Nỗ lực ứng phó khó khăn, tìm hướng phát triển bền vững

Công nhân làm việc tại một dây chuyền may mặc của Tổng Công ty cổ phần May Việt Tiến.

Chi phí logistics, nguyên liệu tăng cao

Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh Khí hóa lỏng thành phố Đinh Văn Hiểu cho biết: Xung đột Trung Đông không chỉ tác động mạnh đến thị trường xăng, dầu mà còn gây ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung khí hóa lỏng (LPG). Chi phí logistics của các chuyến tàu chở LPG từ Trung Đông về Việt Nam đã tăng vọt từ 5 đến 6 lần so với trước kia. Cùng với đó, chi phí bảo hiểm tăng cao, thời gian vận chuyển cũng bị kéo dài và khó dự báo hơn trước.

Trước đây, hành trình của một tàu chở hàng từ Trung Đông về Việt Nam mất khoảng hơn 20 ngày, nhưng hiện nay chưa thể xác định chính xác thời gian đi về. Chuỗi cung ứng LPG bị gián đoạn đã gây ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống người dân và doanh nghiệp. “Các doanh nghiệp đang nỗ lực tìm kiếm nguồn cung thay thế từ Mỹ. Tuy nhiên, hành trình vận chuyển từ Mỹ về Việt Nam cũng phải mất ít nhất 45 ngày, chưa kể thời gian đàm phán. Thêm một khó khăn thực tế nữa là các tàu chở hàng còn gặp trở ngại trong việc tiếp nhiên liệu trên đường về Việt Nam, khiến thời gian cung ứng hàng hóa tiếp tục bị kéo dài”, ông Hiểu cho biết thêm.

Cụ thể hơn về hoạt động logistics, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam (VLA) Đào Trọng Khoa cho hay: Xung đột tại Trung Đông đã tác động trực tiếp và mạnh mẽ đến các doanh nghiệp vận tải. Giá dầu mỏ và giá LPG tăng cao đã gây sức ép trực tiếp lớn lên chi phí logistics. Sự gián đoạn tại các tuyến hàng hải quan trọng buộc các hãng tàu biển lớn phải thay đổi lộ trình. Hệ lụy là cước vận tải tàu biển đã tăng từ 54%-72%; phí bảo hiểm tăng từ 2 đến 4 lần. Chi phí bảo hiểm cho một con tàu hiện lên tới 1 triệu USD.

Không những vậy, để tránh rủi ro, tàu biển phải đi vòng qua mũi Hảo Vọng (Nam Phi) khiến thời gian hành trình kéo dài gấp 2-3 lần. Thậm chí, các hãng tàu còn áp dụng điều khoản kết thúc hành trình, dỡ hàng tại cảng an toàn và yêu cầu chủ hàng chịu mọi chi phí phát sinh... Khảo sát VLA cho thấy 89% số doanh nghiệp bị tác động từ trung bình đến nghiêm trọng. Ba vấn đề lớn nhất là chi phí tăng nhanh ngoài tầm kiểm soát, thời gian vận chuyển bất ổn và khó giữ cam kết giao hàng.

Còn ở ngành dệt may, ông Phạm Văn Việt, Phó Chủ tịch Hội Dệt may-Thêu đan thành phố, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty TNHH Việt Thắng Jean, cho biết: Hiện giá các loại nguyên liệu có nguồn gốc từ dầu mỏ như vải, hóa chất... đã tăng từ 8%-18%. Với các doanh nghiệp gia công, chi phí nguyên vật liệu chiếm tới 70%-75% giá thành sản phẩm xuất xưởng, có mặt hàng còn lên tới 80%. Theo Hiệp hội Lương thực-Thực phẩm thành phố (FFA), hiện xung đột ở Trung Đông chủ yếu khiến chi phí vận chuyển và năng lượng tăng cao đối với các doanh nghiệp trong ngành.

Đa dạng hóa thị trường

Ông Phạm Văn Việt cho biết: Lâu nay các doanh nghiệp dệt may đã chú trọng và triển khai thực hiện mạnh mẽ việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, để hạn chế dần mức độ phụ thuộc quá lớn vào thị trường Mỹ và châu Âu. Thị trường Nhật Bản, Canada, ASEAN... đã có những bước tiến và tốc độ tăng trưởng khả quan.

Bên cạnh đó, do đặc thù của dệt may là sản phẩm được bán theo mùa, để giải quyết bài toán vải nguyên liệu tồn kho và tối ưu hóa chi phí logistics, các doanh nghiệp đã chủ động chia nhỏ đơn hàng để vận chuyển. Việc chia nhỏ đơn hàng giúp giảm rủi ro và tránh tình trạng phải vận chuyển bằng đường hàng không với chi phí đắt đỏ.

Theo ông Đào Trọng Khoa, để ứng phó với tình hình hiện nay, các chủ hàng và doanh nghiệp logistics cần quản trị rủi ro hợp đồng bằng cách rà soát kỹ các điều khoản bất khả kháng, thay đổi lộ trình và bảo hiểm. Tiếp đó, doanh nghiệp cần đàm phán kỹ càng các điều khoản thương mại quốc tế, chú ý các điều khoản liên quan chiến tranh. Cần linh hoạt trong giải pháp vận tải, ưu tiên vận tải đa phương thức và thay đổi lộ trình theo tình hình thực tế.

Bên cạnh đó, đẩy mạnh chuyển đổi số và xanh hóa để giúp tối ưu hóa khâu vận hành, tiết kiệm năng lượng và giảm chi phí (thông qua chứng từ điện tử). Chủ hàng cần phối hợp chặt chẽ với các công ty giao nhận để thiết kế lộ trình tối ưu nhất; điều này sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trước những biến động của thị trường.

Ở góc độ khác, theo bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực-Thực phẩm thành phố (FFA), hiện nay, một số ngân hàng đã có xu hướng tăng lãi suất cho vay, tạo thêm áp lực cho hoạt động sản xuất-kinh doanh, nhất là đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Vì vậy, việc tăng cường các chương trình kết nối tín dụng, đa dạng hóa nguồn vốn và tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các gói vay với lãi suất hợp lý sẽ có ý nghĩa rất quan trọng, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp ổn định dòng tiền và duy trì hoạt động sản xuất-kinh doanh...

Ông Nguyễn Khắc Hiếu, Phó Trưởng phòng Quản lý năng lượng (Sở Công thương thành phố), cho rằng: Hiện nay, năng lượng có mức độ bất định rất cao và tác động trực tiếp đến hoạt động xuất-nhập khẩu của thành phố. Trong bối cảnh giá năng lượng không có dấu hiệu dừng lại và có xu hướng tiếp tục tăng cao khó lường, doanh nghiệp có cơ hội thuận lợi để chuyển sang sử dụng điện, năng lượng xanh để phục vụ hoạt động sản xuất-kinh doanh.

Hiện lưới điện của thành phố còn dư địa chịu tải khá lớn, các dự án điện gió và điện mặt trời đang phát triển tại Cần Giờ, Bà Rịa-Vũng Tàu (trước đây), việc chuyển đổi sang dùng năng lượng xanh sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn về chi phí và phát triển bền vững hơn trong dài hạn.

HOÀNG LIÊM