Nông dân chung tay xây dựng cộng đồng không khói thuốc

Phó Chủ tịch BCH Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Nguyễn Xuân Định phát biểu tại Lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá. Ảnh: ST

Đưa phòng, chống thuốc lá về cơ sở

Biết tác hại của thuốc lá nhưng để thay đổi thói quen hút thuốc là chuyện khác. Vì vậy, cách tuyên truyền cũng phải gần với đời sống và được thực hiện thường xuyên, thay vì chỉ tập trung vào những đợt cao điểm.

Đây là hướng được Hội Nông dân ở nhiều địa phương triển khai thông qua hệ thống chi hội, câu lạc bộ và các hoạt động dành cho hội viên.

Tại Bắc Ninh, ngày 24/4, Ban Thường vụ Hội Nông dân tỉnh phối hợp với Trung ương Hội Nông dân Việt Nam tổ chức Hội thi “Phòng, chống tác hại của thuốc lá” tại Trung tâm Văn hóa Thể thao phường Kinh Bắc. Sáu đội đến từ Từ Sơn, Yên Phong, Kinh Bắc, Hạp Lĩnh, Tiên Du và Bồng Lai tham gia. Mỗi đội gồm 10 thành viên là cán bộ Hội, chi hội trưởng, chi hội phó, chủ nhiệm câu lạc bộ và nông dân tiêu biểu.

Các đội thi trải qua 4 phần gồm: Lời chào nông dân, trắc nghiệm kiến thức, tìm hiểu pháp luật và thi tài năng. Nội dung tập trung vào Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, những ảnh hưởng của thuốc lá đối với sức khỏe, môi trường, đời sống xã hội và trách nhiệm của nông dân trong xây dựng môi trường không khói thuốc.

Điểm đáng chú ý là kiến thức được chuyển thành những hình thức dễ tiếp nhận như tiểu phẩm, hoạt cảnh, bài hát, múa, thơ, hò vè. Qua đó, hội viên vừa được củng cố kiến thức, vừa có thêm cách truyền đạt nội dung phòng, chống tác hại thuốc lá tại cộng đồng.

Cách làm này cũng được triển khai ở Ninh Bình. Hội Nông dân phối hợp với ngành y tế tổ chức truyền thông lưu động, nói chuyện chuyên đề, sinh hoạt chi hội và tập huấn; đồng thời xây dựng các mô hình “Nông dân nói không với thuốc lá”, “Chi hội nông dân không khói thuốc”.

Nội dung tuyên truyền không chỉ đề cập tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe mà còn gắn với những ảnh hưởng về kinh tế, môi trường và chất lượng cuộc sống. Phòng, chống tác hại thuốc lá được đưa vào hoạt động của Hội cùng với các nội dung về sản xuất an toàn, xanh, bền vững và xây dựng môi trường sống lành mạnh ở nông thôn.

Như vậy, cùng một mục tiêu nhưng cách triển khai không chỉ dừng ở việc cung cấp thông tin. Từ hội thi ở Bắc Ninh đến các mô hình tại Ninh Bình, nội dung phòng, chống tác hại thuốc lá được đưa vào những hoạt động mà hội viên đã quen thuộc.

Hội Nông dân Lạng Sơn đẩy mạnh tuyên truyền xây dựng môi trường không khói thuốc. Ảnh: ST

Từ tuyên truyền đến thay đổi trong cộng đồng

Lạng Sơn cho thấy rõ hơn cách làm này khi công tác phòng, chống tác hại thuốc lá được triển khai đồng thời ở nhiều cấp. Năm 2026, Hội Nông dân tỉnh phối hợp với các ngành tổ chức tập huấn cho cán bộ, hội viên. Tại Hữu Lũng, nội dung tập huấn tập trung vào kiến thức, kỹ năng phòng, chống tác hại thuốc lá; tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe, môi trường và phát triển kinh tế - xã hội; hướng đến mục tiêu xây dựng cộng đồng khỏe mạnh, không khói thuốc.

