Nỗ lực điều hành giá xăng dầu trước biến động mạnh của thị trường thế giới

Xăng dầu chính là đầu vào của nền kinh tế và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân. Trong giai đoạn xung đột ở Trung Đông hiện nay, cung ứng đủ xăng dầu đã được đánh giá là nỗ lực lớn của mọi quốc gia. Đại diện Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (TTTN - Bộ Công Thương) cho biết, thực tế cho thấy, gián đoạn nguồn cung đã buộc nhiều nhà máy lọc dầu tại châu Á phải giảm công suất, trong khi tại châu Âu, giá khí đốt tăng hơn 60%, đẩy chi phí sản xuất và sinh hoạt lên cao.

Trước sự bất ổn gia tăng về nguồn cung nhiên liệu và khí đốt, nhiều quốc gia đã nhanh chóng triển khai các biện pháp nhằm giảm tác động của giá tăng vọt. Đồng thời nhiều quốc gia tiếp tục triển khai các biện pháp điều hành nhằm giảm áp lực giá và bảo đảm an ninh năng lượng. Tại châu Âu, các nước kết hợp điều tiết giá với chính sách thuế; Đức và Áo kiểm soát tần suất điều chỉnh giá nhằm hạn chế biến động tâm lý, trong khi Tây Ban Nha triển khai gói hỗ trợ khoảng 5 tỷ Euro và giảm thuế VAT năng lượng từ 21% xuống 10%.

Tại châu Á, khu vực chịu tác động trực tiếp khi phần lớn nguồn cung dầu và LNG qua Hormuz được vận chuyển tới đây, nhiều quốc gia tập trung vào tiết giảm tiêu thụ và bảo đảm nguồn cung. Sri Lanka áp dụng hạn mức nhiên liệu; Philippines triển khai tuần làm việc 4 ngày trong khu vực công; Thái Lan xem xét áp trần giá và hạn chế phương tiện. Hàn Quốc và Nhật Bản đồng thời tăng cường kiểm soát giá và đẩy mạnh dự trữ.

Ở Việt Nam, với đặc thù là nước nhập khẩu ròng xăng dầu, các tác động từ biến động giá thế giới đã nhanh chóng lan tới nền kinh tế. Dù nhiều chuyên gia cho rằng, trong giai đoạn này, giá chỉ là thứ yếu, bảo đảm đủ nguồn cung cho sản xuất kinh doanh và tiêu dùng mới là điều quan trọng.

Tuy nhiên, với nỗ lực của Chính phủ, một mặt vẫn thực hiện các biện pháp đối ngoại để bảo đảm nguồn cung, mặt khác, công tác điều hành được triển khai sớm, quyết liệt, chủ động và đồng bộ, qua đó nguồn cung trong nước cơ bản được bảo đảm, không để xảy ra gián đoạn hay thiếu hụt trên diện rộng.

Bên cạnh đó, công tác điều hành giá được thực hiện linh hoạt, bám sát diễn biến thị trường thế giới, kết hợp hiệu quả giữa Quỹ Bình ổn và các công cụ thuế, phí nhằm hạn chế biến động mạnh, góp phần kiểm soát lạm phát và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Cùng với đó, các giải pháp tăng cường dự trữ, bảo đảm lưu thông hệ thống phân phối tiếp tục được triển khai đồng bộ, nâng cao khả năng ứng phó trước các biến động bất lợi từ thị trường quốc tế.

Theo Cục Quản lý và Phát triển TTTN, thực tế so sánh khu vực cho thấy, mặt bằng giá xăng dầu tại Việt Nam hiện ở mức thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia lân cận. Cụ thể, ở Campuchia, giá bán lẻ xăng và dầu diesel lần lượt khoảng 35.600 đồng/lít và 44.200 đồng/lít, dù đã có hỗ trợ từ Chính phủ; ở Trung Quốc, giá xăng RON95 khoảng 34.600 đồng/lít và dầu diesel khoảng 31.600 đồng/lít theo cơ chế kiểm soát giá.

Giá xăng dầu tại Lào còn cao hơn hẳn khi giá xăng RON95 và dầu diesel lần lượt ở mức khoảng 47.600 đồng/lít và 41.100 đồng/lít. Chỉ riêng Thái Lan, theo điều hành mới nhất, ngày 22/3/2026, giá xăng Gasohol 95 tại đây khoảng 26.400 đồng/lít và dầu diesel khoảng 24.900 đồng/lít sau khi đã được trợ giá mạnh từ Quỹ Oil Fund, trong khi giá thị trường trước trợ giá lên tới khoảng 34.200 - 41.200 đồng/lít.

Trong khi đó, ở Việt Nam, theo giá điều hành hiện hành, xăng RON95 đang có mức giá 30.690 đồng/lít, dầu 33.420 đồng/lít. Như vậy, so với các nước trong khu vực, giá xăng dầu tại Việt Nam hiện ở mức thấp hơn đáng kể, trong khi vẫn bảo đảm nguồn cung. Điều này cho thấy hiệu quả của việc điều hành linh hoạt, kết hợp giữa công cụ thị trường và các biện pháp bình ổn.

Đại diện Cục Quản lý và Phát triển TTTN nhận định, diễn biến hiện nay cho thấy các nền kinh tế phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu dễ bị tổn thương trước các cú sốc địa chính trị. Do đó, trong ngắn hạn, cần ưu tiên bảo đảm nguồn cung, điều hành linh hoạt giá và kiểm soát thị trường. Về dài hạn, cần tăng dự trữ chiến lược, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, đồng thời tăng cường hợp tác khu vực để ứng phó với các gián đoạn tại những “điểm nghẽn” như eo biển Hormuz.

Hoàng Tú