Nối dài tinh thần 'Dân Cụ Hồ'

Người dân vùng núi nhận quà từ các hội, nhóm thiện nguyện. Ảnh: LAM PHƯƠNG

Trong không gian Đà Nẵng mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là tiếp tục nhân rộng mô hình hay, mà phải đổi mới cách làm, sát từng địa bàn, từng nhóm dân cư, để tinh thần “lấy dân làm gốc” trở thành sức mạnh phát triển trong kỷ nguyên mới.

Tinh thần “Mãi mãi là Dân Cụ Hồ”

Ngay sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh về cõi vĩnh hằng, Tỉnh ủy Quảng Nam, Đặc Khu ủy Quảng Đà đã phát động phong trào “Mãi mãi là Dân Cụ Hồ”, khơi dậy mạnh mẽ lòng trung thành, ý chí chiến đấu và quyết tâm của quân dân xứ Quảng trên cả ba vùng chiến lược: nông thôn, thành thị, miền núi.

Trong những năm tháng khốc liệt của chiến tranh, tinh thần ấy đã trở thành nguồn sức mạnh tinh thần to lớn, góp phần cùng cả nước làm nên thắng lợi mùa Xuân 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Từ truyền thống “Mãi mãi là Dân Cụ Hồ” trong những năm tháng chiến tranh, đến việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong thời bình, ở Quảng Nam và Đà Nẵng luôn có điểm chung: Học Bác phải bắt đầu từ dân, hướng đến dân và được đo bằng những việc làm cụ thể cho dân.

Ở khu vực thành thị, nơi nhịp sống nhanh, yêu cầu về chất lượng quản trị và dịch vụ công ngày càng cao, tinh thần học Bác được thể hiện trước hết ở thái độ phục vụ nhân dân. Đó là cơ sở cho sự ra đời của chương trình thành phố "5 không", "3 có", "4 an” - một dấu ấn tiêu biểu, khi những giá trị lớn lao về chăm lo đời sống nhân dân được cụ thể hóa thành những mục tiêu xã hội rõ ràng: Không để người dân rơi vào cảnh đói nghèo cùng cực, có nhà ở, có việc làm, có môi trường sống an toàn, văn minh.

Cùng với đó, “Nụ cười Đà Nẵng” góp phần tạo nên một chuẩn mực ứng xử mới trong công sở: Cán bộ, công chức không chỉ giải quyết công việc đúng quy định, mà phải thân thiện, tận tâm, coi sự hài lòng của người dân là một thước đo chất lượng phục vụ. “Ngày thứ Bảy tình nguyện vì dân” tiếp tục đưa chính quyền đến gần dân hơn, trong khi phong trào “Mỗi tổ chức, mỗi cá nhân gắn với một địa chỉ nhân đạo” biến tinh thần yêu thương con người thành những sự giúp đỡ cụ thể, đúng người, đúng hoàn cảnh. Đằng sau những mô hình ấy là một chuyển biến quan trọng: Học Bác được đặt vào chính công việc hằng ngày của cán bộ, đảng viên và vào những nhu cầu thiết thân của người dân.

Ở nông thôn, việc học và làm theo Bác lại mang sắc thái khác: Gắn chặt kết nối cộng đồng, dựa vào sức dân và khơi dậy tinh thần tương trợ. Quảng Nam cũ từng ghi nhận nhiều mô hình giản dị nhưng giàu sức lan tỏa: “Ngôi nhà 100 đồng” từ việc thu gom rác tái chế gây quỹ giúp phụ nữ, trẻ em nghèo; “Đội xe 0 đồng” hỗ trợ người dân khi cần thiết; “Nghĩa tình mùa dịch” và nhiều hoạt động thiện nguyện ở cơ sở đã cho thấy một cách học và làm theo Bác rất đời thường: Mỗi người góp một chút, mỗi tổ chức làm một việc, nhưng khi cùng hướng về cộng đồng, những điều nhỏ bé có thể tạo nên sức mạnh lớn.

Tại miền núi, vùng biên giới, nơi điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, học Bác trước hết là giúp dân vượt qua cái nghèo, giữ đất, giữ rừng, giữ bản làng và xây dựng cuộc sống ấm no. Những mô hình “Dân vận khéo” của lực lượng vũ trang, hoạt động giúp dân phát triển kinh tế, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, hỗ trợ nhà ở, khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí đã tạo nên sự gắn bó giữa cán bộ, chiến sĩ với đồng bào.

“Công trình dân sinh thắm tình đồn - xã” của Bộ đội Biên phòng hay việc vận động người dân khai hoang, mở rộng diện tích lúa nước, không xâm phạm rừng tự nhiên ở Bắc Trà My đều cho thấy một cách làm sâu sắc, không chỉ giúp dân trong lúc khó khăn, mà phải cùng dân tìm sinh kế, thay đổi tập quán và tạo nền tảng cho cuộc sống lâu dài.

Nhìn từ ba không gian ấy, có thể thấy học Bác không có một khuôn mẫu duy nhất, cùng một tư tưởng “lấy dân làm gốc”, nhưng ở đô thị đó có thể là một nụ cười, một thủ tục được giải quyết nhanh hơn, một chính quyền gần dân hơn; ở nông thôn có thể là một mái nhà, một chuyến xe, một việc làm nghĩa tình; còn ở miền núi có thể là một công trình dân sinh, một cánh rừng được giữ lại và sinh kế bền vững cho đồng bào.

