Nỗi lo tại các khu đất dịch vụ ở Hà Nội: Có đất nhưng thiếu đủ thứ, người dân khó an cư

Có đất nhưng chưa thể an cư

Đất dịch vụ được bố trí nhằm bảo đảm quyền lợi, tạo điều kiện để người dân có thêm nguồn lực ổn định đời sống khi bị thu hồi đất nông nghiệp phục vụ các dự án phát triển kinh tế - xã hội. Về nguyên tắc, đây không chỉ là những ô đất được phân chia trên bản đồ mà cần đi kèm hệ thống hạ tầng thiết yếu để người dân có thể xây dựng nhà ở, kinh doanh và sinh hoạt.

Thế nhưng, thực tế nhiều khu đất dịch vụ tại một số xã, phường ở Hà Nội cho thấy khoảng cách giữa việc có đất và có một nơi ở ổn định vẫn còn khá lớn. Nhiều khu đã được phân lô, xác định vị trí nhưng hạ tầng kỹ thuật chưa hoàn thiện đồng bộ; có nơi đường giao thông nội bộ chưa được đầu tư hoàn chỉnh; hệ thống thoát nước còn thiếu; điện chiếu sáng chưa đáp ứng yêu cầu. Đáng chú ý, nước sạch - nhu cầu thiết yếu nhất đối với đời sống dân cư vẫn là bài toán chưa được giải quyết dứt điểm tại một số khu vực.

Hạ tầng giao thông tại khu đất dịch vụ thôn Yên Vĩnh, xã Hoài Đức sau cơn mưa. Ảnh: NDCC

Như tại xã Hoài Đức, người dân phản ánh tình trạng đường sá tại khu đất dịch vụ thôn Yên Vĩnh hiện nay chưa được hoàn thiện nên xuống cấp và rất khó khăn cho giao thông và sinh hoạt, trời mưa thì ngập lụt, trời nắng thì bụi bẩn, các cơ sở phá dỡ thì chở vật liệu rác thải, trạc gạch đổ trái phép khắp nơi và ngay cả trên đường đi. Hệ thống điện, nước cũng không đảm bảo.

Anh N.V.T, người dân ở khu đất dịch vụ thôn Yên Vĩnh (xã Hoài Đức) chia sẻ: "Người dân đã nộp tiền làm đường nhưng tới bây giờ hơn 10 năm đường vẫn chưa làm xong. Chúng tôi rất mong chính quyền sẽ giải quyết dứt điểm vấn đề nước, điện, rồi đường giao thông cho người dân sớm ổn định cuộc sống".

Tương tự, tạikhu đất dịch vụ X3 Yên Lũng (xã An Khánh), người dân phản ánh đã được Nhà nước giao đất cho các hộ dân từ tháng 4-2020, tuy nhiên đến nay các cơ sở hạ tầng tối thiểu vẫn chưa được hoàn thiện; đường chưa trải nhựa, chưa có vỉa hè và chưa lắp hệ thống nước sạch.

Khu đất dịch vụ X3 Yên Lũng, xã An Khánh. Ảnh: NDCC

Về việc này, Ban Quản lý dự án Đầu tư - Hạ tầng xã An Khánh thừa nhận các hạng mục hạ tầng kỹ thuật tại khu đất dịch chưa được đầu tư đồng bộ; đơn vị đã tổng hợp và báo cáo UBND xã sớm triển khai các hạng mục tiếp theo của dự án.

Khi hạ tầng chưa hoàn chỉnh, người dân có tâm lý e ngại xây dựng nhà ở. Những khu đất vốn được kỳ vọng trở thành các khu dân cư mới vì thế có thể rơi vào tình trạng xây dựng lác đác, xen kẽ đất trống, thiếu sức sống. Người đã có đất nhưng chưa thể sử dụng hiệu quả, trong khi khu vực xung quanh chưa hình thành đầy đủ các điều kiện phục vụ đời sống.

Đây là nghịch lý cần được nhìn nhận rõ - trao đất dịch vụ mới chỉ là bước đầu; để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, phải bảo đảm người dân có thể sử dụng đất và sinh sống thuận lợi trên chính khu đất đó.

Thiếu nước sạch, thiếu hạ tầng thiết yếu

Trong các bất cập tại khu đất dịch vụ, câu chuyện nước sạch đặc biệt đáng quan tâm. Khi dân cư bắt đầu chuyển đến sinh sống, nhu cầu sử dụng nước sinh hoạt tăng lên nhanh chóng. Nếu chưa có hệ thống cấp nước sạch tập trung, người dân phải tìm giải pháp tạm thời, vừa bất tiện vừa phát sinh thêm chi phí.

Đối với một khu dân cư mới, nước sạch không thể được xem là hạng mục có thể hoàn thiện sau cùng. Cùng với điện, đường giao thông và hệ thống thoát nước, đây là điều kiện tối thiểu để bảo đảm chất lượng cuộc sống và sức khỏe cộng đồng.

Cảnh nhếch nhác tại Khu đất dịch vụ X2 Song Phương (xã Sơn Đồng)

Như Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã phản ánh, thời gian qua, tại Khu đất dịch vụ X2 Song Phương (xã Sơn Đồng) đã có rất nhiều hộ dân tiến hành xây dựng nhà cửa và sinh sống ổn định nhiều năm. Tuy nhiên, hạ tầng cấp nước sạch vẫn chưa được triển khai và đấu nối đến khu vực của người dân.

