Nỗ lực tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 an toàn trong bối cảnh nhiều đổi mới

Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng phát biểu tại họp báo.

Chiều 12/6, Bộ GD&ĐT tổ chức họp báo thông tin nhanh về công tác tổ chức thi Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Tại buổi họp báo, nhiều cơ quan báo chí đã đặt câu hỏi với lãnh đạo Bộ GD&ĐT về những vấn đề liên quan đến đề thi và công tác chấm thi.

Đề mở, đáp án mở, ghi nhận sự sáng tạo của thí sinh

Trả lời câu hỏi của báo chí liên quan đến nội dung phần nghị luận xã hội trong đề thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT năm 2026, ông Nguyễn Ngọc Hà – Phó Cục trưởng Cục quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT) cho biết, Bộ đã nhận được phản ánh liên quan tới đề thi môn Ngữ văn. Đây là nội dung mà trong quá trình soạn thảo đề thi đã được bàn bạc, thảo luận. Nội dung này được đặt vào phần phân hóa học sinh. Khác với năm 2025 khi phần nghị luận xã hội chiếm 4 điểm, năm nay nội dung này chỉ chiếm 2 điểm nhưng vẫn đóng vai trò đánh giá khả năng tư duy, lập luận và vận dụng hiểu biết của thí sinh.

Đại diện Bộ nhấn mạnh, yêu cầu của đề bài được diễn đạt rõ ràng, đầy đủ và thí sinh hoàn toàn có thể trả lời dựa trên thông tin được cung cấp trong ngữ liệu kết hợp với hiểu biết của bản thân. Đề thi không yêu cầu học sinh phải ghi nhớ tiểu sử, thành tựu hay các phát minh của những nhân vật được nhắc đến.

Đối với cụm từ "Steve Jobs Việt Nam" xuất hiện trong đề, ông Hà cho rằng, đây là một cách diễn đạt mang tính ẩn dụ. Ba nhân vật được nhắc tới trong ngữ liệu được sử dụng như những biểu tượng của đổi mới sáng tạo và công nghệ.

Trong quá trình xây dựng đề, ban ra đề đã cân nhắc rất kỹ từng câu chữ, tham khảo ý kiến chuyên gia và đối chiếu với các nguồn học thuật để bảo đảm cách diễn đạt chính xác, phù hợp với mục tiêu đánh giá năng lực của thí sinh.

Đại diện Bộ cũng cho biết, môn Ngữ văn có những đặc thù riêng so với các môn học khác. Bên cạnh tính khoa học, môn học này còn có tính nghệ thuật và cho phép đánh giá khả năng cảm thụ, tư duy độc lập của học sinh.

Vì vậy, ngoài những nội dung được quy định trong chương trình, đề thi Ngữ văn luôn có những yêu cầu mang tính mở nhằm hạn chế tình trạng học thuộc văn mẫu và khuyến khích học sinh bày tỏ quan điểm cá nhân. Thông qua đó, Kỳ thi góp phần thúc đẩy quá trình đổi mới dạy học, kiểm tra, đánh giá theo hướng thực chất, hiệu quả hơn, qua đó nâng cao chất lượng giáo dục.

Ông Nguyễn Ngọc Hà - Phó Cục trưởng Cục quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT) trả lời phóng viên báo chí về đề thi tại họp báo.

Liên quan đến công tác chấm thi, ông Nguyễn Ngọc Hà thông tin, năm 2026 là năm đầu tiên môn Ngữ văn được chấm theo rubric (bảng tiêu chí đánh giá chi tiết). Việc áp dụng rubric nhằm chuẩn hóa quá trình chấm thi, bảo đảm tính khách quan, minh bạch và thống nhất giữa các hội đồng chấm thi trên cả nước.

Chia sẻ về đề thi Ngữ văn nói riêng, đề các môn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 nói chung, Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng cho rằng, nhận định đề khó hay dễ, đến thời điểm này mới chỉ có những đánh giá bước đầu. Bộ GD&ĐT lắng nghe ý kiến từ các chuyên gia, nhà giáo, nhà khoa học và các phản hồi từ xã hội. Tuy nhiên, đánh giá chính xác nhất phải dựa trên kết quả chấm thi và phổ điểm.

Thứ trưởng cũng khẳng định: đề thi mở thì đáp án cũng phải mở, thể hiện ở việc tôn trọng quan điểm của thí sinh nếu các em bảo vệ được lập luận của mình, kể cả khi có những góc nhìn phản biện đối với vấn đề được đặt ra trong đề thi. Theo Thứ trưởng, đây chính là biểu hiện của tư duy sáng tạo, bản lĩnh và năng lực mà giáo dục hướng tới; góp phần hình thành những công dân có kiến thức, phẩm chất, năng lực, sự tự tin và khả năng phát huy tối đa năng lực cá nhân trong khuôn khổ các chuẩn mực chung.

Về công tác chấm thi môn Ngữ văn, theo Thứ trưởng, Bộ GD&ĐT xác định yêu cầu cao nhất là bảo đảm khách quan, công bằng và toàn diện.

Theo đó, Bộ yêu cầu các địa phương thường xuyên cập nhật tiến độ và kết quả chấm thi theo từng buổi. Nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường như một túi bài có tỷ lệ điểm quá cao hoặc quá thấp so với mặt bằng chung thì phải kịp thời rà soát, xử lý ngay, không để dồn đến cuối quá trình chấm thi mới xem xét.

