Nikkei: EVN muốn giải quyết vướng mắc cho các dự án năng lượng tái tạo
Trước thách thức từ khủng hoảng năng lượng toàn cầu và mục tiêu tăng trưởng kinh tế của đất nước, EVN đã đề xuất giải quyết tranh chấp thanh toán kéo dài với các nhà đầu tư năng lượng tái tạo.

Việt Nam đặt mục tiêu nâng tỷ trọng năng lượng mặt trời lên 34% vào năm 2050, từ mốc 23% của năm 2022. Ảnh: Quỳnh Danh.
Trong những năm gần đây, Việt Nam đã tích cực phát triển năng lượng tái tạo thông qua cam kết mua điện với mức giá ưu đãi (FIT) trong vòng 20 năm. Chính sách này nhằm thúc đẩy sự chuyển đổi sang năng lượng sạch, đồng thời tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi để thu hút đầu tư, theo Nikkei Asia.
Tuy vậy, các nhà đầu tư lĩnh vực này đã gặp phải vấn đề chậm thanh toán hoặc bị giảm thanh toán từ Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Nguyên nhân xuất phát từ việc một số dự án năng lượng tái tạo thiếu thủ tục hành chính quan trọng là văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu hoàn thành công trình (CCA). Qua đó, Chính phủ đã yêu cầu EVN tạm dừng thanh toán mức giá ưu đãi cho đến khi có quyết định cuối cùng.
Nhằm gỡ rối vấn đề này, EVN đã mời hơn 150 chủ dự án năng lượng tái tạo tham gia các cuộc họp thương lượng diễn ra đầu tuần này. Trong đó, EVN đề xuất thanh toán đầy đủ theo mức giá FIT, có thể lên tới 9,35 cent/kWh, tính từ ngày dự án được cấp văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu CCA. Tuy nhiên, trước khi có CCA, các nhà đầu tư sẽ chỉ nhận được mức "giá chuyển tiếp", có thể thấp hơn một nửa mức giá FIT ban đầu.
Trước đề xuất này, một số nhà đầu tư tỏ ra hài lòng vì đã ký kết thỏa thuận với EVN và đang chờ đợi thanh toán, trong khi những nhà đầu tư khác lại không đồng tình, cho rằng sẽ mất doanh thu trong thời gian chờ đợi CCA, có thể kéo dài 1-2 năm.
Các vướng mắc này không chỉ ảnh hưởng đến các nhà đầu tư trong nước mà còn tác động đến các nhà đầu tư nước ngoài đang rót vốn vào lĩnh vực năng lượng như Fujiwara Energy và Toho Gas (Nhật Bản), B.Grimm Renewable (Thái Lan), ACEN Vietnam (Philippines), và các công ty khác từ Bồ Đào Nha và Hà Lan.
Tháng trước, một liên minh các phòng thương mại đại diện cho các doanh nghiệp Nhật Bản, châu Âu, Anh, Hàn Quốc và Thái Lan đã lên tiếng cảnh báo về nguy cơ "vỡ nợ tài chính". Các tổ chức này nhấn mạnh rằng các nhà đầu tư có thể sẽ phải chịu thiệt hại nặng nề đối với các dự án năng lượng tái tạo trị giá hàng tỷ USD tại Việt Nam.
Trong một bức thư gửi tới các nhà lãnh đạo cấp cao, các nhà đầu tư này cho rằng vướng mắc thanh toán này đang đe dọa sự tồn tại của khoảng 12 GW công suất phát điện, một phần quan trọng trong hệ thống năng lượng quốc gia.
Theo dữ liệu từ EVN, tính đến cuối năm 2025, tổng công suất điện quốc gia đạt khoảng 87,6 GW, trong đó nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời và sinh khối chiếm 27,9%, tương đương khoảng 24,5 GW. Trong khi đó, nhiệt điện than đóng góp khoảng 32,1% (28,1 GW) và thủy điện chiếm 28,1% (24,6 GW). Việc tận dụng tối đa công suất từ các nguồn năng lượng tái tạo này là rất cần thiết để đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế của đất nước.