Do đó, người dân đề nghị chính quyền xã Sơn Đồng và các cấp có thẩm quyền sớm có phương án thi công, đấu nối mạng lưới nước sạch cho Khu đất dịch vụ X2 Song Phương để đảm bảo quyền lợi và sức khỏe cho người dân.

Ông Đinh Quốc Thái, Trưởng phòng Kinh tế xã Sơn Đồng cho biết, hiện nay chưa có quy định, hướng dẫn cụ thể việc triển khai đầu tư hệ thống cấp nước sạch bằng nguồn vốn đầu tư công.

UBND xã Sơn Đồng đã có các văn bản gửi UBND thành phố, Sở Xây dựng Hà Nội để được hướng dẫn triển khai đầu tư hệ thống cấp nước tại các khu đất dịch vụ. Bên cạnh đó, UBND xã cũng đã làm việc với Công ty CP nước sạch Tây Hà Nội và đề nghị đơn vị khảo sát, nghiên cứu đề xuất các hình thức đầu tư xã hội hóa... làm cơ sở tuyên truyền vận động nhân dân và báo cáo UBND thành phố xem xét chỉ đạo.

Cũng trong tình cảnh tương tự, tại khu đất đấu giá, dịch vụ Đắc Sở (xã Dương Hòa), người dân phản ánh họ đã sinh sống ổn định tại khu vực này được hơn 3 năm nhưng chưa có đường ống cấp nước sạch, các hộ dân trong khu vực phải sử dụng nguồn nước tự khai thác hoặc các nguồn nước khác, chất lượng chưa được kiểm định, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và chưa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt hằng ngày.

Đại diện Phòng Kinh tế xã Dương Hòa xác nhận đối với khu đất đấu giá, dịch vụ Đắc Sở hiện trạng chưa được đầu tư xây dựng hệ thống đường ống cung cấp nước sạch; đơn vị sẽ tiếp tục tham mưu UBND xã phối hợp với Công ty nước sạch Tây Hà Nội để giải quyết theo quy định.

Không để đất dịch vụ trở thành những khu dân cư “nửa vời”

Không chỉ thiếu nước sạch, tại một số khu đất dịch vụ, việc thiếu đồng bộ về hạ tầng còn kéo theo nhiều hệ lụy. Hệ thống thoát nước chưa hoàn chỉnh có thể khiến việc tiêu thoát nước gặp khó khăn khi mưa lớn. Đường nội khu chưa được hoàn thiện ảnh hưởng đến việc đi lại, vận chuyển và tiếp cận của các phương tiện cứu hộ, cứu nạn. Hệ thống chiếu sáng thiếu cũng làm giảm mức độ an toàn vào ban đêm.

Để giải quyết căn cơ vấn đề, các chuyên gia quy hoạch cho rằng, trước hết cần rà soát tổng thể từng khu đất dịch vụ, xác định rõ hạng mục nào đã hoàn thành, hạng mục nào còn thiếu, trách nhiệm thuộc đơn vị nào và thời hạn hoàn thành ra sao. Không nên chỉ nhìn vào việc đã giao đất hay chưa, mà cần đánh giá đầy đủ khả năng đưa đất vào sử dụng thực tế.

Trong đó, ưu tiên trước hết phải là những hạng mục hạ tầng thiết yếu, nhất là cấp nước sạch, giao thông, thoát nước và điện chiếu sáng. Với những khu vực đã có người dân sinh sống hoặc chuẩn bị xây dựng nhà ở, cần có phương án kết nối hạ tầng phù hợp, tránh để người dân tự xoay xở bằng những giải pháp tạm thời.

Cùng với đầu tư hạ tầng, chính quyền các cấp cần tăng cường phối hợp với các đơn vị chuyên ngành để tháo gỡ những vướng mắc liên quan đến đấu nối, nguồn vốn, giải phóng mặt bằng hoặc thủ tục đầu tư. Những khó khăn kéo dài nhiều năm cần được phân loại, xác định rõ nguyên nhân để có lộ trình xử lý cụ thể, thay vì để tình trạng “chờ hạ tầng” tiếp tục kéo dài.

Về lâu dài, việc phát triển các khu đất dịch vụ cần được đặt trong tổng thể quy hoạch đô thị. Khi người dân được bố trí đất, điều họ cần không chỉ là một vị trí trên giấy mà là một môi trường sống có hạ tầng đầy đủ, an toàn và thuận tiện.

Có thể thấy, đất dịch vụ chỉ thực sự phát huy ý nghĩa khi người dân có thể sử dụng đất để ổn định cuộc sống trong một môi trường có hạ tầng đồng bộ. Vì vậy, việc hoàn thiện đường giao thông, hệ thống thoát nước, điện chiếu sáng, đặc biệt là cấp nước sạch, không nên được xem là phần việc bổ sung mà phải là điều kiện căn bản để các khu đất dịch vụ đi vào cuộc sống.

Với những khu vực còn dang dở, cần sớm rà soát, xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm và lộ trình hoàn thành từng hạng mục. Không để tình trạng người dân đã được giao đất nhưng vẫn phải chờ đợi những điều kiện tối thiểu để có thể an cư. Khi hạ tầng được hoàn thiện, giá trị của đất dịch vụ mới được bảo đảm, chính sách hỗ trợ người dân mới thực sự trọn vẹn và những khu đất trên bản đồ mới có thể trở thành những khu dân cư sống động, văn minh.