Nối nhịp cầu tiếng Việt ở Thụy Điển

Giữa tháng 6, tại thành phố Linköping đã diễn ra Lễ ra mắt Câu lạc bộ Giáo viên tiếng Việt tại Thụy Điển. Đây là lần đầu tiên đội ngũ giáo viên, tình nguyện viên và những người nhiều năm gắn bó với công tác dạy tiếng Việt tại quốc gia Bắc Âu này có một tổ chức chung để kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và cùng lan tỏa tình yêu tiếng mẹ đẻ.

Nhiều năm qua, việc dạy tiếng Việt tại Thụy Điển chủ yếu dựa vào tâm huyết của các giáo viên và phụ huynh. Mỗi địa phương có một lớp học, mỗi giáo viên tự tìm phương pháp, tự xây dựng học liệu, tự vận động học sinh. Họ lặng lẽ làm công việc của mình bằng tình yêu dành cho tiếng mẹ đẻ hơn là bằng bất kỳ sự đền đáp nào.

Vì vậy, sự ra đời của Câu lạc bộ không chỉ giúp tập hợp lực lượng mà còn mở ra một mạng lưới để những người “giữ lửa” có thể đồng hành cùng nhau.

Lớp học điểm ở vùng Östergötland

Nhắc đến phong trào dạy tiếng Việt tại Thụy Điển, nhiều người biết đến cô Sally Luu Nguyen (Nguyễn Thị Lưu), Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội người Việt Nam tại Thụy Điển, người đã dành tám năm kiên trì truyền dạy tiếng Việt cho thế hệ trẻ gốc Việt ở vùng Östergötland.

Ít ai biết rằng, trước khi trở thành giáo viên tiếng Việt, cô từng quản lý một nhà hàng Việt Nam. Chính trong những năm tháng ấy, cô nhận ra điều khiến mình trăn trở hơn cả là nhiều em nhỏ nói tiếng Thụy Điển rất thành thạo nhưng ngày càng xa lạ với tiếng nói của cha mẹ và ông bà.

Năm 2016, cô quyết định mở lớp dạy tiếng Việt. Lớp học của cô không lớn. Chỉ vài chục học sinh từ bậc tiểu học đến trung học phổ thông. Nhưng ở đó, mỗi giờ học đều chứa đựng rất nhiều kiên nhẫn.

Tiếng Việt vốn đã khó đối với người nước ngoài, lại càng khó hơn với những đứa trẻ sinh ra và lớn lên tại Thụy Điển. Sáu thanh điệu, những dấu hỏi, dấu ngã hay các phụ âm đầu đều là thử thách. Có em phát âm chưa tròn tiếng, có em chỉ nói được vài câu đơn giản, có em hiểu nhưng chưa đủ tự tin để giao tiếp.

Thế nhưng, với cô Sally, không có tiến bộ nào là nhỏ. Mỗi lần học trò phát âm đúng thêm một từ hay chủ động trò chuyện bằng tiếng Việt đều là niềm vui để cô tiếp tục bền bỉ với lớp học của mình.

Quyết định mở lớp của cô cũng gặp nhiều thuận lợi nhờ chính sách giáo dục của Thụy Điển. Theo quy định của nước sở tại, trẻ em có quyền học tiếng mẹ đẻ từ 30 đến 60 phút mỗi tuần, qua đó duy trì khả năng ngôn ngữ và gìn giữ bản sắc văn hóa.

Cùng với sự hỗ trợ của Liên hiệp Hội người Việt Nam tại Thụy Điển, lớp học tiếng Việt được mở tại Trường THCS Elsa Brandstrom - ngôi trường luôn khuyến khích và tạo điều kiện để học sinh duy trì ngôn ngữ mẹ đẻ.

Không chỉ dạy ngôn ngữ, cô Sally còn đưa vào mỗi giờ học những câu chuyện về Tết Nguyên đán, Tết Trung thu, ca dao, tục ngữ, lịch sử Việt Nam, nghệ thuật chèo, cải lương và nhạc cụ dân tộc.

Những bài học ấy giúp các em hiểu rằng tiếng Việt không chỉ là phương tiện giao tiếp mà còn là nơi lưu giữ ký ức, truyền thống và bản sắc của một dân tộc.

Lớp học của cô được tổ chức ngay tại Trường Trung học cơ sở Elsa Brandstrom. Học sinh được học theo chương trình chính thức, có giáo trình, tài liệu và được cấp chứng chỉ sau khi hoàn thành khóa học.

Ban giám hiệu nhà trường cũng luôn tạo điều kiện để các em duy trì việc học tiếng mẹ đẻ, coi đây là một yếu tố quan trọng giúp học sinh hội nhập tốt hơn với môi trường giáo dục Thụy Điển.

