Nông dân Nghệ An làm giàu nhờ trồng ổi không hạt

Từ 20 cây ổi không hạt trồng thử, anh Nguyễn Văn Thắng gây dựng vườn cây cho khoảng 20 tấn quả mỗi năm. Ảnh: Song Hoàng

Những mùa ổi không hạt thất bại

Hơn 10 năm trước, sau một lần tham dự hội chợ nông nghiệp ở Hà Nội, anh Nguyễn Văn Thắng (39 tuổi), trú xóm Đình Thắng, xã Quỳ Hợp, Nghệ An mua 20 cây ổi không hạt về trồng thử.

Khi ấy, anh Thắng chưa có nhiều kinh nghiệm với giống cây này. Những vụ đầu, cây sinh trưởng kém, tỷ lệ đậu quả thấp, chất lượng quả không như mong muốn. Có lúc, công sức bỏ ra nhiều nhưng hiệu quả gần như không có.

Anh Thắng bên vườn ổi không hạt rộng hơn 7 sào của gia đình tại xã Quỳ Hợp. Ảnh: Song Hoàng

Thay vì bỏ cuộc, anh Thắng bắt đầu học lại cách trồng ổi, từ việc tạo tán, bón phân, tưới nước đến phòng trừ sâu bệnh. Từng vụ, anh lại điều chỉnh cách chăm sóc và ghi nhớ những gì chưa làm được. Đến nay, từ 20 cây giống ban đầu, gia đình anh đã có hơn 7 sào ổi không hạt, sản lượng khoảng 20 tấn quả mỗi năm, doanh thu khoảng 600 triệu đồng.

Trong một lần đến Hội chợ nông nghiệp tại Hà Nội hơn 10 năm trước, anh Thắng chú ý đến giống ổi không hạt. Thấy loại cây này có những đặc điểm phù hợp với nhu cầu thị trường, trong khi gia đình có đất đồi để sản xuất, anh quyết định mua 20 cây về trồng thử. 

"Lúc đó tôi nghĩ đơn giản là thấy giống cây mới, có thể trồng được thì mua về thử. Nhưng khi bắt tay vào làm mới thấy không dễ", anh Thắng nhớ lại.

Những năm đầu, vườn ổi không mang lại kết quả như anh kỳ vọng. Cây có thời điểm sinh trưởng kém, ra hoa nhưng tỷ lệ đậu quả thấp. Một số quả không đạt chất lượng. Theo anh Thắng, nguyên nhân chủ yếu là thiếu kinh nghiệm và chưa hiểu hết đặc tính của giống ổi không hạt. Cách chăm sóc, lượng nước, dinh dưỡng và việc tạo tán nếu không phù hợp đều có thể ảnh hưởng đến quá trình ra hoa, đậu quả. 

"Thời gian đầu gần như thất bại hoàn toàn. Có những vụ bỏ nhiều công sức nhưng không được như mong muốn. Khi ấy tôi mới nhận ra muốn trồng được cây này phải nắm chắc kỹ thuật, không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm trồng các loại cây khác", anh Thắng nói.

Ổi không hạt có thịt giòn, vị ngọt thanh, được gia đình anh Thắng bán với giá khoảng 30.000-35.000 đồng/kg. Ảnh: Song Hoàng

Trong quá trình tìm cách khắc phục, anh Thắng nhận được sự hỗ trợ của em trai, tốt nghiệp Đại học Nông nghiệp. Từ những trao đổi với em trai và quá trình tự tìm hiểu, anh bắt đầu điều chỉnh cách chăm sóc. Anh chú ý hơn đến đặc tính sinh trưởng của cây, cách tạo tán, điều tiết nước và dinh dưỡng, bảo vệ quả cũng như thời điểm thu hoạch.

Những vụ chưa thành công trở thành kinh nghiệm cho vụ sau. "Cứ làm rồi rút kinh nghiệm. Cây có vấn đề ở đâu thì mình tìm cách khắc phục ở đó. Làm lâu dần mới hiểu được cây", anh Thắng nói.

Khoảng 5-7 năm trở lại đây, vườn ổi của gia đình bắt đầu cho năng suất ổn định. Diện tích được mở rộng lên hơn 7 sào, mỗi năm thu khoảng 20 tấn quả. Ổi không hạt có thịt quả giòn, vị ngọt thanh, mùi thơm đặc trưng. Sản phẩm của gia đình anh Thắng hiện được bán với giá khoảng 30.000-35.000 đồng/kg, cao hơn mức 17.000-18.000 đồng/kg của giống ổi có hạt Đài Loan (Trung Quốc). Theo anh Thắng, đây là giống cây khá "khó tính", người trồng phải thường xuyên theo dõi vườn, nhất là ở những giai đoạn cây ra hoa, đậu quả và nuôi quả.

Đưa trái ổi vượt khỏi làng quê

Khi kỹ thuật trồng dần ổn định, anh Thắng nhận ra một điều khác, làm ra được quả mới chỉ là một nửa câu chuyện, phần còn lại là tìm được người mua. Trước đây, gia đình chủ yếu bán cho thương lái. Sau này, anh chủ động tìm kiếm khách hàng qua nhiều kênh, trong đó có các nền tảng số.

Nhờ vậy, ổi không hạt được đưa đến một số thị trường ngoài tỉnh như Hà Nội, Đà Nẵng, Thái Nguyên...

Vườn ổi không hạt tạo việc làm thường xuyên và thời vụ cho khoảng 5 lao động địa phương. Ảnh: Song Hoàng

Việc có thêm các kênh tiêu thụ giúp gia đình bớt phụ thuộc vào một đầu mối, đồng thời duy trì được đầu ra tương đối ổn định cho sản phẩm. Mỗi năm, vườn ổi cho doanh thu khoảng 600 triệu đồng. Sau khi trừ các khoản chi phí, gia đình có thu nhập khoảng 400 triệu đồng. Vườn ổi cũng tạo việc làm thường xuyên và thời vụ cho khoảng 5 lao động địa phương, với thu nhập 6-8 triệu đồng/người/tháng.

Ông Lê Hồng Thắng, Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Quỳ Hợp cho biết, mô hình trồng ổi không hạt của gia đình anh Nguyễn Văn Thắng là một trong những mô hình sản xuất có hiệu quả của nông dân khu vực miền Tây Nghệ An.

Theo ông Thắng, đây cũng là mô hình tiên phong trồng ổi không hạt ở vùng đồi núi xã Quỳ Hợp. Với mức đầu tư không quá lớn nhưng mang lại hiệu quả kinh tế khá, mô hình vừa giúp gia đình nâng cao thu nhập, vừa tạo thêm việc làm cho lao động địa phương.

Tại các hội nghị, Hội Nông dân xã thường mời anh Nguyễn Văn Thắng tham dự để chia sẻ kinh nghiệm sản xuất với hội viên, từ cách lựa chọn cây trồng, chăm sóc đến tìm kiếm thị trường. Từ 20 cây ổi mua về trồng thử, anh Thắng mất nhiều năm để tìm ra cách chăm sóc phù hợp với vùng đất của gia đình. Những vụ mùa không đạt kết quả trở thành kinh nghiệm để anh thay đổi cách làm.

Câu chuyện của người nông dân ở vùng đồi Quỳ Hợp cho thấy, với một giống cây mới, sự mạnh dạn ban đầu chỉ là bước khởi đầu. Để cây thực sự mang lại giá trị, người trồng còn phải học kỹ thuật, kiên trì với từng vụ mùa và tự tìm cách đưa sản phẩm đến tay người mua.