc gia này, phản ánh mức độ phổ biến và quy mô tiêu dùng lớn.

Tại Hàn Quốc, các sản phẩm TLNN được áp dụng mức thuế riêng khoảng 2.596 won mỗi bao 20 điếu, thấp hơn so với khoảng 2.910 won của thuốc lá điếu, tạo ra chênh lệch về chi phí tiêu dùng.

Mặc dù vậy, phân khúc này vẫn tăng trưởng nhanh và đóng góp ngày càng lớn vào thị trường. Năm 2024, doanh số các sản phẩm thuốc lá làm nóng đạt khoảng 660 triệu bao, tăng 8,3% so với năm trước, và chiếm khoảng 18,4% tổng thị phần thuốc lá tại Hàn Quốc. Các ước tính gần đây cũng cho thấy tỷ trọng này tiếp tục tăng, có thể đạt khoảng 18% vào năm 2026.