Phần thưởng lớn nhất đối với cô Sally Luu Nguyen không nằm ở những tấm chứng chỉ, mà là khi học trò gặp cô đều cất tiếng "Xin chào".

Các em tự hào giới thiệu mình là người Việt Nam và hiểu rằng dù lớn lên ở đâu, tiếng Việt vẫn luôn là ngôn ngữ của gia đình và cội nguồn.

Tinh thần của những người đồng hành

Từ năm 1977, Thụy Điển đã triển khai chính sách Cải cách ngôn ngữ mẹ đẻ (The Home Language Reform), tạo điều kiện để học sinh được học miễn phí ngôn ngữ của dân tộc mình nếu có đủ số lượng đăng ký. Chính sách nhân văn này đã trở thành nền tảng quan trọng giúp các cộng đồng nhập cư, trong đó có người Việt, duy trì tiếng mẹ đẻ qua nhiều thế hệ.

Tuy nhiên, việc dạy tiếng Việt tại Thụy Điển vẫn đối mặt với không ít khó khăn như thiếu giáo trình được biên soạn riêng cho học sinh sinh ra ở nước ngoài, chưa có cơ sở đào tạo giáo viên tiếng Việt, thiếu học liệu và phương tiện giảng dạy, trong khi học sinh phân tán ở nhiều địa phương. Vì vậy, việc hình thành một mạng lưới giáo viên để chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ chuyên môn và xây dựng nguồn học liệu chung là yêu cầu cấp thiết.

Sự ra đời của Câu lạc bộ Giáo viên tiếng Việt tại Thụy Điển vì thế mang nhiều ý nghĩa hơn việc thành lập một tổ chức mới. Đó là sự kết nối của những con người cùng chung một niềm tin rằng, giữ được tiếng Việt là giữ được cội nguồn của cộng đồng.

Là thành viên trong Ban Chủ nhiệm, cô Sally Luu Nguyen cho biết Câu lạc bộ định hướng sẽ kết nối đội ngũ giáo viên, tăng cường phối hợp với phụ huynh và các hội đoàn để xây dựng môi trường học tiếng Việt hiệu quả, phù hợp với điều kiện của cộng đồng người Việt Nam tại Thụy Điển.

Không dừng lại ở vai trò là nơi tập hợp đội ngũ giáo viên, Câu lạc bộ kỳ vọng sẽ trở thành đầu mối kết nối các lớp học tiếng Việt trên cả nước, tạo diễn đàn để giáo viên trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ phương pháp giảng dạy phù hợp với học sinh sinh ra và lớn lên ở nước ngoài.

Bên cạnh việc xây dựng, cập nhật nguồn học liệu chung, Câu lạc bộ cũng hướng tới tổ chức các hoạt động bồi dưỡng chuyên môn, tọa đàm, giao lưu giữa giáo viên và học sinh, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Việt trong cộng đồng.

Một định hướng quan trọng khác là tăng cường phối hợp với Đại sứ quán Việt Nam tại Thụy Điển, Liên hiệp Hội người Việt Nam tại Thụy Điển, các hội đoàn địa phương, phụ huynh và nhà trường nhằm lan tỏa tình yêu tiếng Việt, khuyến khích nhiều gia đình duy trì việc sử dụng tiếng mẹ đẻ trong đời sống hằng ngày.

Qua đó, Câu lạc bộ không chỉ là nơi kết nối những người dạy tiếng Việt mà còn góp phần xây dựng một môi trường để ngôn ngữ, văn hóa và bản sắc Việt được gìn giữ, tiếp nối qua nhiều thế hệ kiều bào.

Chia sẻ về sự ra đời của Câu lạc bộ, Đại sứ Việt Nam tại Thụy Điển Trần Văn Tuấn cũng nhấn mạnh, tiếng Việt đang là cầu nối giữa các thế hệ với gia đình, quê hương và bản sắc văn hóa dân tộc.

Đại sứ đánh giá cao những nỗ lực, tâm huyết của các giáo viên, phụ huynh, tình nguyện viên và các hội đoàn đã bền bỉ duy trì, phát triển phong trào dạy và học tiếng Việt tại Thụy Điển trong nhiều năm qua.

Ở một đất nước hiện có khoảng 20.000 người Việt sinh sống, những lớp học có thể vài chục học sinh, nhưng trong mỗi giờ học ấy là cả một hành trình gìn giữ ký ức văn hóa, nuôi dưỡng bản sắc và vun đắp tình yêu quê hương cho thế hệ sinh ra nơi đất khách.

Khi những người “giữ lửa” được kết nối trong một mái nhà chung, tiếng “Xin chào”, những câu ca dao, những bài học về lịch sử và văn hóa Việt Nam sẽ tiếp tục được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Bởi với mỗi người Việt xa quê, tiếng mẹ đẻ chính là chiếc cầu bền chặt nối họ với quê hương và cội nguồn dân tộc.