Người dân xã Hùng Sơn bên cánh rừng pơ mu được gìn giữ, góp phần bảo vệ sinh kế và môi trường sống của cộng đồng. Ảnh: HUỲNH VĂN TRUYỀN

Những việc làm “vì dân”

Gần 20 năm thực hiện việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đã để lại cho Đà Nẵng và Quảng Nam vốn kinh nghiệm phong phú về cách đưa tư tưởng của Bác vào cuộc sống. Trong giai đoạn mới, yêu cầu học và làm theo Bác càng trở nên cấp thiết khi không gian Đà Nẵng đã mở rộng, đặt ba vùng thành thị - nông thôn - miền núi vào trong một chỉnh thể phát triển, theo tinh thần của Chỉ thị 07-CT/TW ngày 13/7/2026 và các văn kiện Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV, thành phố cần chuyển mạnh từ “học tập” sang thực hành thường xuyên, tự giác, đồng thời lựa chọn những cách làm phù hợp với từng địa bàn. Theo chúng tôi, Đà Nẵng có thể tập trung vào ba nhóm giải pháp lớn sau:

Thứ nhất, ở thành thị cần tập trung thực hành một nền quản trị gần dân, trách nhiệm và hiệu quả, bởi điều người dân cần không phải những lời hứa đẹp, mà là một chính quyền biết lắng nghe, giải quyết công việc nhanh, đúng và minh bạch. Vì vậy, “thực hành” phải bắt đầu từ mỗi cán bộ, công chức, trước hết là người đứng đầu. Chuẩn mực đạo đức công vụ cần được cụ thể hóa thành những hành vi có thể kiểm chứng: Không né tránh, không đùn đẩy, không vô cảm trước khó khăn của dân; dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Đà Nẵng cần phát huy lợi thế về chuyển đổi số, dữ liệu và AI để đổi mới phương thức phục vụ, giảm giấy tờ, giảm thời gian chờ đợi, giúp người dân tiếp cận chính quyền thuận tiện hơn. Khi mỗi phản ánh được lắng nghe nhanh hơn, mỗi thủ tục được giải quyết minh bạch hơn, mỗi cán bộ tận tâm hơn thì đó chính là tinh thần “Nụ cười Đà Nẵng” được nâng lên một chuẩn mực mới. Ở đô thị, “Dân Cụ Hồ” hôm nay phải được thể hiện bằng năng lực phục vụ nhân dân và trách nhiệm trước nhân dân.

Thứ hai, ở nông thôn, việc thực hành bằng việc khơi dậy sức dân, chăm lo đời sống và xây dựng cộng đồng, đó không chỉ cần đường đẹp, nhà mới, mà quan trọng hơn là người dân có sinh kế ổn định, môi trường sống tốt và thực sự là chủ thể của quá trình phát triển.

Việc học và làm theo Bác vì thế cần gắn với những vấn đề cụ thể: Giảm nghèo bền vững, bảo vệ môi trường, xây dựng đời sống văn hóa, hỗ trợ người yếu thế, phát triển kinh tế cộng đồng và giải quyết những bức xúc ngay từ cơ sở… Những mô hình “Đội xe 0 đồng”, “Ngôi nhà 100 đồng” và nhiều cách làm dân vận khéo trước đây cần được phát huy và biến thành những sáng kiến do dân tham gia, dân giám sát và dân được hưởng lợi.

Thứ ba, ở miền núi và vùng biên giới, là cán bộ phải cùng dân tạo sinh kế, giữ rừng, giữ đất và giữ niềm tin, bởi không thể áp dụng máy móc mô hình của đô thị hay đồng bằng. Thực hành theo Bác ở miền núi trước hết phải là gần dân, hiểu dân, tôn trọng phong tục và đồng hành với đồng bào trong phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường sống bằng các mô hình dân vận khéo, công trình dân sinh, hỗ trợ nhà ở, chăm sóc sức khỏe, khai hoang đất sản xuất, phát triển sinh kế gắn với bảo vệ rừng.

Nhưng yêu cầu mới phải cao hơn, giúp dân một lần chưa đủ, phải giúp dân có khả năng tự vươn lên, bảo vệ rừng không chỉ bằng mệnh lệnh mà bằng sinh kế bền vững để người dân thấy giữ rừng cũng chính là tương lai của mình. “Mãi mãi là Dân Cụ Hồ” ở miền núi cần nối dài bằng những con đường đến bản, một lễ hội đậm bản sắc văn hóa, một cánh rừng nguyên sinh được bảo vệ, một mái nhà gươl tỏa khói lam chiều…

Từ chiến trường năm xưa đến cuộc sống hôm nay, “Mãi mãi là Dân Cụ Hồ” vẫn là một mạch nguồn không dứt trong tâm thức xứ Quảng, đó cũng chính là tư tưởng Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn hiện diện, đồng hành với mỗi người dân, từng con phố, làng quê, bản làng của Đà Nẵng mới. Đà Nẵng cần xem đây là vốn quý, để đưa việc học Bác ngày càng thực chất hơn, làm theo Bác cụ thể hơn và trách nhiệm trước nhân dân phải cao hơn.