Bộ GD&ĐT cũng đã thành lập các đoàn chấm thẩm tra đột xuất; cùng với giải pháp kỹ thuật nhằm tăng cường kiểm soát chất lượng chấm thi, bảo đảm tối đa quyền lợi và sự công bằng cho thí sinh.

Các phóng viên đặt câu hỏi tại họp báo.

Tổ chức Kỳ thi an toàn trong bối cảnh nhiều đổi mới

Chia sẻ chung về Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay, Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng nhắc đến bối cảnh đặc biệt của Kỳ thi. Theo đó, đây là năm đầu tiên tổ chức thi tất cả các khâu của Kỳ thi theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Quy mô tổ chức Kỳ thi tại nhiều địa phương sau sáp nhập tăng mạnh. Có những địa phương với địa bàn rất rộng, khoảng cách di chuyển xa, đặt ra yêu cầu cao đối với công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức Kỳ thi.

Cùng với đó, tình hình sử dụng công nghệ cao để gian lận thi cử ngày càng diễn biến phức tạp. Việc phát hiện và xử lý các trường hợp vi phạm cho thấy tinh thần làm việc nghiêm túc, không bao che, đồng thời phản ánh sự chủ động của đội ngũ coi thi trong công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm.

Ngoài ra, đây là năm thứ hai tổ chức thi theo Chương trình GDPT 2018. Điều này tạo cơ sở để đối sánh, đánh giá một cách khoa học và thực tiễn về chất lượng tổ chức Kỳ thi cũng như hiệu quả triển khai chương trình mới.

Toàn cảnh họp báo.

Bối cảnh trên vừa tạo thuận lợi, vừa đặt ra nhiều khó khăn và thách thức trong các khâu tổ chức thi, in sao đề thi, coi thi và chấm thi. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại chưa xảy ra bất kỳ sự cố nghiêm trọng, đột xuất nào; công tác coi thi diễn ra đúng kế hoạch, an toàn, nghiêm túc, đúng quy chế, đáp ứng các yêu cầu, mục tiêu của Kỳ thi với tinh thần thân thiện, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho thí sinh.

Có được kết quả này là nhờ hàng loạt giải pháp đồng bộ. Theo đó, Thứ trưởng nhấn mạnh đầu tiên là Kỳ thi đã nhận được sự chỉ đạo sát sao, kịp thời của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Phó Thủ tướng Chính phủ; Ban chỉ đạo thi cấp quốc gia và cấp tỉnh/thành phố được thành lập và triển khai hoạt động hiệu quả, trách nhiệm, kịp thời,...

Cùng với đó là công tác chuẩn bị kỹ lưỡng từ sớm, từ xa ở tất cả các khâu. Kế hoạch trước – trong – sau kỳ thi được xây dựng rõ ràng, chi tiết; có tính đến các kịch bản, phương án xử lý các tình huống bất thường có thể xảy ra; cơ sở vật chất, trang thiết bị đầy đủ; nhân lực được huy động đủ về số lượng bảo đảm về chất lượng.

Công tác phối hợp nhịp nhàng thông suốt từ Trung ương đến các địa phương, các Hội đồng thi: Các cấp, ngành từ Trung ương đến địa phương đã vào cuộc sâu sát, chỉ đạo quyết liệt trong công tác tổ chức kỳ thi. Các lực lượng tham gia Ban Chỉ đạo thi các cấp đã phối hợp chặt chẽ, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc tổ chức coi thi tại các Điểm thi, kịp thời phát hiện, nhắc nhở và hỗ trợ khắc phục những hạn chế, thiếu sót trong quá trình tổ chức coi thi để tăng cường kỷ cương trường thi, giữ nghiêm kỷ luật phòng thi.

Công tác chuyên môn nghiệp vụ được chuẩn bị bài bản, chuyên nghiệp: Tổ chức ôn tập và hoàn thành chương trình; tổ chức thi thử nhưng vận hành thật, kết quả thi thử được các địa phương sử dụng một cách hiệu quả để đánh giá thực chất kết quả dạy và học, từ đó làm cơ sở phân loại được đối tượng học sinh phù hợp để tiếp tục tổ chức ôn tập chuyên sâu. Công tác đề thi được thực hiện nghiêm túc, an toàn, bảo mật từ Trung ương đến địa phương. Đề thi cơ bản đáp ứng yêu cầu tổ chức thi.

Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng phát biểu.

Thứ trưởng cũng nhấn mạnh công tác truyền thông chủ động, kịp thời, với nhiều phương thức, nhận được sự quan tâm, ủng hộ của toàn xã hội. Ban Chỉ đạo cấp quốc gia và các đơn vị liên quan, Ban Chỉ đạo cấp tỉnh các địa phương đã chủ động cung cấp thông tin trên nhiều kênh truyền thông như: báo chí, truyền hình, phát thanh, và đặc biệt là các nền tảng số (website, fanpage chính thức, mạng xã hội). Việc sử dụng đa dạng nền tảng đã giúp thông tin đến được với thí sinh, phụ huynh và giáo viên một cách nhanh chóng, hiệu quả và toàn diện.

Trong thời gian tới, Bộ GD&ĐT sẽ tiếp tục chỉ đạo thực hiện tốt công tác chấm thi, công bố kết quả thi, đồng thời phân tích dữ liệu kết quả thi để phục vụ việc đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá và nâng cao chất lượng giáo dục.