Tại Bằng Mạc, Hội Nông dân xã phối hợp với ngành y tế tổ chức tập huấn về Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, tác hại của thuốc lá và các phương pháp cai nghiện.

Từ đầu năm 2026, Hội Nông dân tỉnh phối hợp với Hội Nông dân 65 xã, phường tuyên truyền Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá thông qua các buổi sinh hoạt chuyên đề, lồng ghép tuyên truyền, học tập chỉ thị, nghị quyết và sinh hoạt Hội. Cùng với đó, Hội Nông dân tại 65 xã, phường phát động xây dựng các mô hình “Cơ quan không khói thuốc”, “Nông dân nói không với thuốc lá”, “Chi hội nông dân không khói thuốc”, “Tổ hội nông dân không thuốc lá”.

Việc vận động cũng được đặt vào những hoàn cảnh cụ thể trong đời sống. Hội viên được tuyên truyền không hút thuốc tại đám cưới, đám tang, lễ hội; vận động, khuyến khích người đang hút thuốc bỏ thuốc; xây dựng môi trường sống và làm việc không khói thuốc. Cách triển khai này cho thấy vai trò của hội viên không chỉ dừng ở việc tiếp nhận thông tin. Mỗi người có thể trở thành một kênh tuyên truyền trong gia đình, thôn, tổ dân phố và chi hội.

Trong khi đó, tại Hải Phòng, công tác truyền thông được đặt trong bối cảnh những nguy cơ mới từ thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá năm 2026, Hội Nông dân thành phố tổ chức mít tinh và truyền thông về tác hại của thuốc lá.

Theo số liệu Tổ chức Y tế thế giới được cung cấp tại hoạt động này, thuốc lá gây hơn 8 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu, trong đó khoảng 1,6 triệu ca do phơi nhiễm với khói thuốc. Chi phí hằng năm liên quan đến thuốc lá được ước tính khoảng 1,4 nghìn tỷ USD.

Tại Việt Nam, hơn 15 triệu người hút thuốc và hơn 100.000 người tử vong mỗi năm được quy cho thuốc lá; chi phí chăm sóc sức khỏe và tổn thất năng suất lao động khoảng 108.000 tỷ đồng/năm, cao hơn 5 lần số đóng góp của thuốc lá vào ngân sách nhà nước.

Cùng với thuốc lá điếu, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đang được quảng bá với hình thức ngày càng đa dạng, hướng đến người trẻ và cả những người chưa từng hút thuốc. Trước thực tế này, Phó Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Nguyễn Xuân Định đề nghị các cấp Hội tăng cường tuyên truyền Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá và tác hại của thuốc lá điếu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, nhất là đối với hội viên trẻ và thanh thiếu niên khu vực nông thôn.

Phó Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam cũng đề nghị tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu; đưa phòng, chống tác hại thuốc lá vào hoạt động của Hội và các phong trào của nông dân; phối hợp với cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý việc sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng trái phép thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; đồng thời thực hiện các quy định về nơi làm việc không khói thuốc.

Từ những cách làm trên có thể thấy, phòng, chống tác hại thuốc lá ở cơ sở đang được triển khai theo nhiều lớp: cung cấp kiến thức, hướng dẫn kỹ năng, xây dựng mô hình và vận động thay đổi hành vi. Trong đó, Hội Nông dân có điều kiện đưa nội dung này đến những nơi gần người dân nhất thông qua hệ thống tổ chức và đội ngũ hội viên. Đặc biệt, khi việc tuyên truyền gắn với những sinh hoạt cụ thể như họp chi hội, gia đình, đám cưới, đám tang, lễ hội hay hoạt động cộng đồng, thông điệp về môi trường không khói thuốc có thêm cơ hội trở thành một thói quen trong đời sống, thay vì chỉ dừng lại ở các đợt tuyên truyền./.