Nigeria: Thất thoát 245 tỷ Naira tại Ủy ban Dân số

Ngân sách phục vụ công tác điều tra dân số của Nigeria bị chi lãng phí. Ảnh: Rahmatv.com

Hàng loạt hợp đồng mua sắm công sai phạm

Văn phòng Tổng Kiểm toán Liên bang Nigeria vừa trình Quốc hội Báo cáo kiểm toán thường niên năm 2024, trong đó xem xét hoạt động của NPC trong năm tài chính 2023. Báo cáo chỉ ra nhiều sai phạm trong các hợp đồng mua sắm thiết bị hỗ trợ kỹ thuật số cá nhân, hệ thống quản lý thiết bị di động, cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin và các hạng mục phục vụ tổng điều tra dân số.

Đáng chú ý, trong giai đoạn từ ngày 01/12/2022 đến ngày 02/5/2023, NPC đã trao các hợp đồng trị giá 131,56 tỷ NGN cho 6 nhà thầu để mua sắm 800.000 thiết bị hỗ trợ kỹ thuật số phục vụ cuộc tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2023. NPC cho biết đã nhận được 760.000 thiết bị. Tuy nhiên, cơ quan này không trình được bằng chứng xác nhận việc bàn giao số thiết bị nói trên, mà chỉ cung cấp một số giấy tờ viết tay không chính thức. Các kiểm toán viên cũng không được phép tiếp cận những địa điểm lưu trữ thiết bị để kiểm tra thực tế.

Báo cáo đồng thời phát hiện NPC cố tình nâng khống giá trị 3 hợp đồng mua thiết bị hỗ trợ kỹ thuật số, với tổng số tiền 1,45 tỷ NGN. Hành vi này vi phạm Luật Mua sắm công năm 2007, trong đó, nghiêm cấm thay đổi giá hoặc điều chỉnh hồ sơ dự thầu sau khi quy trình mua sắm đã hoàn tất, tiềm ẩn nguy cơ thất thoát và sử dụng ngân sách nhà nước sai mục đích.

Một khoản chi khác trị giá 4,43 tỷ NGN cho dịch vụ công nghệ phục vụ tổng điều tra dân số cũng chưa được làm rõ. Theo báo cáo, hợp đồng quản lý thiết bị di động được NPC trao ngày 19/4/2023 nhằm phục vụ cuộc tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2023 có sự không nhất quán giữa quyết định trao thầu và thỏa thuận thực tế được ký kết. Đáng lưu ý, ngày 15/5/2023, NPC vẫn thanh toán toàn bộ giá trị hợp đồng, mặc dù cuộc tổng điều tra dân số đã bị hoãn từ ngày 29/4/2023.

Hoạt động kiểm toán cũng phát hiện hợp đồng trị giá 6,23 tỷ NGN thuê nhà thầu xây dựng Tòa nhà công nghệ thông tin và truyền thông được triển khai mà không có bảng khối lượng công việc và dự toán chi phí được phê duyệt. Điều đó khiến việc xác định yêu cầu về vật tư, lao động và đơn giá không thể thực hiện. Tình trạng trên đã khiến các quyết định về giá cả, thay đổi và thông số kỹ thuật vật liệu được xử lý tùy tiện, làm gia tăng rủi ro thổi phồng chi phí.

Một hợp đồng công nghệ thông tin (CNTT) khác trị giá 4,735 tỷ NGN cũng bị chỉ trích do được trao cho nhà thầu không thể chứng minh năng lực kỹ thuật và chuyên môn cần thiết.

Hợp đồng bao gồm việc cung cấp, lắp đặt và triển khai các hạng mục công nghệ thông tin phục vụ cuộc điều tra dân số và nhà ở quốc gia năm 2023. Báo cáo cho rằng, việc giao một hợp đồng CNTT có giá trị cao, tính chất nhạy cảm cho doanh nghiệp thiếu bằng chứng về năng lực kỹ thuật, chứng chỉ chuyên môn và sự công nhận trong ngành đã làm suy giảm cơ sở bảo đảm về năng lực và độ tin cậy cần thiết của dự án.

Siết kiểm soát nội bộ, thu hồi ngân sách thất thoát

Báo cáo kiểm toán kết luận NPC đã vi phạm Luật Đấu thầu công và các quy định tài chính hiện hành. Những vi phạm bao gồm thay đổi giá hồ sơ dự thầu sau khi quy trình mua sắm hoàn tất; không bảo đảm các nguyên tắc minh bạch, công bằng, trách nhiệm giải trình và tuân thủ pháp luật trong đấu thầu công; thanh toán cho hàng hóa, dịch vụ chưa được cung cấp hoặc thực hiện; đồng thời không bảo đảm yêu cầu về trình độ, điều kiện của nhà thầu.

Đáng chú ý, NPC chưa đưa ra phản hồi hợp lý đối với các phát hiện kiểm toán. Tổng Kiểm toán nhà nước nhiều lần lưu ý cơ quan này không trả lời các câu hỏi của kiểm toán viên. Vì vậy, các phát hiện kiểm toán vẫn giữ nguyên hiệu lực cho đến khi những khuyến nghị được thực hiện.

Tổng Kiểm toán nhà nước xác định những sai phạm chủ yếu bắt nguồn từ các điểm yếu trong hệ thống kiểm soát nội bộ của NPC. Đây cũng là vấn đề được cơ quan kiểm toán nhiều lần cảnh báo trong các báo cáo những năm trước, liên quan đến nguy cơ biển thủ và thất thoát công quỹ tại cơ quan này.

Để xử lý các sai phạm, Tổng Kiểm toán nhà nước đề nghị Tổng giám đốc NPC giải trình trước Ủy ban Tài khoản công của Quốc hội, đồng thời thu hồi toàn bộ số tiền bị chi sai, nộp lại ngân sách quốc gia và cung cấp bằng chứng hoàn trả cho Ủy ban Tài khoản công. Báo cáo cũng đề xuất áp dụng các chế tài theo quy định tài chính đối với những khoản thanh toán không hợp lệ và trường hợp không giải trình được các khoản chi sử dụng công quỹ.

Trong nhiều năm qua, Văn phòng Tổng Kiểm toán Liên bang Nigeria đã liên tục chỉ ra những phát hiện liên quan đến hoạt động của NPC, cảnh báo nguy cơ thất thoát ngân sách và khẳng định các sai phạm có mối liên hệ với những hạn chế trong hệ thống kiểm soát nội bộ. Tổng Kiểm toán khuyến nghị, ngoài việc thu hồi ngân sách về Kho bạc Nhà nước, cần áp dụng các biện pháp trừng phạt nếu NPC không thực hiện hạch toán các khoản tiền, không giải quyết các vi phạm đã xác định./.

(Theo Allafrica và Premium Times)