Nông sản “lên sóng”, rộng đường ra thị trường

Từ vườn, ruộng đến người tiêu dùng qua một phiên livestream

Với nguồn nông sản phong phú, các địa phương đang có nhiều điều kiện để mở rộng thị trường thông qua thương mại điện tử. Nhiều hộ sản xuất đã chủ động sử dụng Facebook, YouTube, Shopee, TikTok Shop để giới thiệu và bán hàng. Thực tế, nhiều địa phương đang cho thấy sức lan tỏa của hình thức bán hàng trực tuyến.

Tại Hà Nội, các xã Đa Phúc, Hòa Xá tổ chức livestream quảng bá, tiêu thụ sản phẩm OCOP và nông sản địa phương. Một phiên livestream tại Đa Phúc đã bán hết 2.000 quả trứng gà Đông Trùng Hạ Thảo, 40 túi trà ướp sen và 11 lít mật ong rừng, đạt doanh thu 20 triệu đồng. Trong khi đó, phiên livestream tại Hòa Xá giới thiệu trà sen, dưa vàng, gạo, nhãn, ổi và nhiều nông sản khác, thu hút hơn 30.000 lượt xem và chia sẻ.

Livestream, video và mạng xã hội đang trở thành những “cửa hàng trực tuyến” giúp nông sản từ vườn, ruộng tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng. Ảnh tư liệu

Tại xã Bạch Thông, tỉnh Thái Nguyên, lãnh đạo địa phương trực tiếp tham gia livestream bán nông sản ngay tại vườn. Hơn 2.000 quả dưa lưới của một hộ dân được khách hàng đặt mua trong buổi sáng. Kết quả này cho thấy khi chính quyền, người sản xuất và các nền tảng số cùng tham gia, những sản phẩm trước đây chủ yếu bán qua thương lái có thêm cơ hội tiếp cận thị trường rộng hơn.

Đáng chú ý, đầu tháng 8, trong hai ngày 7 - 8/8, nhãn lồng và nông sản tiêu biểu Hưng Yên được quảng bá, bán hàng qua livestream trên TikTok. Phiên đầu tối 7/8 thu hút hơn 15.000 lượt xem, 50.000 lượt tương tác và gần 500 đơn hàng. Chương trình có sự tham gia của nhiều KOL, KOC, các nhà sáng tạo nội dung như Minh Nhật Masterchef, Gia đình Tuấn Mai…, cùng các chủ thể sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp của tỉnh Hưng Yên. Hoạt động này khẳng định sự chuyển dịch mạnh mẽ từ phương thức quảng bá, xúc tiến thương mại truyền thống sang khai thác hiệu quả các nền tảng số và thương mại điện tử để đưa nông sản địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng.

Câu chuyện tại cơ sở cây giống Nguyễn Triều (tỉnh Vĩnh Long) cho thấy rõ hơn tiềm năng của kênh bán hàng này. Theo ông Nguyễn Phạm Xuân Triều, chủ cơ sở, thương mại điện tử đã trở thành kênh kinh doanh chính từ năm 2019. Hiện cơ sở bán khoảng 150 mã sản phẩm trên Shopee và TikTok Shop. Từ 5 - 10 đơn hàng mỗi ngày ban đầu, sau quá trình đầu tư xây dựng nội dung, livestream và quảng bá sản phẩm, lượng đơn có thời điểm đạt 1.000 - 1.200 đơn/ngày. Thương mại điện tử giúp cơ sở mở rộng đầu ra, tiếp cận khách hàng ở nhiều địa phương và quảng bá thương hiệu cây giống Chợ Lách.

Hình thành hệ sinh thái thương mại điện tử cho nông sản

Các chuyên gia nhận định, việc đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử mới chỉ là bước khởi đầu của quá trình chuyển đổi số. Với các doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh ở khu vực nông thôn, giá trị thực sự chỉ xuất hiện khi sản phẩm có khách hàng, phát sinh đơn hàng, tạo doanh thu và từng bước mở rộng được thị trường.

Theo Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam Nguyễn Minh Đức, nền tảng số giúp cơ sở sản xuất tiếp cận khách hàng trên phạm vi cả nước, đồng thời tạo điều kiện giới thiệu sâu hơn về sản phẩm, vùng đất và quy trình sản xuất. Nội dung video, livestream được duy trì thường xuyên còn góp phần tăng tương tác, xây dựng niềm tin và hình thành thương hiệu cho hàng hóa địa phương.

Tuy nhiên, để bán hàng trên môi trường số phát triển bền vững, người sản xuất không thể chỉ tập trung vào việc “chốt đơn”. Chất lượng, nguồn gốc, thông tin sản phẩm, đóng gói, vận chuyển, thuế, hóa đơn và quyền lợi người tiêu dùng đều phải được bảo đảm.

Theo Quản lý khách hàng cấp cao Nina Ecom Center Phan Ái Châu, hiệu quả của một phiên livestream không chỉ phụ thuộc vào số lượng đơn hàng mà còn ở cách người bán chuẩn bị nội dung, hiểu sản phẩm và truyền tải được câu chuyện phía sau sản phẩm. Khi làm chủ được những kỹ năng này, livestream sẽ trở thành công cụ kết nối, tạo niềm tin và mở rộng thị trường.

Từ thực tế vận hành Sàn thương mại điện tử Hi1 - Thuần Việt và nhiều lần đồng hành, hỗ trợ bà con tại các địa phương tiếp cận thương mại điện tử, ông Kiều Tiến Anh - Giám đốc vận hành sàn Hi1 cho biết, các chỉ số như số nhà bán hoạt động, sản phẩm có giao dịch, tỷ lệ chuyển đổi, khách hàng mua lại, đơn hàng thành công, tỷ lệ hủy, hoàn trả và khả năng bán hàng ngoài địa phương là những thước đo quan trọng. Thương mại điện tử chỉ thực sự phát huy giá trị khi giúp hợp tác xã, hộ kinh doanh đưa sản phẩm đến khách hàng ở nhiều tỉnh, thành.

Mặc dù vậy, nhiều sản phẩm dù đã hiện diện trên môi trường số vẫn chưa tạo được đơn hàng ổn định do hạn chế về kỹ năng bán hàng trực tuyến. Người dân còn thiếu kinh nghiệm chụp ảnh, xây dựng nội dung, livestream, chăm sóc khách hàng; sản phẩm cũng chưa được chuẩn hóa về hình ảnh, bao bì, thông tin và câu chuyện thương hiệu.

Để khắc phục, Hi1 hướng tới phát triển mạng lưới tiếp thị liên kết (Affiliate) và mô hình “Mỗi xã một gian hàng”, tập hợp sản phẩm OCOP, hợp tác xã, làng nghề, đặc sản địa phương. Mục tiêu là hình thành chuỗi hỗ trợ khép kín từ chuẩn hóa sản phẩm, đưa lên sàn, xây dựng gian hàng, quảng bá, tiếp thị, phát sinh đơn hàng đến theo dõi dữ liệu và mở rộng thị trường, qua đó biến thương mại điện tử thành kênh tiêu thụ thực chất cho nông sản và sản phẩm địa phương.